Google

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

Ἔ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

* Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/]

Pa γι AVIS IMPORTANT.

D'aprés une des leis provwidentielles qui régissent le monde, rirement Jes cuvres au-dessus de l'ordímaire se font sans contradictions plus ou moias fortes et nombreuses. Les Aleliers Cathioliques ne pouvaient guére échapper à ce cachet divin de leur utilité. Tantót en a nié Jeur existence ou leur unportance; tantót. on a dil qu'ils étaient fermés ou qu'ils ailaient l'étre. Cependant ils poursuivent leur carrióére depuis 25 ans, et les productions qui en sortent deviennent de plus en plus graves et soign?es:aussi parait-il certain qu'à moins d'événements qu'aucune prudence humaine ne saurait ni prévoir ni empéeher, ces Alehers ne se fermeront que quand la. Ribliothéque rniverselle du Clergé sera terminée en *es 2,000 volumes ἰμ- ἐδ, Le passé paralt un assez sür garant de l'avenir, pour ce qu'il y a à espérer ou à craindre.

Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont trouvés en butte, il en est deux qui ont été continuellement répét5es, parce qu'étaut plus capitales, leur eTet entrainait plus de conséquences. De petits et ignares conrurrenis se sont donc acharués, par leur correspondance ou leurs voyageurs, à répéter partout que nos Editiuns étaient mul corrigées et mal imprimées. Ne pouvant atiaquer le fond des Ouvrages, qui, pour l3 plupart, ne sont que les chefs-d'eeuvre du €atholicisme, reconnus pour tels dans tous les temps et dans tous les pays, il fallait bien se rejet r sur la forme dans ce qu'elle a de plus sérieux, savoir, la correction et l'impression; en effet, les chefs- d'uuvre méme n'aur.ient qu'une demi-valeur, si le texte en était inexact ou illisible. .

l| est tré;-vrai que, daus le principe, un succés inoui dans Bes. fases de la Typographie ayant forcé T Editeur de recourir aux mécaniques. alin de marcher plus rapidement et de donner les ouvrages à moindre prix,

uatre volumes du double Cours d'Ecriture sainte et de Thiéologie fureut tirés avec la correction insuffisante

née dans les imprimeries à presque tout ce qui s'édite; il est vrai aussi qu'un certain nomhre d'autres velumes, appartenant à diverses Publications, furent 'imprim:s ou trop noir ou trop blanc. Mais, depuis ces temps éloignés, les mécaniques ont cédé le travail aux presses à bras, et l'impression qui en sort, sans étre du luxe, stiendu que le luxe jurerait dans des ouvrages d'une telle nature, est parfaitement ceuvenable sous teus les rapporis. Quant à ja correctiou, il est de fait qu'elle n'a jamais été portée si loin dans aucune éditlon aucienne οὐ contemporaine.

Et comment en serait-il autrement, aprés. toutes les peines et toutes les dépenses que nous subíssons pour arriver à purger nos épreuves de toutes fautes? L'habitude, en typographie, méme dans les meilleures maisons, 6581 de ne corriger que deux épreuves οἱ d'en conférer une troisiéme avec la seconde, sans avoir préparé en rien 16 manuscrit de l'auteur. .

Dans les Ateliers Catholiques |a différence est presque incommensurable. Au moyen de correcteurs blanchis sous le harnais et dont le coup d'vil typographique est4sans pitié pour les fautes, on commence par préparer la copie d'un bout à l'autre sans en excepter un seul mot. On lit ensuite en premiere épreuve avec la copie ainsi préparée. On lit en seconde de la méme maniére, mais en collationnant avec 1 premiere. On fait la méme chose en tierce, en co:lationnant avec la seconde. Ou agit de méme en quarte, eif collationnant avec 1a tierce. On renouvelle la méme opération en quinte, en collationnant avec la quarte. Ces collatiopnements ont pour but de voir si aucune des fautes signalées au bureau par MM. les correcteurs, sur la marge des épreuves, n'a échappé à MM. les corrigeurs sur le marbre et le métal. Aprés ees cinq lectures entiéres contrülées l'une par lautre, et eu dehors de 18 préparation ci-dessus mentionnée, vient toujours une révision et souvent il en vient deux ou tois, puis l'on cliche. Le clichage opéré, par conséquent 'a pureté du texte se trouvant immobilisóe, on fait, avec la cepie, une nouvelle lecture d'un bout de l'épreuve à l'autre, on se livre à une nouvelle révision, et le tirage n'arrive qu'aprés ces innombrables précautions. . .

Aussi y a-t-i] à Montrouge des correcteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans vingt-cinq imprimeries de Paris réunies! Aussi encore, la correction y coüte-t-elle autant que 1a composition, tandis qu'aleurs elle ne coüte que le dixiéme! Aussi enfin, bien que l'assertion puisse paraitre téméraire, l'exactitude obtenue par tant de frais et de soins, fait-elle que la plupart des Editions des Ateliers Catholiques laissent bien loin derriére elles celles méme des célébres Bénédictins Mabillon et Montfaucon et des célébres Jésuites Petau et Sirmond, Que l'on compare, en elTet, n'importe quelles feuilles de leurs éditions avec celles des nótres qui leur correspondent, en grec comme en latin, on se convaiocra que l'invraisemblable est une réalité. . .

D'ailleurs, ees savants éminents, plus préoccupés du sens des textes que de la partie typographique et n'étant point correcteurs de profession, lisaient, non €e que portaient les épreuves, mais ce qui devait s'y trouver, leur

ute intelligence suppléant aux fautes de l'édition. ,

De plus, les Bénédictins, comme les Jésuites, opéraient presque toujours sur des manuscrits, cause perpétuelle de la multiplieité des fautes, pendant que les Ateliers Catholiques, dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n'opérent, le plus souvent, que sur des imprimés. .

Le R. P. De Buch, Jésvite Bollandiste de Bruxelles, nous écrivait, i) y a quelque temps, n'avoir pu trouver, en dix-huit mois d'études, une scule faute dans notre Paltrologie lutine. M. Denzinger, professeur de lhéologie à l'Université de Wurzbourg, et M. Reissinann, Vicaire Général de la méme ville, nous mandaient, à la date du 19 juillet, n'avoir pu également surprendre une seule [aule, soit dans le latin, soit dans le grec de notre double Palrologie. Enün, le savant P. l'itra, Bénédictin de Solesmes, et M. Bonnetty, directeur des Annales de Philosophie clirétiene, mis au déti de nous convaincre d'uno seule erreur typograpbique, ont Cté forcés d'avouer que mous u'avions pas trop présumé de notre parfaite correction. , .

Dans le Clergé se trouvent trés-certainement de bons latinistes et de bons hellénistes, et, ce qui est plus rare, des hommes trés-positifs et trés-pratiques. Eb bien! nous leur promettons une prime de 25 centimes par chaque véritable faute qu'iis découvriront dans n'importe Jequel de nos volumes, mais surtout dans les grecs.

Malgré ce qui précéde, l'Editeur des Cours complets, sentant de plus en plus l'importance et méme la nécessité d'une correctíon parfaite pour qu'un ouvrage soit véritablement utile et estimable, se livre depuis plus d'un an, et est résolu de se livrer jusqu'à la fin à uue opération longue, p:nible et coüteuse, savoir, la róviston entiére et universelle de ses innpombrables clichés. Ainsi chacun de ses volumes, au fur et à mesure qu'il les remet sous presse, est recorrigé mot pour mot d'un bout à l'autre. Quarante hommes y sont ou y seront occupés pendant 10 ans, el une somme qui ne saurait étre moindre d'un demi-million de francs est consacrée à cet. important contróle. De cette maniére, les Publications des Ateliers Catholiques, qui déjà se dislinguaient entre loutes par la süpé- riorité de leur correction, n'auront de rivales, sous ce rapport, dans aucun temps ni dans aucun pays; car quel est l'éditeur qui pourrait et voudrait 50 livrer APRES COUP à des travaux si gigantesques et d'un prix si exorbitant? Il faut certes étre. bien pénétré d'une vocation divine à cet eiTet, pour ne reculer mi devaut la peine ni devant la dépense, surtout lorsque l'Europe savante proclame que jamais volumes n'ont été édités avec tant d'exactitude que ceux de la Bibliothéque universelle dw Clergé. Le présent volume est du nombre de ceux révisés, et tous ceux qui le serout à l'avenir porteront cette note. En conséquence, pour juger les productious des Ateliers Catholiques sous le rapport de la correction, il ne faudra prendre que ceux qui porteront en téte l'avis iei. iIracé. Nous ne recon. naissons que cette éditiou et celles qui suivront sur nos plauches de métal ainai corrigées. On croyait autrefols que la stéréotypie iummobilisait ics fautes, attendu qu'un cliché de métal n'est point élastique; pas du lout, il introduit Ja perfection, car on a trouvé le moyen de le corriger jusqu'à extiuction de fautes. L'Hébreu ἃ διό revu par M. le

thevalier Drach, le Grec par des Grecs, le Latin et Je l'rangaís par les premiers correcteurs de la capitale en ces angues.

P did

SAECULUM IV. ANNUS 389.

TOY EN ATIOIX ΠΑΤΡῸΣ ἩΜΩ͂Ν

Ll'PHI'OPIOY

TOY OEOAOT'OY

APXIEUIZKOIIOY KONZTANTINOYIIOAEQZ TA EYPIZKOMENA IIANTA.

SANCTI PATRIS NOSTRI

GREGORII THEOLOGI

YULGO NAZIANZENI, ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI,

OPERA QUJE EXSTANT OMNIA,

&D MSS. CODICES GALLICOS, VATICANOS, GERMANICOS, ANGLICOS, NEC NON AD ANTIQUIORES EDITIONES CASTIGATA, MULTIS AUCTA ET ILLUSTRATA, CURA ET STUDIO MONACHORUM ORDINIS S. BENEDICTI E CONGREGATIONE S. MAURI :

ACCEDUNT

V ARAORUM COMMENTARII ET SCHOLIA IN OMNIA OPERA SANCTI GREGORII;

ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, Bibliothees Cleri universe, SIVE

CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICE RAMOS EDITORE.

———— "u-—-PTTm"00000 m

TOMUS QUARTUS ET ULTIMUS.

—— wÁguldpOoo9oo9o9 9 eim

VEKEUNT QUATUOR VOLUMINA i FRANCIS GALLICIS.

ο΄ * $* »

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,

IN VIA DICTA DAMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA.

i 1869

ΓΟ ΟΜ 1V. ANNUS 389.

ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUJE IN HOC TOMO XXXVIII CONTINENTUR.

(Stellula prenotantur que nunc primum inter Opera S. Gregorii comparent.)

S. GREGORIUS THEOLOGUS, CP. ARCHIEPISCOPUS.

PoEkMATA. (Continuatio.) col.

Monitum in S. Gregorii Epitaphia et Epigrammata.

EPITAPHIA.

EPIGRAMMATA.

Appendiz.

Monitum A. B. Caillau in Tragediam : Christus Patiens.

CunmisTUS PATIENS.

Coswz HiERosoLYMITANI * Collectio et Interpretatio Historiarum quarum meminit divus Gregorius in Carminibus suis, tum ex Scriptura tum ex profanis Poetis atque Scriptoribus : opus Grece tantum ab Angelo Mai editum, et a nobis Latinitate donatum. |

Nicer& Davipis ἢ Paraphrasis Carminum areanorum S. Gregorii, Grece ab Ern. Droncke, et a nobis Grece ct Latine edita.

ANoNYuI * Paraphrasis Carminis S. Gregorii de Libris canonicis.

S. CJESARIUS , B. GREGORII FRATER.

Notitia ex Galland. . DiALoGI QUATUOR, in quibus continentur Explicationes Quaestionum quarumdam de rebus gravibus, Cesario propositarum, quo tempore a secretis erat, et Conslanti-

nopoli docens. V ῷ κω C2 Indices amplissimi. "NS

206341

Parisiis. — Ex Tvpis J.-P. MIGNE.

681. 84].

847

δὺ᾽

119)

* . e? e «02. 9. e ^

TOY EN ATIOIZ ΠΑΤΡῸΣ FMON;::...

l'PHPOPIOY TOY OGEOAOTOY :

APXIEIIIZKOIIOY KONZTANTINOYIIOAEDZ

E II H.

S. P. N. GREGORII THEOLOGI

ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI CARMINA.

MONITUM IN EPITAPHIA ET EPIGRAMMATA S. GREGORII.

Quam bene de republica litteraria meritus sit doctissimus Muratorius, quod eam veterum scriptis, quz in bibliothecarum casulis neglecta vel ignota delitescebant, ditaverit, norunt om- nes. Heec inter, nonnulla Gregorii Nazianzeni carmina nondum in lucem emissa vulgavit anno 1109 (a^, nec modo Grece et Latineedidit, sed'et doctissimis notis illustravit, additis etiam variis diversorum manuscriptorum codicum lectionibus. Monet Muratorius multa in his carminibus deprehendi ad illorum temporum historiam illustrandam perutilia; multa de preclaris homi- nibus Nazianzeno, aut sanguine, aut pietate conjunctis, que alibi frustra querantur. Cum mul- ta sint varia in unam eamdemque rem epigrammata, v. g. in patrem ac matrem, in sepulcro- rum effractores, et in Syneisactos, arbitratur Muratorius nec immerito, amorem in illos, justam et legitimam iracundiam in istos, tam varie carminum copie causam dedisse, eum nunquam sdtis argumento fecisse sibi videretur Gregorius, qui tam chara capita laudanda, aut tam im- pia exagitanda sibi proposuisset. In causa etiam esse potuit fecunda scriptoris vena, ex qua fluere nullo negotio poterant tam diversa poemata. Non male cum eodem Muratorio conjicias pleraque ex his carminibus non in eum finem composita, ut omnia vulgarentur, sed qualia ex opulento ingenio tumultuarie exciderant in tabellas, relata ad nos pervenisse. Hinc et incon- dita quedam, et ipsemet phrases, ipsamet interdum sensa, tum heroicis, tum elegiacis, et lambicis etiam versibus tentata et reddita sunt, non alio, ut videtur, consilio, quam ut meliora etot experimentis subinde eligerentur : neque vero cuiquam mirum esse debet, si quedam ex iis carminibus paulo sint incultiora. Non enim solent ii qui parentum et familiarium suo- rum mortem dolent, poeticas elegantias sectari, siquidem in luctu ambitiosum esse non opor- let.

Quod autem attinet ad ea carmina que in immodestos martyrum cultores composita sunt, inquit idem Muratorius, ea Gregorius Nazianzenus, si scripsit, juvenis adhuc scripsisse vide- tur. Nam puerilem venam sapiunt, et prose quam versibus similiora , que ne apud poetam quidem comicum vel satyricum facile tolerarentur. Attamen, quia ad illius &vi, quo scripta sunt, notitiam pertinent, hoc ipso digna sunt, que reliquis addantur

(«) Anecdota Graeca, in-4*. PaTROL. GR. XXXVIIT. 1

u 8. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1l. HISTORICA. |. 48

*

ἀντ ΑἸΛΡΈΠΙΤΑΦΙΑ.

ROC EPITAPHIA.

λ'. Εἰς Ναυκράτιον τὸν ἀδελφὸν τοῦ ueydJov ΑΙ Δεσμοῖσιν βυθίης ἄρχνος ἐνσχόμενος,

ἀσιιἰδίου. Ὡς χε μάθῃς σὺ θνητὰ τὰ παίγνια τοῦδε βίοιο, Ἰχθυδόλον ποτ᾽ ἔλυε λίνον βυθίης ἀπὸ πέτρης “Ἔνθεν ἀνηέρθη πῶλος ὅδ᾽ ἄκρα θέων. Ναυκράτιος, δίναις ἐν ποταμοῦ βρύχιος, γ΄. "A440

Ka τὸ μὲν οὐχ ἀνέλυδεν, ὁ δ᾽ ἔσχετο. Πῶς ἁλιῆα Εἴρυσεν ἀνθ᾽ ἁλίης δίχτυον ; Εἰπὲ, λόγε. δ Ναυχράτιον, χαθαροῖο βίου νόμον, ὥσπερ ἐΐσχω,

Ναυχράτιος πλεχτοῖο λίνου δεσμοῖσιν ἐλυσθεὶς Δεσμῶν τοῦδε βίου ἐξ ἁλίης ἔλύθη.

Καὶ χάριν ἑλχέμεναι καὶ μόρον ἐξ ὑδάτων. Δ΄. Εἰς Θεσπέσιον γραμματικόν. Β΄. “Α.1.1ο. | AL a1, xaX σὺ θάνες, φθονερὴ δέ ct μοῖρ᾽ ἐχαλυψεν, Ναυχράτιος στροφάλιγγι θάνε φθονεροῦ ποταμοῖ) ^ —— Gscmécte * φθιμένον δ᾽ ἄφθιτόν ἔστι χλέος,

1108 1109 1. In Naucratium Magni Basilii fratrem *.

Piscatorium rete dum profundo e scopulo soltere Naucratius vellet, in aquarum vorticibus mersus, Et rete non expediit, et ipse est captus. Quomodo Pro piscatione piscatorem rete traxit? Dic, sermo. δ Naucratius pure vitze norma, uti conjicio, Tum beneficium, tum mortem ab aquis traxit. M. Aliud **.

Naucratius obiit vortice invidi fluvii implicitus, Et vinculis demersi retis captus,

Ut tu discas caducas esse delicias liujus vitz, Unde sublatus est pullus hic velox.

II. Aliud ***.

Naucratius torti lini vinculis involutus, Dui piscium przdz inhiat, e vinculis hujus vitz abiit. IV. In Thespesium grammaticum *''*.

Heu, heu! et tu mortuus es : invidum fatum te tumulavit, Thespesi ; tibi autem mortuo perenne est decus.

* Scriptum an. $57. — Alias Murator. 187. ** Scriptum an. 551. — Alias Murator, 198. *** Scriptum an. 357. — Alias Murator, 1329. *''* Scriptum an. 268. — Alias Murator. 4.

Ι. Tiro. Εἰς Ναυχράτιον. Naucratius, juvenis 4 "E.1ve. Reg. ἕλυσε. eximius, tum. ingenii, tum corporis dotibus predi- 6 'EÀx£usva:. Reg. duo ἐλθέμεναι. ius, vix annos viginti duos natus, vitam solitariam ll. 4. IIoJAoc. Reg. θνητός. amplexus (fuerat juxia fluvium Isim in Pontica pro- IV. Τιτυι. Εἰς Θεσπέσιον. Hieronymus scribit vincia : illic senio confectis monachis viciwi necessa-* — lib. de Script. eccles. quod Euzoius upud Thespe- ria suppeditabat. Quinque annis in hac solitudine — sium rhetorem cum Gregorio Nazianzeno episcopo peractis, cum retia piscibus posuisset, eaque latenti- — adolescens eruditus est. bus implicata scopulis liberare vellet, in alium gur- 4 'ExdAvyev. Cod. Med. ἐδάμασσε. gitem delapsus ac mersus vivere desiit.

METRICA VERSIO.

|. IN NAUCRATIUM. B Demersi et retis nexibus implicitus, (A. B. Caillau interprete.) Ut tu fluxa scias prasentis gaudia vit»,

Unde levis citius raptus abivit equus. Innexum a scopulo dum solvere rete profundo in Naucratius vellet, vertice mersus aqua, : ALIUD.

Non rete expediit captus. Dic quomodo, lingua, (Bowinio interprete.) Predonem prada rete loco tulerit. ] Implicitum sub aquas, quem linea vincta trahebant, Naucratius vitze, paret ut mihi, norma pudicz, orporis abrupit vincula Naucratius. Gratiam ab infidis cum nece traxit aquis. ]V. IN. THESPESIUM CRAMMATICUM H. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.) (Eodem interprete.) Tu quoque mortuus es, teque invida fata tulere

Naucratius periit, malefidi vortice rivi, Thespesium : in tumulo permanet usque decus.

qs “Δρτιτόχοις ἐπέεσσι τόσος βρύζες " ἡ δ᾽ ἐδόησε Ατϑίς" Τίς ποτ᾽ ἐμῆς δόξαν ἔχει σοφίης ;

E'. Εἰς Προαιρέσιον σοφιστήν. δέηκέτι, Κεχροπίη, μεγάλ᾽ εὔχεο’ οὐ θέμις ἐστὶν Ἠελίου ευτθὴν ἄντα φέρειν δαῖδα, .

ΟΥΣὲ Ilgoatptalou ῥήτρῃ βροτὸν ἄλλον ἐρίζειν, Ὃς τοτε ἀρτιτόχοις χόσμον ἔσεισε λόγοις.

5 Βροντὴν ᾿Δτθὶς ἕνειχε veóxtumoy " ἀλλὰ δοφιστῶν

Πᾶν γένος ὑψιλόγων εἶχε Προαιρεσίῳ.

Eis μέν ἀλλά μιν ἔσχε μόρῳ ῳθόνος " οὐχέτ᾽ ᾿Αθῇ-

Κύδιμοι" ὦ νεότης, φεύγετε Κεχροπέην. [vat

Nu

SECTIÓ 1l. EPITAPHIA.

r verbis tantus manabas : exclamavit autem ttica : Quis nunc mez decus posaidet sapientize?

u A QG*. Εἰς Καισάριον. Σχέτλιός ἐστιν ὁ τύμδος " ἔγωγε μὲν οὔποτ᾽ ἐώλπην Ὥς ῥα καταχρύψῃ τοὺς πυμάτους πρατέρους. Αὐτὰρ ὁ Καισάριον ἐρικυδέα υἷα, τοχήων Τῶν προτέρων πρότερον δέξατο. Ποία δίχη ; $ Οὐκ ἔσθ' ὁ τὐμῦος αἴτιος " μὴ λοιδόρει" Φθόνου τόδ᾽ ἔστιν ἔργον. Πῶς δ᾽ ἤνεγχεν ἂν Νέον γερόντων εἰσορᾷν σοφώτερον ; Z'. "Α.1.10. Γρηγόριε, θνητῶνεμὲν ὑπείροχον ἔλλαχες vla Κἀλλεῖ xa σοφίῃ, καὶ βασιλῆϊ φέλον.

V. In Proheresium sophistam ". Ne jam, Cecropia, magnum gloriare : nefas est

Soli tantillam opponere facem,

Aut cum Prohzresii eloquentia mortalem alium contendere, Qui nuperis mundum concutiebat orationibus.

5 Tonitru Attica recens streperum

tulit : sophistarum vero

Universum genus magniloquorum cedebat Prohzresio. Cessit quidem : sed illum vicit invidum fatum : non amplius Athenae

lllustres erunt ; o juvenes, fugite

1110-1111.

Injustus est hic tumulus : equidem Ut natu posteriores conderentur

Cecropiam. Vl. In Casarium **.

nunquam putarem primi.

Verum iste Cesarium valde inclytum (lium, parentibus Priorihus prius excepit. Qualis hzc justitia?

5 Non est tumulus in causa ;

ne convicieris :

Sed invidi: facinus est. Quomodo vero ea sustinuisset Juvenem senibus cernere sapientiorem? VII. Aliud*"*.

Gregori, mortalium quidem prastantissimum sortitus es filium Forma et sapientia, et imperatori charum.

* Scriptum an. 368. — Alias Murator. 1. “" Scriptum an. 369. — Alias Murator. ὅ8. “" Scriptum

88. 369. — Alias Murator. 53.

V. Trrur. Εἰς Προαιρέσιον. Huic sophiste Ro- mani statuam erexere cum hac inscriptione : Regina Roma Regi eloquentia, wt scribit Eunapius in lib. De Vitis philosophorum et sophistarum.

1 Ksxpoxin. Oppidum Athenas Cecrops a se appellavit Cecropiam. Non Atbeniensis erat Prohz- resius, sed Armenius. Athenas accitus fuerat, ut eloquentiam profiteretur. Exstat Juliani Apostatze epistola ad hunc Prohzresium. lbid. ebyso. Am- bros. habet εὔχετα. Rectius cod. Medic. εὔχεο.

δ 'Epliur. Heg. Medic.óplQetv.

Vl. Tiv. Εἰς Καισάριον. Cesarium fratrem di-

lectissimum Gregorius publica oratione non con- tentus laudasse, versibus etiam defuncti tumulum exornavit. ln Reg. cod. hi versus unico carmine continentur, quod Muratorius in quindecim epi- grammata partitus est. 1n primo Gregorius pater inducitur merens et incusans sepulcrum, cui se- ulcerum respondet, et se excusat. Ad hzec verba, Eig αισάριον, Reg. 992 addit «bv ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐλε- — cia. T 4 ᾿Εὠΐλπην. Beg. 992 ἐώλπειν. 9 Καταχρύψηῃ. Weg. 992 χαταχρύφει. ὅ Καισάριον. Reg. 992 Καισάριόν γ᾽.

METRICA VERSIO.

Manabas tantus verbis modo : at Attica dixit Terra : Mez quis habet grande decus sophia?

V. IN PROHJRESIUM SOPHISTAM. (A. B. Caillau interprete.)

Cecropia, audaci tumeant ne pectora fastu: Si soli opponas lumina parva, nefas. Bella Frohzeresio conferre quis audeat ore, Qvi mundum lingua concutiebat heri ἢ . Terra novum fulmen tulit Attica : garrula cessit Cuncta sophistarum turba Prohzresio. Cessit enim : at fatum vicit ; jam nullus Athenis Bestat honor : juvenes, linquite Cecropiam.

Vl. IN. CESARIUM. (Eodem iterprete.)

Hic lapis injustus. Quis talia credat ἢ Eritne Posterior natu jam prior in tumulo? Patrem ante et matrem, prius iste prioribus almum Czsarium excepit. Qualia jura, precor ? Non culpa busti ; parce duris vocibus. Livoris hoc : quonam queat juvenem modo Videre senibus qui foret sapiens magis ?

Vii. ALIUD. " i (Eodem interprete.)

Eximius tibi natus erat, pater inclyte : natus Corpore, mente valens, regis amore sui.

48 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. 13 Κρείσσονα δ᾽ οὐχ ἔτι πάμπαν ἀπηλεγέος 0avázoto — A — "EXnópevot Qwfjc μοῖραν ἔχειν ὀλίγην.

Οὐ μὴν ὠϊόμην. ᾿Αλλὰ τέ φησι τάφος; ὅ Τέτλαθι" Καισάριος μὲν ἀπέφθιτο᾽ ἀλλὰ μέγιστον ΥἹέος εὖχος ἔχεις, νἱέος ἀντὶ φίλου. H'. “Α.1.1ο. Ὥριοι kc τάφον fiev, ὅτ᾽ ἐνθάδε τοῦτον ἔθηχαν Λᾶαν ἐφ᾽ ἡμετέρῳ γήραϊ λαοτόμοι. *'AXX ἡμῖν μὲν ἔθηχαν ἔχει δέ μιν οὐ κατὰ χόσμον Καισάριος, τεχέων ἡμετέρων πύματος. b Ἔτλημεν πανάποτμα, τέχος, τέχρς" ἀλλὰ τάχιστα Δέξαι ἐς ἡμέτερον τύμδον ἐπειγομένους. Θ΄. "A440. Τόνδε λίθον τοχέες μὲν ἐὸν τάφον ἐστήσαντο, At fortiorem crudeli morte

Καισαρίῳ δ᾽ vlt πιχρὴν χάριν οὐχ ἐθέλοντες Δῶχαν, ἐπεὶ πρότερος τοῦδ᾽ ἐλύϑη βιότου. . T. "Α.110ο. Γήρας ἐμὸν δήθυνεν ἐπὶ χθονί" ἀντὶ δὲ πατρὸς Aday ἔχεις, τεχέων φίλτατε Καισάριε. Τίς νόμος; οἵα δίχη ; θνητῶν "Ava, πῶς τόδ᾽ ἕνευσας - "fà μαχροῦ βιότου | ὦ ταχέος θανάτου ! IA', "Α.1.1ο. Οὐχ ἄγαμ᾽, οὐχ ἄγαμαι δῶρον τόδε. Τύμόδον ἐδέξω Μοῦνον ἀφ᾽ ἡμετέρων, Καισάριε, χτεάνων. Γηραλέων τοχέων πιχρὸν λίθον ' Ὁ φθόνος οὕτως Ἤθελεν. "Q ζωῆς πήμασι μαχροτέρης!

Nequaquam arbitrabar. Sed quid dicit sepulcrum? 5 Sustine : Czsarius quidem interiit ; sed maximam

Filii gloriam habes pro dilecto filio.

VIIL. Aliud *.

Maturi sepulcro eramus, quando hic istum posuerunt Lapidem nostrae senectuti lapicidas. i

Sed nobis quidem posuerunt ;

abet autem, non ut decebat,

Caesarius filiorum nostrorum novissimus. . 5 Toleravimus miserrima, fili, lili. Verum celerrime Excipe nos in tumulum nostrum properantes.

ΙΧ. Aliud **.

Hunc quidem lapidem parentes sibi in sepulcrum constituerant, Sperantes vite sortem se babituros brevem.

Czsario autem filio amaram gratiam nolentes Prestitere ; siquidem prior hac solutus est vita.

X. Aliud ""΄.

Senectus mea diu mansit super terram : pro patre autem Sepulcrum habes, filiorum charissime, Cesari.

Qus lex ! qualis justitia! hominum Rcx, quomodo hoc permisisti ? Ὁ diuturnam vitam ! o celerem niortem !

11192-11139 ΧΙ. Aliud **",

Non laudo, nou laudo donum hoc. Tumulum accepisti Unum e nostris, Czesari, possessionibus.

O senum parentum tristem lapidem ! Invidia sic Voluit. O vitam propter calamitates diuturnam !

* Scriptum an. 569. — Alias Murator. bd. "

Scriptum an. 569. — Alias Murator. 55.

** Scriptum

an. $69. — Alias Murator. ὅδ. ***' Scriptum an. 369. — Alias Murator. 57.

VII. TiroL. "A440. Hic producitur querela pa- rentis utriusque de eodem tumulo.

2 Λᾶαν ἐφ᾽ ἡμετέρῳ. Vide tom. 1, pag. 9215, num. 94. .

5 “Ἕτιημεν. Cod. Ambros. ἕλπη μέν.

X. Tir. "Α.11ο. Datur hic iterum, ut in sequenti carmine, patris in filium defunctum planctus.

9 Ἔχεις. Cod. Medic. ἔχειν.

Xl. 1 Οὐχ ἄγαμ᾽. Horum versuum hic sensus esse videtur : « O Cesari , inquit Gregorius pater Casarii, tumulum hunc dono dedi, quam unam rem posi mortem possidere debebam. Non probo, non laudo munus istud. Nobis eripuisti, quod spe nunc possidebamus. » Sustulimus proinde pun- ctum, quod sequitur ἄγαμ᾽.

METRICA VERSIO.

Non tainen ct fortem crudeli morte putabam Esse magis. Meestus, sed quid ait tumulus ἢ Pax tibi : Czesarius periit, sed prolis amatz, Ecce tibi prolis gloria magna, loco. Vill. ALIUD. . (A. B. Caillau interprete.)

liunc jam matur: morti tumuloque senecta

Artificis lapidem dextera condiderat. lic nobis positus : tenet hunc tamen, ordine verso,

Nostra, heu! progenies ultima, Caesarius. | Aspera pertuliinus, fili; mora nulla, sepulcro

os, fili, nostro suscipe praecipites. JX. ALIUD. (Eodem interprete.)

Hoc sibi condiderant marmor funcbre parentes,

DB Dum sortem sperant lucis habere brevem.

Cesario munus sed triste dedere coacti; Nam vitz solvit vincula grata prior. X. ALIUD. (Eodem interprete.)

' Longius hic senium mansit, charissime cunctos

Nate super; tumulum pro genitore tenes. Qua: lex! Quod jus! Sanxisti qui talia, Christe? O stabilem vitam, precipitemque necem ! XI. ALIUD. (Eodem interprete.)

. Non certe laudo. Voluisti munus babere

Tristem hunc, qui vere noster erat, tumulum. O livoris opus! Bustum o funebre parentam ! Longzvam o vitam propter amara nimis!

41 IB'. "A.Llo. II3sav, ὅση δοφίη λεπτῆς φρενὸς ἐν μερόπεσσι ᾿Αμφὶ γεωμετρίην, χαὶ θέσιν οὐρανίων, Καὶ λογιχῇ; τέχνης τὰ παλαίσματα, γραμματικήν τε, Ἦ δ᾽ ἑἱητορίην, ῥητοριχῆς τε μένος, 5. Καισάριος πτεῤόεντι νόῳ μοῦνος χαταμάρψας, Αἴ, at, πᾶσιν ὁμῶς νῦν κόνις ἔστ᾽ ὀλίγη. 1". "A44o. li£vza χασιγνήτοισι τεοῖς λίπες, ἀντὶ δὲ πάντων Τύμόον ἔχεις ὀλίγον, χύδιμε Καισάριε. Ἧ δὲ γεωμετρίη, καὶ ἀστέρες, ὧν θέσιν ἔγνως, Ἥ τ᾽ ἑητορίη, οὐδὲν ἄχος θανάτου,

SECTIO II. ΕΡΙΤΑΡΗ͂ΙΑ. A 1. "A440.

48

Κάλλιμον ἐκ πάτρης σε, μεγαχλέα, vn)egavi) τὰ ΚΑχρα φέροντα πάσης, Καισάριε, σοφίης, Πέμψαντες βασιλῃϊ τὸν ἔξοχον ἑητήρων, Φεῦ χόνιν Ex Βιθυνῶν δεξάμεθ' αὖ σε πέδου. IE'. "Α.1.1ο. Σεισμῶν μὲν χρυερῶν ἔφυγες στονόεσσαν ἀπειλὴν Ἡνίνα Νιχαίης ἄστυ μίγη δαπέδῳ" Νούσῳ δ᾽ ἀργαλέῃ ζωὴν λίπες. Ὃ νεότητος Σώφρονος ὦ σοφίης, χάλλιμε Καισάριε! IQ*. "A440. Γρηγορίου Νόννης τε θεουδέος υἷα φέριστον, Τύμθος ὅδ᾽, εὐγενέτην Καισάριον χατέχω,

XII. Aliud *. Omnem, quecunque est sapientia, subtilis mentis inter homines Circa geometriam, ccelestiumque positioneni Ft logicze artis concertationes, grammaticamque, Aut medicinam, rhetoriceque vim, δ Casarius celeri mente cum solus comprehendisset, Kheu, eheu! aequa cum omnibus sorte nunc pulvis est exiguus.

XIII. Aliud".

Omnia fratribus tuis reliquisti, et pro omnibus Sepulcrum habes exiguum, inclyte Cesari. Geometria vero, et astra, quorum positionem novisti, Et medicina, nullum remedium mortis. XIV. Aliud ***. Pulchrum e patría te inclytum , conspicuumque, Qui culmen attigeras totius sapientize, C:esari, Cum misissemus ad imperatorem, praestantissimum medicorum, Heu ! cinerem e Bithyniz $olo te rursum recepimus. XV. Aliud *'**, Motuum quidem horribilium effugisti funestas minas, Quando Niczz urbs solo zequata fuit : Morbo vero crudeli vitam reliquisti. O juventutem Prudentem ! O sapientiam, optime Cxsari ! XVI. Aliud. *****.

Gregorii Nonnzque pia filium praestantissimum ic uobilem

unulus ἢ

* Scriptum an. 269. — Alias Murator. 58.

** Scriptum an. 569. — Alias Murator. 59.

Cxsarium complector,

** Scriptum

30.3569. — Alias Murator. 60, *''* Scriptum an. 569. — Alias Murator. 61. *'** Scriptum an. 369. —

Alias Murator. 62.

XM. 4 Teotc. Ambros., νέοις, male. Cesario quippe senior erat Gregorius noster.

XIV. 1 Τηλεφανῇ τα. Ita Reg., Medic. Ambros. habet τῆλε θανόντα, procul a patria mortuum.

ἃ 'Ex Βιθυνῶν. Ubi mortuus sit C»sarius ex his constat. M ἃ Νικαίης. ls terre motus contigit anno

METRICA VERSIO.

xil. (A. B. Caillau interprete.)

Mentibus hemanis quidquid sapientius unquam De metris terre siderrbusque poli,

De strictis logices pugnis, aut arte medendi, Vel de grammatica rhetoricaque fuit,

Cesarius celeri collegerat omnia mente: Sed nunc cum cunctis, heu! levior cinis est.

Xii. ALICD. (Eodem interprete.)

Cuncta tuis moriens reliquisti fratribus; et nunc Pro cunctis parvum, chare, tenes tumulum. Metiri terram, cognoscere sidera coeli, tarare et morbos, pharmaca nulla. necis.

ALIUD. B

XIV. ALIUD. (Eodem interprete.) Te pulchrum a patria, celebri te nomine clarum, ui cuncte culmen contigeras sophie, Te medicum przstantem missum ad principis au[am, Te Bithynus ager reddidit, heu 1 cinerem. XV. ALIUD. (Eodem interprete.) Fugisti horribilis funesta pericula motus, rces Niczeze cum jacuere solo. Sed vitam dira liqui&ti febre : juventus Ὁ prudens ! Frater, quanta tibi sophia! XVI. ALIUD. (Eodem interprete.) Gregorii Nonnzque piz, funebre sepulcrum, Complector claram Carsarium sobolem.

49 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBZR 1l. HISTORICA. 40

"E&oyov ἐν λογίοισιν, ὑπείροχον ἐν βασιλῆος, Α 5 Καισάριος πάντεσαι τετιμένοξ, οὗχος ἀνάχτων,

᾿Αστεροπὴν γαίης πείρασι λαμπομένην. . IZ". "A440. Καισαρίηυ φθεμένοιο, χατήφησαν βασιλῇος Αὐλαί- Καππαδόχαι δ᾽ ἤμυσαν ἐξαπίνης " Καὶ χαλὸν εἴ τι λέλειπτο μετ᾽ ἀνθρώποισιν, ὅλωλεν" Οἱ δὲ λόγοι σιγῆς ἀμφεθάλοντο νέφος. 1Η!. "AA. Εἴ τινα δένδρον ἔθηκε γόος, καὶ εἴ τινα πέτραν, Εἴ τις καὶ πηγὴ ῥεῦσεν ὀδυρομένη, Πέτρα", καὶ ποταμοὶ, xai δένδρεα λυπρὰ πέλοισθε, Πάντες Καισαρίῳ γείτονες, ἠδὲ φίλοι,

At, at, τῶν ἀχέων ! ἤλυθεν εἰς ἀΐδην. Θ΄. "4.1.1ο. Χεὶρ τάδε Γρηγορίοιο. Κάσιν ποθέων τὸν ἄριατον, Κηρύσσω θνητοῖς τόνδε βίον στυγέειν. Καισαρίῳ τίς κάλλος ὁμοῖϊος ; ἣ τίς ἁπάντων» Τόσσος ἐὼν τόσαης εἷλε χλέος σοφίης; δ Οὔῦτι; ἐπιχθονίων. ᾿Αλλ᾽ ἔπτατο Ex βιότοιο, Ὡς ῥόξον ἐξ ἀχανθῶν, ὡς δρόσος Ex πετάλων. K'. “Α.110. Γείτονες, εὐμενέοιτε καὶ ἐν χόλποισι δέχοισθς, ᾿ Μάρτυρες, ὑμετέροις αἷμα τὸ Γρηγορίου,

1115-1115 Eximium in orationibus, eminentem in imperatoris aula, Et lulgur usque ad terre fines splendens.

XVII. Aliud *, Cxesario exstincto, dolore correpta est imperatoris

Aula : €

appadoces vero cecidere animis i!lico ;

Et pulchrum si quid residuum fuerat inter homines, periit ; Sermones silentii nube involuti sunt.

XVIII. Aliud **. Si quem luctus mutavit in arborem, si quem in lapidem,

Et si quis fons fluxit lugens,

Lapides, et flumina, et arbores moeste flatis, mnes quicunque Cssario vicini aut amici estis. 5. Caesarius ab omnibus honoratus, imperatorum votum, Heu, heu, proh dolor! ivit ad inferos.

XIX. Aliud **".

Manus hxc Gregorii. Fratrem desiderans optimum Pradico mortalibus, ut vitam hanc odio habeant. Czesario -quis forma similis? aut quis ex omnibus bominibus Ea setate, tantze gloriam obtinuit sapientize ἢ B ὃ Nemo terrestrium. Sed avolavit e vita, Ut rosa espinis, aut ros ex arborum foliis.

XX. Αἰ... Vicini martyres, estote propitii, et sinu

Excipite vestro prolem Gregorii ,

' Scriptum an. 569. — Alias Murator. 65. ** Scriptum an. 569. — Alias Murator. δ. *** Bcriptum £n. 969. — Alias Murator. 65. *'** Scriptum an. 569. — Alias Murator. 66.

XVI. 5 Ἐν βασιλῆος. Subaudi αὐλῇ. Sic infra carm. xiv, Murat. x. l[bid., .1ογίοισι». Reg., λον (lotz καί.

XVIII. 6 Εἰς ἀΐδην. Parum digna Gregorio sen- tentia.

XIX. 4 Χεὶρ τάδε. Supple scripsit. lbid., zo0&cv. Reg. 999 et cod. Paris., ποθέοντος ἄριστον, desi- derantis optimum, quz lectio si admittatur, delen-

dum punctum post T leto. n E ἀκανθῶν. Cod. Ambr. ἐξ ἀνθέων, quasi

significet Gregorius pulchritudinem rosz, et brevi- tatem habuisse Cesarium. Metrum deficere vi- detur.

XX. 4 l'sícorsc. Martyres rogat ut benigne Cz- sarium excipiant.

METRICA VERSIO.

Sermone eximium, splendentem in principis aula, B Principis, heu! votum, cunctis venerabilis, ivit

Omnique igniferum fulgur in orbe micans. XVI). ALIUD.- (A. B. Cailau | interprete.) Casario exstincto ploravit principis aula, Et cecidere statim Cappadoces animis; Si quid erat mundo pulchri super, illico cessit, erbaque funerea nube retecta silent, XYHI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Si quis flens marmor riguit, vel fronduit arbor, Si flentes traxit fons querulosus aquas,

Moesta arbor fiat, lapidesque, el flumina, quisquis Czsario junctus corde domove fuit.

Gzsarius tristem, proh dolor ! in tumulum. XIX. ALIUD. (Eodem interprete.)

Dextra hzc Gregorii. Fratrem flens tristis amatum, Omnibus ingrate praedico vita: odium. — Cxsarium quis homo praestanti corpore vicit? Quis talis merui! tale decus sophie? Nemo super terram. Procul a tellure volavit,

Ut rosa de spinis, ros velut ex foliis. XX. ALIUD. (Eodem interprete.) Martyrio insignes, vicina e sede faventes, Gregorii vestro germen habete sinu,

LT] SECTIO II. EPITAPHIA. | 23

Γρηγορίου Νόννης τε μεγαχλέος, εὑσεδίῃ τε Rai τύμόοις ἱεροῖς εἰς ἕν ἀγειρομένους. ' KA'. "Δ.1.110. Κλῦθι, ᾿Αλεξάνδρεια" Φιλάγριος ὥλεσε μορφὴν, Τῆς λογιχῆς ψυχῆς οὔτι χερειοτέρην. Ἱαισάριον δὲ νέον φθόνος ἥρπασεν" οὔποτε vola Πέμϑεις εὐΐπποις ἄνθεα Καππαδόχαις. ΚΜ. Εἰς Γοργόνιον. Γρητορίου Νόννης τε φίλον τέχος ἐνθάδε χεῖται Γοργόνιον, ζωῆς μύστις ἐπουρανγίης.

Gregorii et Nonnz insignis, et pietate

Α KT". ,"AJ.lo.

Οὐδὲν Γοργόνιον γαίῃ λίπεν, ὀστέα μοῦνα"

Πάντα δ' ἔθηχεν ἄνω, μάρτυρες ἀθλοφόροι. KA'. "AA.1o.

Κτῆσιν ἑὴν, σάρχας τε xal ὀστέα, πάντ᾽ ἀναθεῖσα Γοργόνιον Χριστῷ, μοῦνον ἀφῆχε πόσιν"

Οὐ μὴν οὐδὲ πόσιν δηρὸν χρόνον" ἀλλ᾽ ἄρα xaX τὸν Ἥρπασεν ἐξαπίνης χύδιμον ᾿Αλύπιον.

5 “Ὅλδιε ὁλδίστης ἀλόχου πόσι, τοῖς ῥα λοετροῖς Λύματ᾽ ἀπωσάμενοι, ζήτε παλιγγενέες.

Et sacris tumulis in unum collectos. . XXI. Aliud *. Audi, Alexandria. Philagrius perdidit formam corporis, Anima ratione prsdita non deteriorem. Casarium autem juvenem invidia rapuit ; nunquam tales Mittes equestribus flores Cappadocibus.

1110-1117 XXII. In Gorgonium *.

Gregorii et Nonnz chara filia hic jacet Gorgonium, ccelestis sacerdos vitz.

XXIII. Aliud ***. Gorgonium nihil terrz reliquit preter ossa : Omnia vero in ccelo collocavit, o martyres victores ! XXIV. Aliud "'**. Possessionem suam, carnem et ossa, omnia cum obtulísset Gorgopium Christo, solum reliquerat sponsum; Verumtamen neque diu sponsum ; sed profecto et ipsum

Rapuit ex improviso illustrem Alypium. 5 Beatissim: conjugis marite, in lavacro

Sordibus abjectis, vivite renati. * Seri

l| ᾿Ατειρομένους. Placeret Muratorio legere ἀγει- ρύμενοι, collecti, qusi& vox ad martyres et Czsa- rium simul collectos referretur.

XXI. 1 Φιϊάγριος. Philagrius Caesarii amicus com ipso Alexandrie disciplinarum studio operam

erat.

4 Eétzxo«. Cappadocia, inquit Julius Solinus Polyhist. eap. 45, ante alias terras aliriz equorum. Hi quatuor versus desunt in cod. Reg. Leguntur autem in Ambrosiano, eosque repetit Muratorius, wbi de carminibus in Philagrium.

XXII. 2 l'opyóriov. Gorgonium perinde est ac

ptum an. 3569. — Alias Murator. 67. **' Scriptum am. 570. — Alias Murator. 68. ''* Scriptum: aa. 570.—4Alias Murator. 69. *'*' Scriptum an. 570, — Alias M

urator. 70.

Gorgonia. Sic Eustochium, Glycerium, etc. Ciesarii mortem non longo secuta est intervallo mors Gor- oniz ejus sororis, quippe mortua jam erat, cum regorius carmen 1 juxta Billium, nunc xi, lib. n, sect. 1, condidit. Vide vers. 229. A Grzcis et Lati- nis die nona Decembris colitur.

XXIV. 4 'Adózior. Ex hoc. epitaphio Alypium, non Vitalianum, ut Baronius putavit, maritom Gorgonii fuisse intelligimus. lllud etiam constat ex epist. Gregorii nunc 86, olim 150, in qua Aly- pium, una cum sorore sua invitat. Vide supra, pag.. 4o.

METRJICA VERSIO.

Gregorii et Nonnz dulci pietate celebris,' Quos simul, beu! tristis colligit hic tumulus. XXI. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.) Urbs audi celebrís, eceli quxe dives ad auras Surgis Alexandri nomine clara nitens :. . Perdidit, beu ! corpus formamque Philagrius, almis Non mentis sanas» dotibus absimilem. Cesarium Juvenem rapuit sed livor : equestri Cappadocone feres talia serta solo? XXM. IN CORCONIUM; (Eodem interprete.) Gregorii et Nonnz jacet hic cbarissima proles Gorgonism, vits mysta beata pisc.

XXII. ALIUD. (Eodem interprete.)

Nil nisi sola, pii victores, ossa reliquit Gorgonium terr; cztera missa polo.

XXIY. ALIUD. (Eodem interpreje.)

Cuncta suo dederat, carnem simul ossaque, Christo Gorgonium; solum liquerat δ ΣΤᾺ virum.

Tempore nec multo liquit, sed mortua charum Funere proscipit sustulit Alypium.

Conjugis alme piz conjux, jam sorde fugata, Sacratis nali vivite rursus aquis.

2) S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER Il. IIISTORICA. 9

KE. Εἰς Λιδίαν.

Εἷς δόμος, ἀλλ᾽ ὑπένερθε τάφος, χαθύπερθε δὲ σηχός " Τύμόος δειμαμένοις, σηχὸς ἀεθλοφάροις.

Ka! ῥ᾽ οἱ μὲν γλυχερὴν ἤδη χόνιν ἀμφιδάλοντο, Ὡς σὺ, μάκαιρα δάμαρ ᾿Αμφιλόχον, Λιδίη,

9 Κἀλλιμέ θ᾽ νίήων, Εὐφήμιξ τοὺς δ᾽ ὑπόδεχθε,. Μάρτυρες ἀτρεχίης, τοὺς ἔτι λειπομέναυς,

ΚΩ'. "A.L1lo.

"DigeAec, ὦ Λιδία, ζώειν τεχέεσσι φίλαισιν, Ὥφελες ἄχρι πύλαις γήραος ἐμπελάααι!

Νῦν δέ σε μοῖρ' ἐδάμασσεν ἀώριον εἰσέτι καλὴν, Εἰσέτι χουριδίοις ἄνθεσι λαμπομένην.

ὅ At, αἴ! ᾿Αμφίλοχος δὲ τεὸς πόσις ἀντὶ δάμαρτος

Ἐσθλῆς χαὶ πιγυτῆς, τλήμονα τύμδον ἔχει, KZ. "AAAc.

At, αἴ! καὶ Διδίαν χατέχει xóvic Οὔποτ᾽ ἔγωγε Ὠϊσάμην θνητὴν ἔμμεναι, εἰσορόων

Εἶδος, μειλιχίην τε σαοφροσύνην τε γυναιχὸς, Τοῖς φῦλον πασέων καίνυτο θηλυτέρων.

5 Τοὔνεχα χαὶ τοίῳ σε τάφῳ κύδηνε θανοῦσαν Σῶν τε τριὰς τεχέων, xal πόσις ᾿Αμφίλοχος.

KH'. Εἰς Εὐφήμιον.

"Hv δυὰς, fv ἱερὴ, ψυχὴ μία, σώματα δισαὰ,

Πάντα χααιγνήτω, αἷμα, χλέος, σοφίην,

XXV. In Liviam *.

Una domus, sed inferiori parte sepulcrum, superiori templum : Tumulus iis qui :edificaverunt, templum martyribus.

Et illi quidem dulci jam pulvere sunt contecti, Ut tu, beata Amphilochii uxor Livia,

5. Et tu, pulcherrime filiorum, Euphemi ; vos autem guscipite, Veritatis testes, eos qui adhuc supersunt.

XXVI. Aliud ". Utinam viveres, o Livia, dilectis natis,

Utinam usque ad porta$ senectutis pervenisses ! Nunc vero te morg rapuit immaturam, adhuc formosam,

Adhuc juvenili flore coruscam.

5 Heu! heu! Amphilochiue vero, tuus €onjux, pro uxore

Egregia et pru

enti infelix sepulcrum habet.

1118-1119 XXVII. Aliud ***. Heu! heu! et Liviam detinet pulvis! Nunquam ego;

Credidi mortalem esse, inspiciens

Formam, et mansuetudinem, et sapientiam mulieris, uibus omnium genus superabat feminarum.

$ Quapropter et tali te sepulcro illustravit mortuam

Et tuorum trias filiorum, et maritus Amphilochius.

XXVII. In Euphemium ****.

Erat binarius, erat sacer, anima una,

mina corpora,

In omnibus fratres, sanguine, gloria, sapientia,

* ficriptum an. 570. — Alias Murator. 17. “" Scriptum an. $70. — Alias Murator. 18. "** Scriptum "an. $70. — Alias Murator. 19. **** Scriptum an. 570. — Alias Murator. 20.

XXV.2T04u6oc. Videtur ille tumulus ab Amphi- lochio et Livia ejus uxore constructus fuisse.

& Λιδίη. Corpus Liviz in aliqua martyrum basi- lica tumulo mandatum erat. Familiare siquidem erat primis Christianis, ut doctissimus Muratorius Aunect. tom. ], dissertatione septima decima osten- dit, mortuorum cadavera sacris inferre templis, et

ope martyrum tumulos eorum ogsa* componere, Ibique quotannis saltem pro defunctis, quorum eo in loco condita erant ossa, sacrificium offerri sole- bat : cujus rei in oratione Gregorii De obitu Cesarii preclarum est testimonium; quod vide,'si placet,

tom. 1, paf: 915.

5 Τοὺς δ' ὑπόδεχθε. Commendat martyribus eos ex eadem familia, qui adbuc supererant.

XXVIMH. Tiv... Εἰς Εὐφήμιον. 1$ erat Liviz, de qs supra, et Amphilochii, de quo postea, filius ;

mphilochii vero alterius frater fuit Euphemius, cujus mortem his versibus prosequitur Gregorius. Mortuo Euphemio, quem Amphilochius amabat unice, dimidium Amphilochii süpervixisse ait Gre- gorius, quippe utriusque erat anima una. Vide epi- Bios Gregorii olim 114 et 149, nunc vero 230 et 83.

METRICA VERSIO.

XXV. IN LIVIAM. (A. B. Caillau interprete.)

Una domus, bustum subter, sacrumque superne, Bustum his, qui faciunt, martyribusque sacrum. Jili autem dulci recubant jam pulvere tecti, Ut pia tu conjux Amphilocbi Livia, Fupheniique puer pulcherrime : quique supersunt, veri testes, mox gremio accipite.

XXVL ALIUD. (Eodem interprete.)

O Livia, o utinam charis charissima natis Vixisses, seniji limina sera tenens!

Sed te mors citius rapuit, cum vita decore Atque juventutis Sore nitebat adhuc. -

p Heu! miset Amphilochus conjux, uxoris amate

Prudentisque loco Bebile marinor habet.

XXV, ALIUD. (Eodem interprete.)

Hen ! pulvis Liviam funebris detinet : illa Nor oculis unquam femina visa meis.

Juncta etenim forma bonitas , sophiaque virili Femineuim vicit fortior oaane genus.

llinc te defunctam tali ernavere sepulcro Natorumque trias, sponsus οἱ Amphbilochus.

XXVHl. IN EUPHEM;UM. ( Eodem interprete.) Par sacrum et hinum, duplici mens corpore sola, Gerinani sophia, sanguine, laude simul,

gs SECTIO il. EPITAPHIA. 2€ Υἱέες ᾿Αμφιλόχου Εὐφήμιος ᾿Αμφίλοχός τε, Α Πᾶσιν Καππαδόχαις ἀστέρος ἐχφανέες. 5 Δεινὸν δ᾽ ἀμφοτέρους φθόνος Ebpaxe, τὸν μὲν ἄμερσε Ζωῆς, τὸν δ᾽ ἔλιπεν ἥμισυν ᾿Αμφιλόχον. K8'. "AA.10. Ῥέτωρ Ev ῥητῆρσιν, ἀοιδοπόλος τ᾽ kv ἀοιδοῖς, Κῦδος Ec πάτρης, χῦδος bv τοχέων, Ἄρτι γενειάσχων Εὐφήμιος, ἄρτι δ' ἔρωτας "EG θαλάμους χαλέων, (eco * φεῦ παθέων 1 5 ᾿Αντὶ δὲ πκαρθενιχῆς τύμόον λάχεν, ἐς δ᾽ ὑμεναίων Ἤματα νυμφιδίων ἣμαρ ἐπῆλθε γόων. A'. "Α.21ο. Εἰχοσετὴς πᾶσαν Εὐφήμιος, ὡς μίαν οὔτις,

Ἑλλάδα, x' Αὐσονίην μοῦσαν ἑφιπτάμενος, Στράπτων ἀγλαΐῃ τε xal ἤθεσιν, $A0* ὑπὸ γαίην. Αἴ, αἵ! τῶν ἀγαθῶν ὡς φθόνος ὠχύτερος | . | ΔΑ’, "AAJoc. Χρυσείης γενεῆς Εὐφήμιος ἦν ἔτι τυτθὸν Λείψανον, εὐγενέτης ἤθεα xa πραπίδας, Μεΐλιχος, ἡδυεπὴς εἶδος Χαρίτεσσιν ὅμοιος. Τοὔνεχα καὶ θνητοῖς οὐκ ἐπιδὴν ἐμίγη. — AB'. "Α.21ο. Στράψε μέγ᾽ ἀνθρώποις Εὐφήμιος, ἀλλ᾽ ἐπὶ τυτθόν" . Καὶ γὰρ ἀστεροπῆς οὐ μακρόν ἔστι σέλας" Στράφψεν ὁμοῦ σοφίῃ τε xa εἴδεϊ, χαὶ πραπίδεσσι, Τὰ πρὶν Καππαδόχαις ἣν χλέα, νῦν δὲ γόος.

Filii Amphilochii Euphemius, et Amphilochius, Omnibus Cappadocibus lumina splendida.

5 Crudeliter autem utrumque invidia aspexit, et hunc quidem privavit Vita, illum vero reliquit dimidium Amphilochii.

XXIX. Aliud*. Rhetor inter rhetores, et cantor inter cantores, Decus su: patrie, suorum gloria parentum, Nuper pubescens Euphemius, nuperque amores d thalamos invitans, periit : proh dolor! δ᾽ Pro virgine vero sepulcrum sortitus est, et in hymenaorum Diebus sponselium dies supervenit luctus.

XXX. Aliud". Vigini annos natus totam Euphemius, ut unam nemo, rzcam et Latinam Musam pervolans, Coruscans et gratia, et moribus, humo traditus est. Heu! heu! quam bonis invidia velocior est!

XXXI. ΑΙ μα". Aurez ztatis Euphemius erat adhuc exiguae Reliqui, nobilis moribus et consiliis, Mansuetus, suaviloquus, forma, Gratiis similis. Idcirco cum mortalibus non diu versatus est.

1120-1121 XXXI. Aliud ****.

Fulsit valde inter homines Euphemius, sed tempore exiguo : Etenim fulguris non diuturnum est lumen.

Fulsit simul sapientia, forma, et consiliis, Que prius Cappadocibus erant gloriz, nunc luctus causa.

* Scriptum an. 370. — Alias Murator. 21.

** Scriptum an. 370. — Alias Murator. 22. δι. 370. — Alias Murator. 25.

*** Scriptum *** Scriptum an. 570. — Alias Murator. $4.

XXIX. 5 '᾽Ες δ' oyusralur.Quotempore Euphemiusg filiam Theodori, ad quem scripta est Gregorii epist. olim 114, nuné vero 250, uxorem ducere parabat, morte correptus fuit annos viginti natus. Edit. ἠδ᾽.

XXX. 4 Φθόνος ὠκύτερος. Muratorius vertit : Quam subita est bonorum invidia ; nos autem : Bo- nis velocior esi invidia, quippe qua bonorum con- .silia et prosperos successus praripit.

^ METRICA VERSIO.

Amphilochi soboles, Euphemius, Amphilochusque, B . Quam Latium Musam Gracaque terra tulit,

Splendida qui cunctis lumina Cappadocis. Dirus utrumque tamen conspexit livor, et istum Suravit, dimidium liquit at Amphilochum.

XXIX. ALIUD. ( 4. B. Ceillay interyrate.) Rhetores verbis, cantores carmine vincens, Laus patrie, stirpis gleria magna suz, Cum, nuper florens, Euphemius almus amores Advocat ad thalamos, proh dolor! interiit.

lien! male funereum reperit pro virgine bustum; S .

excepit lux inamoena XXX. ALIUD. (Eodem interprete.) Pervolitans, natus viginti Euphemius annis,

ten.

Moribus et forma splendens descendit in orcum. Quam gratis currit promptior invidia! XXXI. ALIUD. , (Eodem interprete.) Tempora adhuc referens Euphemius aurea, parve Relliquie, vita consiliisque gravis, Mitis, suaviloquus, forma gratissimus; unde llli homines inter uon mora longa fuit. XXXI. ALIUD. (Eodem interprete.) Effulsit multum, at paucis Euphemius annis : Ignea namque brevi fulgura luce imicapt. Consiliis fulsit, forma, sophiaque superna : Cappadocis olim hzc gleria. nuncque dolor.

131 $. GIEGORIL THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. 2$

AT*. "A440. Τίς, τίνος ; ᾿Αμφιλόχου Εὐφήμιος ἐνθάδε χεῖται, Οὗτος ὁ Καππαδόχαις πᾶσι διὰ στόματος" ὑὗτος, ὃν αἱ Χάριτες Μούσαις δόσαν * οἱ δ᾽ Ὑμέναιοι ᾿Αμφὶ θύρας " ἦλθεν δ᾽ ὁ φθόνος ὠχύτερος. AA. "AA4o. Ἔρνος ἀμώμητον, Μουσῶν τέχος, clap ἑταίρων Καὶ χρύσεον Χαρίτων πλείγμα ἰοστεφάνων, Ὥχετο ἐχ μερόπων Εὐφήμιος, οὐδέ τ᾽ ἀνέσχεν Ai, at, τοῖς θαλάμοις πυρσὸν, ὃν ἦψεν ἔρως. ΛΕ’, "Α.1.1ο. Αἱ Χάριτες Mojonst* € Τί ῥέξομεν ; οὐχέτ᾽ ἄγαλμα.

À Χειρῶν ἡμετέρων Εὐφήμιος ἐν μερόπεσσι. ?

X' αἱ Μοῦσαι Χαρίτεσσιν * « Ἐπεὶ φθόνος ἐστὶν ἀλιτρὸς, Ἰόσσον ἔχοι" ἡμῖν δὲ τόδ᾽ ὄρχιον ἔμπεδον ἕστω, ὅ Μηχέτ᾽ ἀναστῆσαι τοῖον μερόπεσσιν ἄγαλμα. ν)

AG. "Addo.

Κρῆναι, xal ποταμοὶ, xal ἄλαεα, xal παλαγεῦντες ρρνιθες λιγυροὶ χαλὸν ἐπ᾿ ἀχρεμόνων,

Abpal τε μαλαχὸν συρίγμασι χῶμα φέρουσαι, Καὶ χῆποι Χαρίτων εἰς ἕν ἀγειρομένῳν,

5 Κλαύσατς. Ὧ χαρίεσσ᾽ Εὐφημίας ὥς qt θανών περ Εὐφήμιος χλεινὴν θήχατ᾽ ἐπωνυμίην.

XXXIII. Aliud *. Quis, cujus? Amphilocbii Euphemius hic jacet, Ille qui Cappadocibus omnibus per ora ; Is ipse, quem Gratiz Musis dederunt; hymenzi vero Pro foribus : venit autem invidia celerior.

XXXIV. Aliud **.

Germen irreprehensibile, Musarum proles, ver sodalium, Et aureus Gratiarum violis coronatarum nexus,

Abiit e vivis Euphemius, neque extulit Beu! heu! thalamis facem, quam amor accenderat.

XXXV. Aliud "".

Gratiz Musis : « Quid faciemus? non jam simulacrum Manuum nostrarum Euphemius inter homines. » Et Musz Gratiis : « Quoniam fatum est crudele, loc tantum habeat : nobis vero firmum hoc sit jusjurandum, 9 Nunquam excitare talem hominibus imaginem. »

XXXVI. Aliud ****.

Fontes et fluvii, et nemora, et sonori

Volucres, suaviter canentes in ramis,

Et αὐτῷ placidum susurris soporem ferentes, Et horti Gratiarum in unum congregatarum,

9 Lugete. O venusta Euphemias ! nam te moriens Euphemius inclytam reddidit cognominem.

* Scriptum an. 370. — Alias Murator. 95. an. $70. — Alias Murator. 927.

XXXIV. 2 IlAsiypa ἱοστεράνων. lta cod. Ambr. In Medit. legitur πλείγμα ἱἰοστεφέων. — Lege πλέ- Ὑμα. SALYIN.

$ Οὐδέ τ᾽ ἀγέσχεν. Cod. Medic. οὐδέ τ᾽ &vloyev, at, at, τοῖς θαλάμοις πυρσός, neque illuxit talamis

az.

XXXV. 3 Φθόνος. Invidia, vel fatum. invidum. Vox illa plus zquo familiaris Gregorio. Nimirum a Gentilibus manavit illa vox, quam usurpare sole- bant, invidit deorum et invido fato omnia sua in- fortunia tribuentes. Fateri cogimur virum sanctum,

** Scriptum an. 370. — Alias Murator. 96. *** Scriptum **** Scriptum an. 371. — Alias Murator. 28.

quamvis probe senserit, minus probas aliquando adhibuisse locutiones. — Judicium istud paulo du- rius-libenter dixerim. CaiLLAU.

XVI. 1 Παιλαγεῦντες. Àn legendum πατα» γεῦντες ? Epir. PATROL.

ὃ Εὐφημίας. Sic appellat terram in qua mortuus erat Euphemius. — llic licentia usus, et coactus necessitate, Gregorius vocis Εὐφημίας quantitatem immutavit, longamque syllabam brevem reddere non est veritus; quod quidem eadem necessitate compulsi et nos imitari prasumpsitinus. CaiLLAU.

METRICA VERSIO.

XXXIII. ALIUD. (4. B. Caillau interprete.)

Quis, cujus? Proles jacet bac Euphemius urna Amphbilochi, cunctis gloria Cappadocis. | Turba dedit Chbaritum hunc Musis : jam txeda jugalis Splendebat ; citior venit at invidia. XXXIV. ALIUD,

(Eodem interprete.)

Musarum proles, comitum ver, nobile germen, Florigeras Charitea aurea vitta ligans,

Exiit e vivis Euphemius, atque fide Non tulit accensam sponsus amore facem,

M -——À n

XXXY. ALIUD. (Eodem interprete.)

Sic Charites Musis : « Quid agendum?liquit imago Facta manu nostra mortalem Euphemius auram. » Sic Musz ad Charites : « Quoniam crudelia fata, Hsc babeant; maneat nobis immobile votum; Tanta super terram nunquam formetur imago. ».

XXYVK ALIUD. (Eodem interprete.) Fontes, et fluvii, sylvz, volu ue sonori,

Qui tenui canitis gutture, fronde super, Tranquillumque ferens somnum molli aura susurro,

Et virides horti quo coeunt Charites,

Lugete. O praestans Euphemias ! Ecce recedens. omine (e celebrem reddidit Eupbemius.

2) SECTIO 1I. EPITAPHIA, A ΧΧῶρος ὅδ᾽ ἀθλοφόρων, ᾿Ἐλλάδιον χατέχω.

Κάλλιμος ἡϊϑέων Εὐφήμιος, εἴ ποτ᾽ ἔην γε, Κάλλιμος ἐν χώροις χῶρος 65 Ἠλύσιος.

Τοὔνεχεν εἰς ὃν ἄγερθεν, ἐπεὶ ζωὴν μὲν ἔλειψεν" 10 Οὔνομα δ᾽ αὖ χώρῳ κάλλιπεν ἡγαθέῳ.

AZ'. Εἰς ᾿Ε.1λάδιον.

Αἰεί σαι νόος fiev ἐς οὐρανὸν, οὐδ᾽ ἐπὶ γαίης “ἬἭρειξες χθαμαλῖὶς ἴχνιον οὐδ᾽ ὀλίγον.

Τοὔνεχεν ὡς τάχος ἦλθες ἀπὸ χθονός. Εὐλάλιος δὲ Σὴν χόνιν ἀμφιέπει σὸς χάσις, ᾿Ἑλλάδιε.

ΛΒ΄. “4.110. Tóv νεαρὸν, Χριστῷ δὲ μέγαν, πολιόν τε νόημα

Οὐ νέμεσις. Κείνοις γὰρ ὁμοῖϊον ἄλγος ἀνέτλη

Σδεννὺς ἀντιπάλου τοῦ φθονεροῖο μόθον. A€. “4.110.

Μιχρὸν μὲν πνείεσχες ἐπὶ χθονὶ σαρχὸς ἀνάγχῃ, Πλείονα δὲ Gu; ὑψόθι μοῖραν ἔχεις,

Ἑλλάδιε, Χριστοῖο μέγα χλέος * εἰ δὲ τάχιστα Δεσμῶν ἐξελύθης, τοῦτο γέρας καμάτων.

Μ'. Εἰς Μαρειγιανόν.

Εἴ τις Τάνταλός ἐστιν ἐν ὕδασιν αὖος ἀπίστοις, .

E! τις ὑπὲρ χεφαλῆς πέτρος ἀεὶ φοδέων"

Pulcher inter adolescentes Euphemius, si quis unquam fuit,

Pulcher in agris'ager hic Elysius.

Quapropter in unum convenere, siquidem vitam amisit ; 10 Nomen autem loco reliquit divino.

1129-1193 XXXVII. 7n Helladium*.

Semper tua mens versabatur in coelum, neque super terram Humilem firmabas vestigium vel paululum.

Quam ob rem celerrime abiisti a terra. Eulalius vero Tuum cinerem amplectitur frater tuus, Helladi.

XXXVII. Aliud **. Juvenem, Christo autem magnum, senemque consilio, Locus hic martyrum, Helladium contineo. Nec indignandum. lllis enim similem dolorem sustinuit , Exstinguens inimici invidi pugnam. XXXIX. Aliud ***. Parum quidem spirasti super terram carnis necessitate, Majorem vero vitz in ccelis sortem habes, Helladi, Christi magnum decus ; quod vero celerrime Vinculis solutus es, hoc premium laborum.

XL. In Martinianum *'**.

Si quis Tantalus est inter infidas sitiens aquas, 51 quis imminens capiti lapis semper terrens,

* Scriptum an. 371. — Alias Murator. 47.

** Scriptum an. 571 — Alias Murator. 48. '** Scriptum an.

t71. — Alias Murator. 49. "*** Scriptum an. 512. — Alias Murator. ὅ.

9" Τέρθεν.- Gratie , υἢ placet Muratorio, vel Lr pbemius et locus, cui moriens nomen

uit.

XXXVII. Tiv. Εἰς "EA4dóu v. Quamvis Billius in notis ad Carmina Gregorii quz edidit, non nisi upum Helladium agnoscat, alius is certe ab Hella- d:o Basilii magni successore : alius, inquam, iste est, quandoquidem episcopus fuisse nunquam le- gitur, imo. juvenis obiit. Quod ad Eulalium atünet, primum vitz: monasticz institutum sectatus, deinde αἱ verisimile est, Ecclesie Nazianzenz, cura Gre-

ii, praefectus est.

XL. Tir. Εἰς Maptiriarór. Gens Martinianorum

METRICA B Victorum locus bic Helladium tene».

Vormosos pulcher juvenes Euphemius inter, Pulcher ei in agris hic ager Elysius. llizc ibi convenere simul ; nam lumina clausit; Sed terrse nomen contulit eximium. XXXVH. IN MELLADIUM. (A. B. Ceilleu interprete.) Semper mente polo &, vestigia terrae Fixisti nunquam sordida vel minimum. [nde cito mundum liquisti : amplexibus ossa Frater at Eulalius nunc colit Helladii. XXXVII. ALIUD. ( Eodem interprete.)

Mente senem magnumque Deo, juvenilibus annis,

[wit illustris * plurimorum meminit Muratorius, qui- ws alios addere facile esset. Quis vero ille sit, ad quem pertineant epitaphia, non ausim asserere. Quid- quid sit, is. ille nobis esse Martinianus videtur, qui primum Africa, deinde Rome, et postea toti prefectus Jialic (uit, ad quem exstat Basilti Magni epistola 14 nova edit. (tom. III, pag. 168), olim 374, an. 574, qua eum rogat ut imperalorem adeal, et demonstret quanta ez distractione Cappadocie consequantur in- commoda. Omnia conveniunt, viri merita qualia Ba- silius commendat, ac pairia qu& el in epist. et in epitaphiis in Martinianum Cappadocie nomine desi- gnatur ; viri autem merita ea sunt de quibus epistole

VERSIO.

Nec subeat livor. Similes tulit ille dolores, Exstinguens hostis perfida tela mali. . XXXIX. ALIUD. ( Eodem interprete.) Spirasti paulum in terris, sic carne jubente, In ccelis melior sed tibi vita datur, Helladi, bonor Christi fulgens ; quod vincula prseste Rupisti, hoc merces digna labore tibi. XL. ALIUD. ( Eodem interprete.) Infilas si quis sitit inter Tantalus undas, Aut capiti terrens imminet usque lapis:

δι 5. GREGORII TUEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. 58

Δαπτόμενόν τ' ὄρνισιν ἀγήραον ἧπαρ ἁλιτροῦ, Καὶ πυρόεις ποταμὸς, χαὶ ζόφος ἀθάνατος,

5 Ταρτάρεοί τε μνυχοὶ, xat δαίμονες ἀγριόθυμοι, ΚΑλλαι τετρυμένων τίσιες εἰν ἀϊΐδῃ “

“Ὅστις Μαρτινιανὸν ἀγαχλέα δηλήσαιτο Tópu6oy ἀνοχλίζων, δείματα πάντα φέροι.

τ ΟΜΑ’", "A4Joc. )

Οὔρεά cot, xaX πόντος, ἀτάσθαλε, xat πεδίοισε Τέρπῃ πυροφόροις, τετραπόδων τ᾽ ἀγέλαις"

Καὶ χρυσοῖο τάλαντα, xat ἄργυρος, εὐγενέες τε Λᾶες, χαὶ Σηρῶν νήματα λεπταλέα"

5 ἸΙάντα βίος ζώοισ! * λίθοι δ᾽ ὀλίγοι τε φίλοι τε Τοῖς φθιμένοις. Σὺ δέ μοι χἀνθάδε χεῖρα φέρεις,

ἃ Οὐδὲ σὸν αἰδόμενος, τλήμον, τάφον, ὅστις ὄλεσσεν

κΑλλος, σοῖσε νόμοις, χερσὶ διχαιοτέραις. ᾿ ΜΒ΄. "AJ.to.

Ἡνίχα Μαρτινιανὸς ἔδυ χθόνα μητέρα πάντων. Πᾶσα μὲν Αὐσονίων ἐστονάχησςε πόλις.

Πᾶσα δὲ Σικανίη τε xoi εὐρέα πείρατα γαΐης Κείρατ᾽, ἀπ᾿ ἀνθρώπων οἰχομένης Θέμιδος. Ἡμεῖς δ᾽ ἀντί νυ σεῖο τάφον μέγαν ἀμφιέποντες, Αἰὲν ἐπερχομένοις δείξομεν ὥς τι σέθδας.

ΜΙ". "Α.λ:1ὁο.

Οἱ Χριστὸν φορέοντες, ἀχούσατε, οἵ τε θέμιστας Εἰδότες ἡμερίων χαὶ φθιμένων ὁσίην "

Laceratumque ab avibus immortale jecur impii, Et igneus fluvius, et caligo perpetua, 5 Tartareique recessus, et demones crudelissimi,

Alie vexatorum pana in inferis ;

Quicunque Martiniano glorioso nocuerit Sepulcrum submovens, hos omnes timores subeat.

XLI. Aliud ". Montes tibi sunt, et pontus, nedum: et campis

Frueris frugiferis, quadru

umque gregibus;

Et auri talenta, ac argentum, nobilesque

Lapides, et Serum tenuia fila ;

d 11251 135 5 Omnia vita prestat viventibus : lapides autem pauci et chari 0 u .

rtuis.

autem mihi hic manum infers,

Neque tuum veritus, miser, ne sepulcrum quis perdat Alius, tuis legibus manibus justioribus.

XLI. Aliud **.

Quando Martinianus terram subiit omnium parentem, Omnis quidem Italorum ingemuit civitas.

Universa vero Sicilia, et spatiosi fines terrae Detonsi sunt, ab hóminibus discedente justitia.

5 Nos autem pro te sepulcrum magnum complectentes, Semper supervenientibus ostendemus, ut quid sacrum.

XLIII. Aliud *'**.

Qui Christum fertis, audite, quique jura Nostis vivorum, et debitam mortuis reverentiam :

* Scriptum an. 572. — Alias Murator. 4. $72. — Alias Murator. 6.

cum epigrammatibus convenit, peritia rerum urbana- rum varia ac multiplex, aula scientia, libera luendi ju- tis constantia, facilis ad imperatorem aditus, qui vitze ejus totius instituto conveniret. Denique affecta

artiniani, quam ipse causabatur , ctas, et torpor seneciulis, in annos multos obitum ejus et epitaphia rejicere non sinunt.

8 Δείματα. Contra tumulorum violatores, τυμ-

** Scriptum an. 372. — Alias Murator. 5. — *'* Scriptum an.

6wpiyouc, leges sancite sunt ab imperatoribus.

. Vide cod. Theod. et Justin,, tit. De sepulc. viola-

toribus. XLI. 7 "Occic δλεσσεν. Cod. Med. ὅν τις ὄλεσ- cst, neque tuum curans, miser, sepulerum, quod quis

rdet. XLIII. 1 Χριστὸν gopéorcec. Hoc nomine solet appellare Gregorius sacerdotes, imo et Christianos.

METRICA VERSIO.

Si volucres tundunt jecur immortale maligni, Si nox perpetua est, flumen et igniferum, Tartareique sinus, infernalesque ministri, Et poene, si quas insuper orcus habet: Quisquis, Martiniane, tibi insultaverit audax, Bustuni triste movens, hz::c mala cuncta ferat.

.XLL ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Sunt montes portusque tibi, sunt, improbe, campi . . Fecundi frugum, quadrupedumque greges, Argenti pondus fulgens, aurique talenta, erspicui lapides, serica fila quoque : Omnia vivus babet : pauci charique lapilli Defunctis. Audes in mea ferre manum ;

(^ ΄ὦ»Ὁ- πῶ

p Nec, scelerate, times tua ne quis marmora perdat

Alter, lege tua, sed meliore manu. ΧΕΙ. ALIUD. ( Eodem interprete.) Martinianus ubi subiit terram omniparentem, Communes gemitus Itala terra dedit. Sicula sed tellus, et lati limina mundi Deposuere comas, dum fugit inde Themis. Sed pro te complexus ego nunc grande sepulcrum, Omnibus ostendam, pignora sacra velut. XLIII. ALIUD. ( Eodem interprete.) Christiferi, quibus et vivorum cognita jura, Vitali et functis luce ferendus honos,

SECTIO 4. EPITAPHIA,

k^ Y

Πάνταλίπον, BaaDeu, πάτρην, γένος, εὖχος ὑπάρχων A Πᾶσι τάδε ζωοῖς ἐπιτέλλομαι" ob ϑέμις ἐστὶ

At, at, πᾶσιν ὅμως νῦν χόνις εἴμ᾽ ὀλίγη, 5 Μαρτινιανὸς πᾶσι τετιμένος, ἀλλ᾽ ἐπὶ τύμῳ — Βάλλειν ἡμετέρῳ δάχρνα, μὴ παλάμας.

MA. *A.Lo. M

δονσοπόλον, ῥητῆρα, διχασπόλον, ἄχρον ἅπαντα,

Τύμόος Ob εὐγενέτην Μαρτινιανὸν ἔχυ;, Ναύμαχον ἐν πελάγεσσιν, ἀρήϊον ἐν πεδίοισιν. "AX ἀποτῆλε τάφου, πρίν τι καχὸν παθέειν. ΜΕ", "Α.1.1ο. Μὴ πόλεμον φθιμένοισι (ἅλις ζώοντες ἀλιτροὶ), Μὴ πόλεμον φθιμένοις " Μαρτινιανὸς ἐγώ.

Τῶν ὀλίγων φθονέειν. τοῖς φθεμένοισι λίθων. Μᾷ'. "Addo, "D Giu, τῇ πολίων ποτ᾽ ἐγὼ νώμησα τάλανέα," Ὦ φοδεραὶ ψυχῶν μάστιγες οὐχ δσίων Οὗτος ἐμοῖσι λίθοισι φέρει στονόδντα σίδηρον" Οὗτος ἐμοί! φεῦ, φεῦ 1 ποῦ δὲ λίθος Σισύφου ς MZ. “Α.110ο. “Ὀλδιὸς, εὐγήρως, ἄνοσος θάνον, ἐν βασιλῆος Πρῶτα φέρων, ἱερῆς ἄχρον ἔχων σοφίης, Εἴ τινα Μαρτινιανὸν ἀχούετε" ἀλλ᾽ ἀπὸ τύμδου, Μηδὲ φέῤειν ἐπ᾽ ἐμοὶ δυσμεγέας παλάμας.

Omnia reliqui, palatia, patriam, propinquos, cum decori essem Heu, heu! omnibus : nihilominus nunc sum pulvis exiguus, 5 Martinianus cunctis honoratus : sed tumulo Nostro lacrymas, non manus injicite.

XLIV. Aliud *.

Poetam, rhetorem, judicem, summum in omnibus Tumulus hic generosum Martinianum teneo, Navali prelio in mari insignem, bellicosum in terris. Sed procul este ὃ sepulcro, ne quid inali patiamini. XLV. Aliud Ne bellum mortuis inferas, sat viventes impii (quibus bellum inferas),

Ne bellum mortuis inferas; Martinianus ego. ) Omnibus hzc vivis mando : z2quum non est

Paucos invidere mortuis lap:des.

XLVI. Aliud """, O Themis, qua urbium ego olim agitavi lances,

O terribiles animarum

pone impiarum!

[ste meis lapidibus immittit lacrymabile ferrum ;

Iste mihi

heu, heu! ubi nunc lapis Sisyphi?

1196-1127 XLVII. Aliud '***.

Beatus in senectute felici, sine morbo obii, iu aula Primas ferens, sacrze culmen habens sapientiz, Si quemdam Martinianum audistis; sed procul a tumulo, ec contra me inferet hostiles manus.

" Seriptam an. $572. — Alias Murator. 7.

3 Εὖχος ὑπάρχων. Cum decori essem omnibus, scilicet regibus, patrim, propinquis, etc. Concedit ipse Muratorius vocem εὖχος commode posse con- jungi cum verbo ὑπάρχων. .

ALV. 1 ΓΑλις ζώοντες. Sat. impiorum vivunt, quibus bellum in[erre possis. R

XLVI. 1 Πο.λίων. lon. pro πολέων. Med. πολλῶν.

* Scriptum an. 3$72.— Alias Murator. 8. t8. 518. — Alias Murator. 9. “5 Scriptum an. 972. — Alias Murator. 10.

** Scriptum

4 Σισύφου. Tria superiora epigrammata unum ' constitaunt in cod. Ambr. XLVIH. 4 Ἔν βασιζῆος. Sabauditur αὐλῇ, ut: sup. Epitaph. xvi. 'Axovsets. Pro utraque voce, inquit conira leges prosodiz.

χούετε. Ámbr. ἀχούσατε. in uratorius, est aliqua licentia

METRICA VERSIO.

Cuneia, genus, patriam, prxclara palatia liqui, Laus olim cunctis, nunc cinis exiguus. Martinianus ego cunctorum excultus honore; Non inferte manus, sed lacrymas tumulo. XLIV. ALIUD. (A. D. Caillax interprete.) Hoc tumulo rhetor, judex, gratusque poeta, In eunctis summus, Martiniane, Jaces, Clara movere potens terris aut zequore bella ; Sed mala ne veniant, sis proeul a tumulo. XLV. ALIUD. (Eodem interprete.) Sit pax defanctis ; vivi sat crimine fedi ; Sit pax defunctis ; Martinianus ego.

B Omnibus hxc vivis mando; paucissima moaestis

Iollere defunctis marmora, gramde nefas. XLVI. AL:UD, (Eodem interprete.

. Ὁ Themis, ante datum cujus librare bilaneeg! ΄..

O tormenta nimis mentis acerba malz!

. Iste meis ferrum immittit lacrymabile petris ;

Iste mihi! Vi! vie! petra ubi nunc Sisypbi? XLVH. ALIUD, ( Eodem interprete.) Morbi expers ΟἿ, seniorque beatus, in aula Prima ferens, sacr:e culmen. habens sophige. Este procul tumulo, notus si Martinianus ; Nec turbet cinercs impia dextra meos.

8 J S GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER Il. HISTORICA. 56 ΜΗ΄. "AJ.10. A Kai ψυχὰς νεχύων, χύδιμε, σὴν τε κόνιν, Μαρτινιανὲ, τεοῖς ἔπι χεῖρας ἐνεγχεῖν Χάζεο, χάζεο τῆλε" χαχὸν τὸν ἄεθλον ἐγείρεις Μή ποτε, Μαρτινιανὲ, τ Mes recen, καὶ τάφον ἡμέτερον " ᾿ Στήλῃ καὶ τύμόδῳ * οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἱεροῖς. Χάξευ. Μαρτινιανὸς ἐγὼ καὶ ζῶσιν ὄνειαρ, . NA. "*AA4Jo: Καὶ νέχυς οὐχ ὀλίγον ἐνθάδε χάρτος ἔχω. Ῥώμη, καὶ βασιλῆες ἐμοὶ, καὶ πείρατα γαίης μθ΄. "A.L1 Στῆλαι Μαρτινιανῷ, τὰς χρόνος οὐ δαμάσει"

, ᾿Αλλ' ἔμπης ὀλίγῳ περιδείδια, μὴ τι πάτησο, Καππαδόχων μέγ᾽ ἄεισμα, φαάντατε Μαρτινιανὲ, Ἰῷδε τάφῳ πολλῶν οὐχ ὅσιαι παλάμαι. Σεῖο, βροτῶν γενεὴ. καὶ τάφον αἰδόμεθα, | |

. NB'. "Α.11ο. [L^ M ^0 γῇ τος M βασιλῆος ἐν ἔρκεσι κάρτος ὑπάρχων, Μαρτινιανοῦ σῆμα μεγαχλέος, εἴ ctv! ἀχούεις, υρ ικανίην MN xaX Λιδύην. Καππαδόχων Ῥώμης πρόθρονον εὐγενέων, . " AAdo.

Παντοίαις ἀρετῇσι χεχασμένον *. ἀλλὰ χόνιν περ Ὅμνυμεν ἀθανάτοιο Θεοῦ χράτος ὑψιμέδοντος, ᾿Αζόμενοι, στήλην καὶ τάφον ἀμφιέπειν.

XLVIII. Aliud *. Discede, discede procul hinc : malum certamen excitas Lapides submovens, et tumulum nostrum; Discede. Martinianus ego et vivis utilis, Et mortuus non parvas bic vires habeo. XLIX. Aliud **. Cappadocum magnum decus, splendidissime Martiniane, uum nos mortalium genus et tumulum veneramur, Qui olim eras imperatoris in arcibus robur przfectorum, Armis vero Siciliam tenuisti, atque Africam. - L. Aliud ***, Juramus per immortalis Dei potentiam alte regnantis, Et animas mortuorum, tuumque, inclyte, cinerem, Nunquam nos, Martiniane, tuis manus illaturos Columna ac tumulo : neque enim fas est sacris inferre. Ll. Aliud ***. Roma, et reges mihi, et fines terre Monumenta sunt Martiniano, qux tempus non tollet ; Sed tamen exiguo huic vereor, ne quid patiatur, Sepulero : multorum non sancte mauus. Lil. Aliud *'*. Martiniani monumentum inclyti, si quem audis Cappadocum Romz praesidem nobilium, Omnibus virtutibus ornatum ; sed cinerem licet Venerantes, columnam et sepulcrum complectamini.

Scriptum an. 572. — Alias Murator. 11. ** Scriptum an. 372. — Alies Murator. 12, *** Scriptum an. 572. Alias Murator. 15. **'^ Scriptum an. 572.—Alias Murator. 14, '**'* Scriptum an. 372.—A lias Murator. 15. |

XLIX. 1 "Αδισμα. Cappadociz laus dicitur Mar- tinianus sive a Cappadocia oriundus fuerit, sive banc aliquando rexerit provinciam. uu

L. 4 Στήλῃ. Hoc nómine etiam cippos significari arbitratur Muratorius. lbid. οὐδὲ ydp, etc., subin- teliigendum, manus inferenda sunt. Perinde est tuo tuinulo manus inferre ac rebus sacris.

Li. 3 Πάτησο. Legendum forte πάθητο, vel πά- θοιτο, vel etiam πάθῃ aip. — Forte melius nihil im- mutandum et vertendum, ne conculceris. CAILLAU.

Lil. 4 ᾿Αζόμενοι. Ex conjectura substituit Murat. In Ambr. legitur ἐξόμενοι. Ibid. ἀμφιέπειν. Subaud. ὀφείλετε, vel χελεύω.

METRICA VERSIO.

XLVIHJ. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Sis procul hinc, procul hinc ; prava hec certamina [ tentas Dejiciens tumuli marmora sacra mei. Martinianus ego, qui vivens utilis egi, Mortuus et grandi robore pravaleo. XLIX. ALlUD. (Eodem interprete.) Gloria Cappadocum, clarissime Martiniane, Nos humana tuum gens colimus tumulum, Qui regis quondam praefectis robur, et armis Rexisti Libyam Siciliainque tuis. L. ALIUD. ( Eodem interprete.)

Sit mihi nunc testis virtus seterna Tonantis,

DB Defunctique manes, ossaque, clare, tua ;:-.

Nunquam nostra tuam tanget soelerata columnam, Martiniane, manus : tangere sacra nefas. ᾿

LI. ALIUD.

(Eodem interprete.) Roma mibi, et reges, et terrz limina, testes Delendi .nulla, Martiniane, die ; Sed tamen exiguo ne vis indigna feratur Huic tumulo vereor ; non pia quzque manus.

Lii. ALIUD. (Eodem interprete.)

Coppadocum Rome praeses celeberrimus, audis

| fortasse, jacet Martinianus ibi ;

Nulla cui deerat virtus ; sed et ossa colentes, Amplexu bus(um stringite grande pio.

8 NI*. “Α.1.1ο. Οὗ «ποτ᾽ ἐγὼ φθιμένοισιν ἐπέχραον, οὐδ᾽ ἀπὸ τὐμδων "Eprov ἔγειρα" δίχην ὄμνυμι, xat φθιμένονς. Tobvsxa pró ἐπ᾽ ἐμοῖσι φέρειν λάεσσι σίδηρον "

El &k φέροις, τὴν σὴν ἐς χεφαλὴν πεσέτω. δ Μαρτινιανὸς ἐγὼ τάδε λίσσομαι " εἴ τις ἐμεῖο Κύξδεός ἐστι χάρις, τύμόος ἀεὶ μενέτω.

NA. Εἰς ᾿Εμμελίαν τὴν μητέρα τοῦ μεγάλου Βα» σιλείου.

Ἕμμδλιιον τέθνηκε. Τίς ἔφρασεν ; ἢ γε τοσούτων Kat τοίων τεχέων δῶχε φάος βιότῳ,

Υἱέας, δὲ θύγατρας ὁμόζυγας ἀζυγέας τε,

SECTIO ij. EPITAPHIA, A EUnauw καὶ πολύπαις ἣδε μόνη μερόπων.

ὅ Τρεῖς μὲν τῇδ᾽ ἱερῆες ἀγακχλέες " ἡ δ᾽ ἱερῆος Σύζυγος" οἱ δὲ πέλας ὡς στρατὸς οὐρανίων.

Θάμόος ἔχει μ᾽ ὀρόωντα τόσον γόνον Ἐμμελίοιο, Καὶ τοῖον, μεγάλης νηδύος ὅλον ὅλον.

Ὡς 6 αὐτὴν φρασάμην Χριστοῦ χτέαρ, εὐσεδὲς αἷμα 10 Ἐμμελίου, τόδ᾽ ἔφην οὐ μέγα" ῥίζα τόση

Τοῦτό σοι εὐσεθίης ἱερὸν γέρας, ὦ παναρίστη, Τιμὴ σῶν τεχέων, οἷς πόθον εἶχες ἕνα.

NE'. Εἰς πατέρα.

"“Ἕνθ᾽ ἑχατονταέτης, ζωῆς βῥοτέης καθύπερθεν,

Πνεύματι χαὶ θώχῳ τεσσαραχονταέτης,

1139-1129 Lf. Aliud -.

Nunquam mortuos violenter adorsus sum, neque ex scpulcris Lucrum féci : justitiam juro, et mortuos.

Quapropter neque in meos immitte lapides ferrum ; Sin autem immittas, tuum in caput cadat.

5 Martinianus ego hzc rogo; si qua mei Honoris est gratia, sepulcrum semper maneat.

LIV. 1n Emmelium matrem Magni Basilii ".

Obiit Emmelium. Quis dixisset ? illa qua tot Ac talium natorum dedit jubar mundo, Filios, et filias nuptas, innuptasque, Felix et fecunda una mortalium. ! 5 Tres quidem illi sacerdotes inclyti : ipsa autem saeerdotis. Compar : qui vero prope secuti sunt velut exercitus ceelestium. Stupor me habet videntem tantam sobolem Emmelii, talem, gloriosi uteri integram opulentiam totar. Ut vero ipsam appellavi Christi possessionem, pium sanguinem 10 Emmelii, hoc dixi non magnum : tanta est radix. Hoc tibi pietatis sacrum przemium, o przstantissima, Honor filiorum tuorum, quibuscum unum desiderium babuisti.

LV. In patrem ""..

llic centum annos natus, supra vite humane cursum, Spiritu et cathedra quadraginta annis exactis,

* Scri an. 512. — Alias Murator. 16.

ptum 3a. 974. — Scriptum an. 574. — Alias Murator. 71.

Lll. 9 "Ἔργον. Lucrum feci, id est, materiam febrice causa abstuli : opus aliquod erexi ablatis scilicet e tumulo lapidibus.

LIV. Tiv. Εἰς Ἐμμελίαν. Reg. Ἐμμελίον. Sancise hujus mulieris mentio fit in martyrologio Romano die octava maii.

4 Ποιλύπαις. Decem habuit liberos, ex quibus masculi quinque, Basilius magnus, Naucratius, Gre-

ius Nyssenus, Petrus Sebastenus. Quinti a Phi- io memorati, et inonaslicam vitam professi

$9 Scriptum an. 375. — Alias Murator, 150. """ Scriptum

nomen nos latet. Quinque etiam filias, quarum non nisi unam novimus, Forte etiam Theoscbia ex iis una fuit, quam Muratorius non sororem, sed uxorem Gregorii Nazianzeni , aut. Nysseni, falso Sibi p'rsuasit.

6. Σύζυγος. uxor.

LV. 1 Ἑκατονγταέτης. Gregorius pater, annos natus fere centum, vivere desiit an. 979.

Compar, adjutriz, diaconissa, noi

METRICA VERSIO.

Lil, ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Defenctos nunquam 1zsi, fractisve sepulcris

. Lucra tuli : testes j'is cineresque voco.

Non ergo in nostros lapides immittite ferrum; Sin aliter, recidat percutiatque caput.

Martinianus ego precor hzec : jam restat honoris Gratia si qua mei, sit super usque lapis.

LIY. 1Ν EMMELIUM MATREM MACNI BASILII. (Eodem interprete.) Emmelium cessit fato. Quis dixerit ? llla, Lumina qua mundo talia, tanta dedit, pe mares, junctasque viro, innuptasque puellas :

Nulla beata magis, non magis ulla ferax.

Tres illi clari myst ; mysta inclyta compar; Qui venere dehinc, agmen ut angelicum.

Miranti stupor incumbit, qu» quantaque proles Emmelii, celare ditis opes uteri.

Cum Christi proclamo bonum, sacrumque cruoren Emmelii (est radix tanta), minora loquor.

Hoc munus pietatis adest, honor inclyte prolig, Quacum eadem semper vota fuere tibi.

LV. IN PATREM. (Eodem interprete.)

Nata annos centum, mortali longior &vo, Alque quaterdenis sceptra suprema gerens,

39 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. d Μείλιχος, ἠδυεπὴς, λαμπρὸς Τριάδος ὑποφήτης, Νήδυμον ὕπνον ἔχω Γρηγορίοιο δέμας. — - D Ῥυχὴ δὲ πτερόεσσα Θεὸν λάχεν. ᾿Αλλ᾽ ἱερῆες ἙἘξόμενοι χείνου χαὶ τάφον ἀμφέπετε. NQG'. “Α.1.10. "Ex μὲ mpi; ἐχάλεσσε Θεὸς μέγας ἀγριελαίης" Ποίμνης ἡγεμόνα θῆχε τὸν οὐδ᾽ ὀΐων Ἕσχατον. "Ex πλευρῖ)ς δὲ θεόφρονος ὅλδον ἕνειμέ. Γῆΐρας ἐς λιπαρὸν ἰχόμεθ᾽ ἀμφότεροι. B 'Iph; ἐμῶν τεκέων ἀγανώτατος. El δὲ τελευτὴν Ἔτλην Γρηγόριος, οὐ μέγα" θνητὸς Énv. NZ'. “Α.1.1ο. Εἴ τις ὄρους χαθύπερθεν &yvrc ὀπὸς ἔπλετο μύστης

A Μωσῆς, xal μεγάλου Γρηγορίοιο νόος, "Ov ποτε τηλόθ᾽ ἑόντα, χάρις μέγαν ἀρχιερῆα Θήχατο, νῦν ἱερῆς ἐγγὺς ἔχει Τριάδος. NH. "Δ.1.1ο.

Αὐτὸς νηὸν ἔρεψα θεῷ, καὶ δῶχ᾽ lepra Γρηγόριον χαθαρῇ λαμπόμενον Τριάδι, Κλγύελον ἀτρεχίης ἐριηχέα, ποιμένα λαῷ, Ἡϊἴθεον σοφίης ἀμφοτέρης πρύτανιν. ὅ Τέχνον ἐμὸν, τὰ μὲν ἄλλα πατρὸς καὶ φέρτερος εἴης, Τὴν δ᾽ ἀγανοφροσύνην ἄξιος οὔ «t πλέον Εὔξασθαι θέμις ἐστί" καὶ ἐς βαθὺ γῆρας ἴκοιο, Τοίου κηδεμόνος, ὦ μάχαρ, ἀντιάσαις.

Dulcis, suaviloquus, clarus Triadis interpres, Dulcem somnum car Gregorii corpus.

5 Anima vero evolans Deum nvenit. Àt sacerdotes llabentes illius sepulcrum complectimini.

LVI. Aliud *.

Me ex amaro vocavit Deus magnus oleastro , Gregis ductorem dedit, qui neque ovium

Eram novissima. E costa autem pia felicitatem tribuit. In senectutem beatam pervenimus ambo.

5 Deo sacer fuit meorum filiorum mitissimus. Si autem mortem Oppetii ego Gregorius, non mirum ; mortalis eram.

1130-1131 LVII. A/fud *.

Si quis supra montem purz vocis arcana fuit auditor

Moyses, magni quoque Gregorii mens,

Quem olim, cum longe esset, gratia ma

um pontificem

Posuit, nunc vero sacram prepe est Triadem.

LVII. AJ

4*6 e.

Ipse templum erexi Deo, et dedi sacerdotem

Gregorium purz illustrem Triadi,

Nuntium veritatis magnisonum, pastorem populo, Adolescentem sapientiz utriusque consiliarium.

δ Fili mi, in aliis quidem, patre quoque prestantior sis, Mansuetudine autem par : non quidquam amplius

Precari fas est: et ad maturam senectutem , Qualem ego nactus sum, o felix, pervenias.

* Scriptum an. 574. — Alias Murator. 72. an. 574. — Alias Murator. 74.

4 "Ἔχω. Murat. mallet ἔχει.

6 'Etópsvot. Libenter egeret Murat. ἀζόμενοι.

LVI. 5 'Ex πλευρῆς. Ad Evam respiciens, costa noumjne uxorem significat.

LVil. 2 Nóoc. ld est, audivit quoque Gregorius.

LVlil. 4 "Epeyra. Schol. κατεσκεύασα. .

4 Ἡΐθεον. Mirum videri potest, quod se ipsum laudet. lbid. dugorépnc. Schol. τῆς θύραθεν, xal «ἧς ἡμετέρης, utriusque sapientie, exlerng et nostra,

** Scriptum an. 574. — Alias Murator, 78. *'* Seriptum

profane et sacre.

B Τέχγον ἐμόν. lta lib. 11, sect. 2, eartm. v, V Thr δ à Reg. 991 πραὕτη

γ» δ' γοφροσύγην. . 991 « τᾶ.

Schol. 991 τὴν δὲ τ αότητα πλέον ἐχείνου γενέσθαι οὐκ ἀπάξιόν ἐστιν εὔξασθαι. At quoad. mansuetudi- nem, ut illum. superes, optare ne[as

8 Tolov κηδεμόνος. Tali duce. Mox ἀντιάσαις. Mallem ἀντιάσας.

METRICA VERSIO. .

Interpres dulci Triadis modulamine clara, sregorii somnos hie caro carpu leves.

Mens sublata Deum sed repperit. Alina, ministri Sacrati, amplexu busta fovete pio.

LVI. ALIUD. . . (4, B. Caillau interprete.) M^ Deus agrestí magnus przscidit oliva, , Prefecitque gregi, qu prius inter oves Non extremus eram. Sancta mibi gaudia costa Pura dedit ; vitam duxit uterque senex. Mysta Deo comis natus. Si morte quievi Gregorius, non res mira; caducus eram.

LVII. ALIUD. (Eodem interprete.)

"ure audivit Moses mysteria vocis

B Monte super, magni mens quoque Gregorii,

Quem longe quondam stantem , sacra d^ ma- gnum Pontificem posuit, nunc habet alma Trias,

LYIH. ALIUD. (Eodem interprete.)

Ipse Deo templum erexi, statuique ministrum lllustrem purae Gregorium Triadi, Magnisonum veri lituum, populoque bubulcum, Qui juvenis sophiam suadet utramque sagas. Patre tuo in cunctis, fili, przestantior esto, Sed pariter mitis. Non meliora licet Poscere : maturz tu, fortunate, senectze Gaudia percipiae, qualia nactus ego.

u ᾿ ,* SECTIO IL EPITAPIIIA. 49

N6'. “Α.1.10. Οὐχ δῖς, εἶτ᾽ ὀΐων προφερέστατος, αὐτὰρ ἔπειτα Ποιμὴν, εἶτα πατὴρ xoi νομέῦς νομέων, θνητοὺς ἀθάνατόν τε Θεὸν μέγαν εἰς ἕν ἀγείρων, Ketgat Γρηγόριος Γρηγορίου γενέτης. 3. "Addc.

Ὅλέιος, εὐγήρως, εὔπαις, θάνον ἀρχιερῆος ᾿Αρχιερεύς τε πατὴρ Γρηγόριος. Τί πλέον ; Οὔτι μὲν ἐς πολύχαρπον ἁλωὴν ὄρθριος Ἦλθον, Ἕμπα δὲ τῶν προτέρων πλείονα μισθὸν ἔχω.

ΞΑ΄. "Α.10ο. Γρηγόριος, ποιμήν τε χαλὸς, χαὶ πλείονα ποίμνην

Α Χριστῷ ἀναθρέψας ἤθεσι μειλιχίοις,

υὐχ ὁσίης ῥίξης μὲν ἐγὼ θάλος, εὐαγέος δὲ Συζυγίης κεφαλῇ, χαὶ τεχέων τριάδος, 5 Ποίμνης ἡγεμονεύσας ὁμόφρονος, ἔνθεν ἀπῆλθον Πλήρης xa χθονίων, χ᾽ οὐρανίων ἑτέων ZB. "Α.1.10. Γρηγόριος, τόδε θαῦμα, χάριν, καὶ Πνεύματος αἴγλην, Ἑνθένϑ᾽ αἱρόμενος, ῥίψ᾽ ἐπὶ παιδὶ φίλῳ. ἘΓ’, "AAdo. Τυτθὴ μάργαρός ἐστιν, ἀτὰ» λιθάχεσσιν ἀνάσσει" Τυτθὴ χαὶ Βηθλεὲμ, ἔμπα δὲ Χριστοφόρος. Ὡς δ᾽ ὀλίγην μὲν ἐγὼ ποΐμνην λάχον, ἀλλὰ φερίστην, Γρηγόριος. Τὴν σὺ, xat φίλε, λίσσομ᾽, ἄγοις.

LIX. Aliud *. Non ovis, deinde ovium prima, postea vero Pastor, deinde pater et Dastor pastorum, . Mortales immortalemque Deum magnum in unum colligens, Jacet Gregorius Gregorii genitor.

LX. Aliud **. Beatus, senectute bona, bonis filiis donatus, obii, pontificis mortuus sum Pontifexque pater Gregorius. Quid amplius? Non quidem in frugiferam vineam matutinus veni, Attamen prioribus majorem mercedem habeo.

LXI. Aliud ***,

Gregorius, pastor egregius, et potiorem gregis partem Christo cum educassem moribus dulcibus, — Non sanctz radicis equidem ego germen, sanctissimi autem

Conjugii caput, et trium liberorum,

Gregem cum gubernassem unanimum, hinc abii Plenus et terrestrium et celestium annorum. 1132-1139 LXIIL Aliud"***. -

Gregorius, id autem mirum, gratiam et Spiritus splendorem, Minc sublatus effudit in charum filium.

: LXIIL Aliud*****. Pusilla margarita est, sed gemmis imperat :

Parva et

thlehem, attamen Christum tulit.

lta ego parvum quidem sortitus sum gregem, sed optimum, Gregorius. Hunc tu, dilecte fili, precor, regas.

'" Scriptum an. 374.— Alias Murator. 75, 38. 374. — Alias Murator. 77. Alias Murator. 79.

LIX. 5 ᾿Αγείρων. ld est, adducens δὰ cultuni Dei pr hostias quas offerebat : διὰ τῶν τελουμένων pot θυμάτων. Schol. 991.

LX. 1 Εὔπαις. Schol. 991 χαλλίπαις, pulchra prole parens.

4 Τί πλέον; Schol. Τί τούτων μεῖζον ; Quid his majus?

** Scriptum an. 374. — Alias Murator. 76. **** Scriptum an. 374. — Alias Murator. 78.

*** Scriptum **** Scriptum an. 344.—

LXI. 1 IAsioxva. Reg. 991 πίονα, ct sup. lin. xaz* εὐσέθδειαν.

4 Τριάδος. Sup. lin. 991 τρίων.

6 "Ecécv. Schol. 991 τῶν τε μενούσων (sic) ὁμοίως χαὶ τῶν λυομένων.

LXIl. Tir. "AA10. Suspicatur Murat. boc disti- chon Theologo non ascribendum, maxime cum illud Scholiastes przetermiserit.

METRICA VERSIO.

LIX. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Non ovis, hinc ovium princeps, ac postea pastor,

Dein et pastorum duxque paterque gregis, Mortales simul innectens Numenque perenne,

Gregorius jaceo, Gregorii genitor.

LX. ALIUD. (Eodem interprete.)

Felici senio felix natisque subivi, Mysta, pater mystze, lunera Gregorius. — Ad «neta quidem primo non mane cucurri, Sed tamen in primis premia magna fero. LXI. ALIUD. (Eodem interprete.) Gregorius postquam formassem munere plures

PaTROL. Ga. NXNVI

D Pastor oves sacro, moribus et placidis:

Non sancue germen radicis, sed caput idem Sancti conjugii, triplicis et sobolis,

Unanimi grege directo, gravis inde recessi llis annis, quos dat terra polusque piis.

LXi!. ALIUD. (Eodem interprete.) Dona Dei, Flamenque nitens, mirabile! fudit In charam moriens Gregorius sobolem. LYil. ALIUD. (Eodem interprete.) Parvula gemma licet; Japidi tamen imperat omni : Parva licet, Christum protulit et Bethlehem. Sic mihi grex parvus, sed et optimus obtigit olim Gregorio. Hunc, 6ili,tu, precor, usque regas.

2

15 S. GREGORII! THEOL. Δ’, "Α.1.10.

Ποιμενίην σύριγγα seat; ἑνὶ χερσὶν ἔθηχα Γρηγόριος σὺ δέ μοι, τέχνον, ἐπισταμένως

Σημαίνειν, ζωῆς δὲ θύρας πετάσειας ἅπασιν, "Ec δὲ τάφον πατέρος ὥριος ἀντιάσαις.

ΞΕ". "AJ. Στράψεν, tv οἷς τοπάροιθεν ἐν οὔρεϊ Χριστὸς ἀμεί- [φθη΄ Στράψε δὲ Γρηγορίον τοῦ χαθαροῖο νόῳ, Ὑῆμος ὅτ᾽ εἰδώλων ἔφυγε ζόφον" ὡς δὲ χαθάρ- [θη "Ho: θνηπολίαις, λαὸν ὃν εἰσέτ᾽ ἄγει.

CARMINUM LIBER 1I. ITISTORICA. 44

EQ'. Εἰς τὴν μητέρα ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου προσιηφθεῖσαν.

Παντό; σοι μύθοιο xaX ἔργματος fiev ἔρεισμα ἮΜμαρ Κυριαχόν" πένθεϊ πένθος ἅπαν,

Μήτερ ἐμὴ, τίουσα, μόναις ὑπόΞξιχες ἑορταῖς" Εὐφροσύνης, ἀχέων ἵἴστορα vnb» ἔχες.

9 Χῶρος ἅπας δάχρυσι τεοῖς σφραγίξετο, μῆτερ, Μούνῳ δὲ σταυρῷ πήγνντο χαὶ δάχρνα.

Οὔ ποτε σεῖο τράπεζα θυηδόχος ἕδραχε νῶτα, Οὐδὲ διὰ στομάτων ἦλθε βέδηλον ἔπος,

Οὐδὲ γέλως μαλαχῇσιν ἐφίζανε, μύστι, παρειαῖς. 10 Σιγήσω χρυφίους σεῖο, μάχαιρα, πόνους. Καὶ τὰ μὲν ἕνδοθι" τοῖα δὲ ἔχτοθι πᾶσι πέφανται.

Τοὔνεχα xa θείῳ σῶμ᾽ ἀπέλειπες ἕδει.

LXIV. Aliud", Pastoritium lituum tuis in manibus deposui

Gregorius. Tu vero, fili mi, scite

Impera, vit:eque portas omnibus aperi, In paternum autem sepulcrum maturus veni.

LXV. Aliud".

lefulsit olim Christus, cum in monte transfiguratus est : Rtefulsit etiam puri Gregorii intellectui,

Tunc cum idolorum fugit noctem. Ex quo autem nundatus est Suis sacrificiis, populum suum usque adhuc regit.

LXVI. In matrem ez altari assumptam.**

Oinnis tibi verbi ct operis firmamentum erat Dies Dominicus. Luctu luctum omnem , Mater inea, honorans, solis cedebas festis : Lztitie et dolorum testem templum habebas. 9 Omnis locus tuis lacrymis signatus erat, matcr, Sola vero eruce configebantur et lacrymae. Nunquam mensa sacrificii tua vidil terga, Neque per ora venit profanus sermo, Neque risus mollibus insedit, o sacris initiata, genis. 0 Tacebo occultos tuos, o beata, labores. Et hzc quidem intus. Quz vero foris, omnibus manifesta sunt : Quapropter et divino corpus reliquisti templo.

[* Scriptum an. 574. — Alias Murator. 80. an. 514. — Alias Murator. 82.

LXIV. 1 Ποιμενίην. Reg. Med. ποιμενιχήν.

4 Πατέρος. Reg. 991 πατέρων. Mox ὥριος. Schol. 991 πλήρης ἔλθοις ἡμερῶν.

LXVI. Tir. Εἰς τὴν μητέρα. Nonna, quo nomine olim sanctimoniales appellabantur, uxor Gregorii, ipsl et omnibus liberis superstes praeter Gregoriuin

azianzenum, dum in templo oraret, iuprovisa morte correpta est anno 574. Grxci et Latini v Aug. ejus festum celebrant.

9 Ilév0st πένθος. Nonnulla hic occurrunt, que ut cum Muratorio loquar, Delio natatore videntur, indigere, atque in primis verba haec πένθεϊ πένθος

** Scriptum an. 374. — Alias Murator. 81. *** Scriptum

ἅπαν. Sic ea intelligi posse conjicit vir doctus : « O mater mca, luctum omnem, hoc e.t, dies mi- nime festos, sive dies jejunii luctu honorans, solis cedebas festis, id est, remittebas de luctu. Deinde gaudendi et flendi tempora e templo sumebas, sive omnibus dicbus in templo orabas, tum diebus peni- tlentiz, tum etiam lztitia. »

9 Μύστι. Sacris initiata; forte diaconissa erat. Eam ob causam supra epitaph. 22, Gorgonium dicit μύστιδα, sacris initiatam, οἱ epist. nunc 197, olim 95, Theosebiam Gregorii Nysseni sororem, τὴν ὄν- τως ἱεράν, vere sacram, appellat.

METRICA VERSIO.

LXIV, ALIUD, (A. B. Caillau interprete.)

Ecce pedum moriens tibi pastorale remisi Gregorius. Scita, tu rege, nate, manu,

F4 vite cunctis felicia limina pande, Maturusque veni tu palris in tumulum.

LXV. ALIUD. (Eodem interprete.)

Monte olim Christus fulsit mutatus in alto; Gregorii puro fulsit et ingenio,

£um noctem erroris fugit: quo tempore sacris Mundatus propriis, dirigit usque gregem.

LXVI. IN MATREM EX ALTARI ASSUMPTAM. (Eodem int-rprete.)

Omnis erat verhi columen factique supremo Sacra dies Domino. Mater honore colens

Luctum omnem luctu, cedebas non nisi festis ; L:ititize testes templa; doloris item.

Chara, tuis, mater, lacrymis loca cuncta madebant ; Crux tristes lacrymas sistere sola potens.

Mensa tuum nunquam vidit sanctissima tergum, Nec sermo venit pura per ora malus,

Nec tumidis est visa genis proferre cachinnum. Occultum, o felix, lingua tacebit opus.

Intus et illa quidem. Norunt extrinseca cuncti llinc tua delubro membra relicta Dei.

49 SECTIO 1l. SZ'. 'AA.lo.

Πῶς ἐλύθη Νόννης χαλὰ γούνατα; πῶς δὲ u£puxs XrÜsa : πῶς ὄσσων οὐ προχέει λιδάδας ;

"AXkot δ᾽ αὖ βοόωσι παρ᾽ ἣρίον " ἣδε τράπεξα Οὐχέτ᾽ ἔχει χαρποὺς τῆς μεγάλης παλάμης.

ὅ Χῶρος δ᾽ ἐστὶν ἔρημος ἀγνοῦ ποδός " οἱ δ᾽ ἐε-

[ρῆες

Οὐχέτ᾽ ἐπὶ τρομερὴν χρατὶ βαλοῦσι χέρα.

Χῆραι δ᾽ ὀρφανιχοί τε, τί ῥέξετε; Παρθενίη δὲ, Καὶ γάμος εὐζυγέων χέρσατ᾽ ἅπο πλοχάμους.

Ἰοῖσιν ἀγαλλομένη, χάρτος φέρε πάντα χαμάξε, 10 Τῆμος ὅτ᾽ ἐν νηῷ ῥιχνὸν ἀφῆχε δέμας.

ἘΡΙΤΆΡΙΠΑ. 49

ZH'. A440. Σάῤῥα σοφὴ τίουσα φίλον πόσιν * ἀλλὰ σὺ, μῆτερ, Πρῶτα Χριστιανὸν, εἶθ᾽ ἑἱερῇα μέγαν Σὸν πόσιν ἐσθλὸν ἔθηχας, ἀπόπροθι φωτὸς ἐόντα. Αννα, σὺ δ᾽ υἷα φίλον καὶ τέχες εὐξαμένη, 9 Καὶ νηῷ μιν ἔδωχας ἀγνὸν θεράποντα Σαμουὴλ" Ἧ δ᾽ ἑτέρη κόλποις Χριστὸν ἔδεχτο μέγαν " Νόννα δ᾽ ἀμφοτέρων ἔλαχε κλέος. Ὑστάτιον δὲ Νηῷ λισσομένη, πάρθετο σῶμα φίλον. Ξ|Θ΄. "Α.1.1ο. Ἐμπεδόχλεις, σὲ μὲν αὐτίχ᾽ ἐτώσια φυσιόωντα, Καὶ βροτὸν Αἰτναίοιο πυρὸς γρατῆρες ἔδειξαν.

1134-1135 LXVII. Αἰμα".

Qui soluta sunt Nonnz bona genua ? qui clausa Ejus labia ? qui ex oculis non fundit lacrymas?

Alii autem clamant circa tumulum : hxc mensa Non amplius habet fructus magnz dexter.

5 Locus iste vacuus est casto pede ; hi vero sacerdotes Non amplius tremulam ejus capiti admovent manum.

Viduz autem, et orphani, quid facietis? Virginitas quoque Et nuptiz proborum conjugum comas totonderunt.

. llis ornata erat ; sed fortiter omnia in terram tulit,

10 Tunc, cum in.templo rugosum reliquit corpus.

LXVilI. Aliud".

Sara sapiens dilectum coluit sponsum ; sed tu, mater, Primo Christianum, deinde sacerdotem magnum Tuum sponsum bonum effecisti, cuin longe esset a lumine

Anna, tu filium dilectum et pe

risti per preces,

5 Et templo eum dedisti purum famulum Samuelem. Altera vero sinu suo magnum Christum complexa est :

Nonna autem utriusque sortita est decus. Postremo autem Templo orans dilectum corpus deposuit.

LXIX. Aliud'"*.

. Empedocles, te quidem improviso frustra superbientem Et mortalem ZEtnzi ignis crateres ostenderunt.

* Scriptum an. 3574. — Alias Murator. 83. an. 514. — Alias Murator. 85.

, LXVI. 1 Πῶς ἐλύθη. Genibus flexis obiit Nonna in templo.

2 Προχέει. Reg. Med. προχέεις.

$ Ἧδε τράπεζω. Mensa ista, altare oblationibus Nonne non jam amplius onustum.

3 Κάρτος. Non vertit Muratorius, neque enim in- tellexit quis sit in hoc loco hujus verbi usus. Forte

χρατερῶς. Lx Uni. 4 "Arvra. Vid. I Reg. 1.

'* Scriptum an. 974. —- Alias Murator. 84. ""' Scriptum

6 Ἢ δ' ἑτέρη. Altera Anna prophetissa, Phanue- lis filia, quae non discedebat de temp!o. Luc. i, 36.

LXIX. 1 ᾿Εμπεδύχιλεις, etc. Empedocles, ut. pro Dco haberetur, iu. /Etnis caminum 56 przcipitem dedit, ne quod corporis vestigium superesset. Ve- rum ferrez illius crepida per flammam rejectz, de- mentis philosophi fraudem prodidere. Vide lib. 11, sect. 2, carm. vii, vers. 281.

METRICA VERSIO.

LXV1J. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

(ui Nonnze genibus tacuerunt labra solutis? Qui non jam lacrymis lumina sicca madent? Exoritur clamor tumulo : Mensa ergo verenda Non habet augusta: munera sacra manus. lste locus castis pedibus vacat. Ergo sacerdos Non dextram ponet subtremulam capiti? Heu! quid agent vidue? quid et orphanus ? Ecce [totondit Virginitas crines conjugiumque probum. llis ornata : tulit sed fortiter omnia terra, Cum templo liquit membra caduca sacro.

LXVill. ALIUD.

(Eodem interprete.)

Sp«nsim olim coluit dilectum Sarra: maritum Christi ex discipulo, postea pontificem

Tu, pia, fecisti, mater, cum lumen abesset. Natum per sanctas edidit, Anna, tuus

Venter ; dextra pium Samuelem vovit ad aras. Altera sed Christuin fovit et Anna sinu.

Nonna sed ambarum tenuil decus. Ipsa sed orans Membra sacro tandem liquit ainata loco.

LXI!X. ALIUD.

(Eodem interprete. Ignifer:e, Empedocles, subito te vana tumentcin Mortalemque tne demonstravere caverna.

41 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER H. HISTORICA. 43

Νόννα δ' οὐ κρατῆρας ἐσήλατο "χαὶ δὲ τραπέζῃ Τὴδέ ποτ᾽ εὐχομένη, καθαρὸν θύος, ἔνθεν ἀέρθη,

5 Καὶ νῦν θηλυτέρῃσι μεταπρέπει εὐσεδέεσσι Σουσάννῃ, Μαριάμ τε xaX "Avvatz, ἕρμα γυναικῶν. Ο΄. "Α.11ο.

Ἥραχλες, Ἐμπεδότιμε, Τροφώνιε, λήξατε μύθων, ᾿ Καὶ σύ γ᾽ ᾿Αρισταίου χενεαυχέος ὀφρὺς ἄπιστε " Ὑμεῖς μὲν θνητοὶ, χαὶ οὐ μάχαρες παθέεσσιν. Θυμῷ δ᾽ ἄῤῥενι Νόννα βίου ταίξασα χέλευθον, 5 Χριστοφόρος, σταυροῖο λάτρις, χόσμοιο περίφρων͵ "HAaz' ἑπουρανίην εἰς ἄντνγα, ὡς ποθέεσχεν,

Τρὶς μάχαρ ἕν νηῷ σῶμ᾽ ἀποδυσσαμένη.

OA'. "Α.2.1ο.

Γρηγόριον βοόωσα παρ᾽ ἀνθεχόμοισιν ἁλωαΐῖς ἬΝντεο, μῆτερ ἐμὴ, ξείνης ἄπο νισσομένοισιν, Χεῖρας ἀμπετάσασα φίλας τεχέεσσι φίλοισι, Γρηγόριον βοόωσα. Τὸ δ᾽ ἔῤῥεεν αἷμα τεχούσης 5 ᾿Αμφοτέροις ἐπὶ παισὶ, μάλιστα δὲ θρέμματι θηλῆς. Τοὔνεχα χαὶ σὲ τόσοις ἐπιγράμμασι, μῆτερ, ἕτισα.

ΟΒ'. "Α.1.1ο. Τέχνον ἐμῆς θηλῆς, ἱερὸν θάλος, ὥς σε ποθοῦσα

Οἴχομαι elc ζωὴν, Γρηγόρι", οὐρανίην.

Καὶ γὰρ πόλλ᾽ ἐμύγησας ἐμὸν χομέων πατέρος τε

I'tpag, ἃ καὶ Χριστοῦ βίδλας ἔχει μεγάλη.

Nonna vero crateres non insiluit: sed δὰ altare Hoc olim orans, pura líogtia, binc sublata est,

5 Et nunc excellit inter pias mulieres

Susannam, Mariam et Annas, columen mulierum. LXX. Aliud'.

Hercules, Empedotime, Trophonie, temperate fabulis, Et tu, Arist»i vana jactantis supercilium infidum : . Vos quidem mortales et nequaquam beati ob animi morbos. Masculo autem animo Nonna vitz? secans viam, 1136 1137 5 Christifera, crucis cultrix, mundi contemptrix, nsiluit coelestem in currum, ut desiderabat,

Ter beata in templo corpore exuta.

LXXI. Aliud **.

Gregorium inclamans per floribus ornatas vineas Occurrebas, mater mea, peregre venientibus, Manus extendens dilectas dilectis filiis, Gregorium inclamans. Fluxit autein sanguis matris 5 Super utrumque filiutin, et maxime vero super alumnum uberis, Idcirco te his quoque carminibus, mater, decoravi.

LXXII. Aliud"**, Fili mei uberis, sacrum germen, quantum te desiderans

Abeo in vitam, Gregori. coelestem.

Etenim multa tolerasti, meam curans patrisque Senectutem, quz οἱ Christi magnus liber liabet.

* Scriptum an. 374. — Alias Murator. 86. an. 514. — Alias Murator. 88.

LXX. 4 Μύθων. Male μύθους ap. Muratorium. Secundum casum more Greco posuit etiam Hora- tius it, od. 9, 17, desine mollium querelarum. — "Mai not. ad Cosmam in hunc locum, infra.

2 ᾿Εμπεδότιμε, etc. lli veteratores, quo dii habe- rentur, atque in ccelum rapti existimarentur, in übditissimos specus sese receporunt, ibique fame periere. De his alibi mentionem facit Gregorius in orat. prima ad Julianum imperatorem, et in carm. mox cilato, vers. 986.

** Seriptum an. 574. — Alias Murator. 87.

** Scriptum

LXXI. 4 Boóoca. Conjicit Muratorius Gregorium narrare somnium aliquod, quo sibi visus est ma- trem intueri filios ad ccelum invitantem. Addit vic doctus forsitan etiam hic mendum aliquod latere.

ὃ Θρέμματι. ld est, quem ubere nutrivisti. Vide infra carin. Lxxir, vers. 14.

LXXIl. 4 T£xror ἐμῆς 0nAric, id est, quem la- clavi. Unum fortasse Gregorium, inquit Muratorius, lacte suo paverat Nonna : Gorgonium vero et Cz- sarium nutricibus lactandos dederat.

' METRICA VERSIO.

Nonna ignes non insiluit. Dum fundit ad aras, Hostia pura, preces, exhinc sublata recessit, Nuncque pias inter mulieres eminet, Aunas, Susannam, Mariam, mulierum firma columna.

LXX. ALIUD. : (A. B. Caillau interprete.)

llercules, Empedotime, Trophoni, parcite mythis, Tu quoque Aristzi fastus malefke superbi : Vos homines certe, foeda nec mente beati. Forti Nonna secans generoso tramite vilam, Christo plena, crucis cultrix, mundanaque sperners, Insiluit currum celestem, ut vota ferebant,

Liquit et in templo membra beata sacro.

" LXXI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Gregorium inclamans per splendida floribus arva Obvia tu, mater, peregre venientibus ibas; Dilecta extendens dilectis brachia natis, Gregorium inclamans. Fluxit parientis utramque In soboiem sanguis, przsertim in lactis alumnum : llinc te funereo decoravi carmine, mater.

. LXXHI. ALIUD, (Eodem interprete.)

Quantum te cupiens, sacer o flos, lactis alumne, Ingredior vitam, Gregori, in zetheream.

Namque meam curans tolerasti plura senectam Et patris, Clris;i quae liber zequus habet. Ὁ

(9 SECTIO il. EPITAPIHA. :

5 ᾿Αλλὰ, φῇλος, τοχέεσσιν ἐφέσπεο, xal σε τάχιστα Α OE'. "Α.1.1ο. Δεξόμεθ᾽ ἡμετέροις φάεσι προφρονέως. X. Εὐχαί τε στοναχαί τε φίλαι xal νύχτες ἄῦπιλοι, OD*. "AA4Jo. Καὶ vnoto πέδον δάχρυσι δενόμενον, "Αλλτ. μὲν χλεινή τις ἐν οἰχιδίοισι πόνοισιν, Σοὶ, Νόννα ζαθέῃ, τοίην βιότοιο τελευτὴν “Ἄλλη δ᾽ ἐκ χαρίτων, ἠδὲ σαοφροσύνης * "Ὥπασαν, ἐν νηῷ Ψῆφον ἑλεῖν θανάτον. “Ἄλλη δ᾽ εὐσεδίης ἔργοις χαὶ σαρχὸς ἀνίαις, 0G*. "AA4lo.

Δάχρυσιν, εὐχωλαῖς, χερσὶ πενητοχόμοις. 5 Nóvva δ᾽ ἐν πάντεσσιν ἀοίδιμος. Εἰ δὲ τελευτὴν Τοῦτο θέμις χαλέειν, χάτθανεν εὐχομένη.

Ψυχὴ μὲν πτερόδσσα πρὸς οὐρανὲν ἤλυθε Νόννης, Σῶμα δ᾽ ἄρ᾽ ἐκ νηοῦ μάρτυσι παρθέμεθα. Μάρτυρες ἀλλ᾽ ὑπόδεχθε θύος μέγα, τὴν πολύμοχθον

0Δ΄. "A4.1o. . Σάρκα, xai ὑμετέροις αἴμασιν ἑσπομένην" Νόνναν ἐπουρανίοισιν ἀγαλλομένην φαέεσσιν, ὸ Αἴμασιν ὑ μετέροισιν, ἐπεὶ ψυχῶν ὁλετῆρος Καὶ ῥίζης ἱερῆς πτόρθον ἀειθαλέα, Δηναιοῖσι πόνοις χάρτος ἔπαυσε μέγα. Γρηγορίου legio ὁμόζυγα, xaX πραπίδεσσιν, Οὐ μόσχων θυσέην σχιοειδέα, οὐδὲ χιμάῤῥων, Εὐαγέων τεχέων μητέρα τύμθος ἔχω. Οὐδὲ πριυτοτόχων. Nóvv' ἀνέθηχε Θεῷ *

9 Verum, dilecte, parentes sequere, οἱ te statim Excipiemus in lucem nostram libentissime.

LXXIll. Aliud *.

Alia quidem celebris domesticis laboribus, Alia gratiis et sapientia ;

Alia pietatis operibus et carnis doloribus, Lacrymis, precibus, larga in pauperes manu.

5 Nonna autem omnibus inclyta. Si autem mortem Hoc fas est appellare, obiit orans.

LXXIV. Aliud"*.

Nonnam coelestibus exsultantem luminibus, Et radicis sacre germen semper virens, Gregorii praesulis conjugem, el comparem mente, Sancte prolis matrem tumulus habeo.

LXXV. Aliud *'*.

Preces, et chari gemitus, et noctes pervigiles, Et templi solum lacrymis irriguum, 1138-1139 Tibi, Nonna divina, talem vite finem Praebuerunt, in templo mortis subire sententia.

LXXVI. Aliud ****.

Mens quidem Nonn2 evolans in cclum ascendit : Corpus autem e templo martyribus apponimus. Martyres, igitur suscipite hostiam przeelaram, multum fatigatum Corpus, et vestro sanguini sociatum ; D. 5 Sanguini vestro, inquam, siquidem animarum perditoris Perpetuis laboribus magnas vires repressit. Non vitulorum victimam umbraticam, non hircorum, Neque primogenitorum Nonna obtulit Deo:

* Scripum an. 374. — Alias Murator. 89. — *' Scriptum an. 554. — Alias Murator. 90. *** Scriptum an. 514. — Alias Murator. 91. — **'* Scriptum an. 374. — Alias Murator. 92.

METRICA VERSIO.

Tu vero, dulces sequere, o dilecte, parentes, B LXXV. ALIUD. Noswraque te subito gloria suscipiet. (Eodem interprete.) LXX!ill. ALIUD. En chari gemitus vigili sub nocte, precesque, (A. B. Caillau interprete.) Atque solum templi fletibus irriguum,

. . ilis finem vitze, divina bee domos aliam celebrem fecere labores, Tue frate inem Sie divina dederant Gratia tunc aliam, claraque vis sophia : ΘΝ . lane sacrum pietatis opus, carnisque dolores, LXXVI. ALIUD. . Fletus, atque preces, largaque dando manus. (Eodem interprete.) Tal sed fas cunt fuit inclyta. Dicere mOrlém — Mens Nonnze, inde volans celum conscendit, et ar- alia si fas est, Nonna precans obiit. Jungimus a templi limine martyribus. [tus , LXXIV. ALIUD. llostia clara datur: corpus, pia, suscipe, turba, Eodem interprete.) , Exhaustum, fusi sauguinis et socium : ( prete. Sanguinis, hoc verum est, socium, vim iramque ma-

Gelesti Nonnam exsultantem lumine, necnon . [lignam Radicis sacra: geriuen adusque virens, Serpentis domuit nisibus assiduis.

Gregorii uxorem mystz, mentisque sequacem, Non vanam vitulos umbram, non obtulit hircus Sancta cui proles, nunc habeo tumulus. Nonna, nec ex utero uiuncra prima Deo.

91 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIDER Il. HISTORICA. 02 ^ Ταῦτα νόμοις προτέροισιν, ὅτ᾽ sixóvec. Ἡ δ' ἄρ᾽ ἑαυτὴν A Γλῶσσαν ἐπ᾽ εὐφήμοισι λόγοις χληΐδα βαλέσϑαι.

10 Δῶχεν ὅλῳ βιότῳ, μάνθανε, xal θανάτῳ.

0Z'. "AA.o.

"Ἄλλοις μὲν Νόννης τις ἀγνῶν ἐσϑλοῖσιν ἐρίζοι, Εὐχωλῆς δὲ μέτροισιν ἐριζέμεν οὐ θέμις ἐστὶν, Τέχμαρ χαὶ βιότοιο τέλος λιτἧσι λυθέντος.

"Q στοναχῶν δαχρύων τε xal ἑννυχίων μελεδωνῶν !

5 "D Νόννης ζαθέης τετρυμμένα γυΐα πόνοισι ! Ποῦ ποτ᾽ Env, νηὸς μόχθων λύσε γῆρας ἄκαμπτον.

᾿ ΟΗ!. “Α.λι10.

Εὐχομένη, βοόωσα παρ᾽ ἀγνοτάτῃσι τραπέζαις Νόννα λύθη * φωνὴ δ᾽ ἐδέθη, xaX χείλεα χαλὰ Γηραλέης. Τί τὸ θαῦμα ; Θεὸς θέλεν ὑμνήτειραν

5 Καὶ νῦν οὐρανόθεν μέγ᾽ ἐπεύχεται ἡμετέροισιν. Εὐχωλαῖς, καὶ πόντον ἐχοίμισε Νόννα θεουδὴς Οἷς τεχέεσσι φίλοις " καὶ ἐχ περάτων συνάγειρεν ᾿Αντολίης δύσιός τε μεγαχλέας, οὐ δοχέοντας, Μητρὸς ἔρως, νοῦσόν τε πικρὴν ἀποέργαθεν ἀνδρός. 40 Λισσομένη, τόδε θαῦμα, λίπεν βίον ἔνδοθι νηοῦ. ΟΘ΄. "AAAo. Ηῶς θάνεν, fj περίδωτον ἐμῆς τέλος ἔπλετο μητρός; Εὐχομένης ψυχὴ πρὸς Θεὸν ἧλατ᾽ ἄνω. IT. "Α.1.1ο. - Ἔνθα ποτ᾽ εὐχομένης ψυχὴ δέμας ἕλλιπε Νόννης * Ἔνθεν ἀνηέρθη Νόννα λιποῦσα δέμας.

ΠΣ. sub priore lege quando obtinebant figurze. ΠΩ ς autem seipsam

10 Dedit tota vita, discito, et morte.

LXXVII. Aliud *.

Cum Nonna probus aliquis de aliis virtutibus certet, Orationum autem cjus mensuram zmulari fas non est, Quippe quz metam et vitz finem inter preces sortita est. Ὁ suspiria, et lacrymz, et nocturna curae!

50

onna2 divine attrita laboribus membra! Ubi tunc erat, templum solvit senectutem laboris invietam.

LXXVIII. Aliud **.

Orans, exclamans ad sacratissimas mensas Nona dissoluta est; vox devincia est, et honesta labia Grandzve. Quid hoc mirum ὃ voluit Deus hyninorui cantatriceny Linguam sanctis sermonibus claudere. 9 Et nunc in celo multum illa orat pro nostris Precibus, et pontum sedavit Nonna pia Sujs dilectis liberis: eos congregavit e finibus Orientis et Occidentis fama celebres, nihil tale exspectantes, Matris amor, morbumque amarum avertit a conjuge. 10 Orans, id autem mirum, vitam reliquit intra templum.

LXXIX. Aliud ''*.

Quomodo obiit, aut celebris mex matris exitus est expletus? " Orantis anima ad Deum avolavit sursum.

1140-1141 LXXX. Aliud ***.

Hic olim orantis Nonns anima corpus deseruit : Hinc sublata est Nonna relinquens corpus.

* Scriptum an. 374. — Alias Murator. 92. “" Scriptum an. 374. — Alias Murator. 94. *'' Scriptum an. 574. — Alias Murator. 95. “5 Seriptum an. 514. — Alias Murator. 96.

LXXVIL 1 "AAAoic. lta legimus cum Muratorio pro-&AXog, quod habent mss., ut sit sensus.

LXXVI. 6 Πόντον, etc. In carm. De Vita sua, vers. 135, elc., el in orat. funebri in laudem patris, tom. ], pag. 351, num. $1, narrat Gregorius se gravi tempestate jactatum. cum Atbenas navi pe-

teret, et precibus matris se liberatum et tempesta- tem sedatam agnosciL.

10 Λισσομένη. Sic legendum putat Muratorius, nisi forte legatur, λισσομένης λίπεν βίος, vita pre- cantem reliquit. Mss. λισσαμένης.

METRICA VERSIO.

Talia sub veteri viguerunt lege figurz:

Hzc se viva dedit, se dedit et moriens.

LXXVII. ALIUD. (A. B. Cailluu interprete.)

Sit qui cum Nonna sanctus bona certet agendo; Prolixze vero nullus precis :emulus adsit: Nam finem est υἱ 406 metam sortita precando. O vigiles noctis curze, suspiria, fletus !

O Nonne sacro deperdita membra labore ! Templum, ubi nunc aderat, senium venerabile solvit. LXXVIII. ALIUD.

(Eodem interprete.) Inclamans precibus sacrz mysteria mensz, Nonna heu ! defecit. Siluit vox, vinctaque labra Grandzv:e. Quid in boc mirum ? divina canentis

B Ora sacris voluit Numen przcludere verbis.

"ro nostris et nunc precibus multum orat olympo, Et charis tumidum natis compescuit zequor. Hos fama celebres longe revocavit ab ortu Dccasuque, nihil sperantes tale, parentis Dulcis amor : morbumque viri sanavit acerbum. Liquit at in templo vitain, hec quam mira! precando, LXXIX. ALIUD. (Eodem interprete.) Quo defuncta modo ὃ clarz qux funera matris Orantis petiit mens resoluta Deum. LXXX. ALIUD. (Eodem interprete.)

Hic olim Nonnz orantis mens exuit artus, Arlubus hinc colum libera Nonna pctit

5 | SECTIO II. EPITAPHIA 5à

.-

ΠΑ΄. "AAA0. Α Φωνὴν δὲ προτέρην ἥρπασε Χριστὸς ἄναξ Πολλάχις ἔχ με νόσων τε xat ἀργαλέων ὀρυμαγδῶν Λισσομένης " πόθεεν γὰρ ἐν εὐχωλῇσι τελέσσχι Σειτμῶν τε χρυερῶν, γαὶ ἄγρια χυμαίνοντος Τόνδε βίον, πάσης ἁγνότερον θυσίης.

θΐδματος ἐξεσάωσας, ἐπεὶ Θεὸν ἴλαον εἶχες. ᾿Αλλὰ σάω χαὶ νῦν με, πάτερ, μεγάλῃσι λιτῇσι, $ Καὶ σὺ, τεχοῦξα μάχαιρα, ἐν εὐχωλῇσι θανοῦσα.

II. "Δ.1.1ο.

Nóvv' ἱερὴ, σὺ δὲ πάντα Θεῷ βίον ἀντείνασα, Ὑστάτιον ψυχὴν δῶχας ἁγνὴν θυσίην.

IIB. "4.110. . Τῇδε γὰρ εὐχομένη ζωὴν λίπες " fj δὲ τράπεζα, Νόννα, σοὶ φωνὴ περιλείπετο, Νόννα φαεινὴ, Μῆτερ ἐμὴ, τῷ σῷ δῶχε χλέος θανάτῳ. Πάντ᾽ ἄμυδις ληνοῖς ἐνθεμένη μεγάλοις, 5 Τῆσδε πατὴρ μὲν ἐμὸς λάτρις μέγας fe τραπέζης

Ἔχ χαϑαρῆ: χραδίης ἁγνὸν θύος. ᾿Αλλ᾽ ἄρα xaX τὴν Μήτηρ δ᾽ εὐχομένη πὰρ πόσι λῆξε βίον. Ὑστατίτν vri λεῖπες ἀειρομένη. ^ HIE. "AALo.

II. “4.11ο. . Γρηγόριος Νόννα τε μεγαχλέες, εὔχομ᾽ “Αναχτι ΟΣ ἔθανεν νηοΐῖο θυώδεος ἔχτοθι Nóvva. Τοίην μοι ζωὴν χαὶ τέλος ἀντιάσαι.

LXXXI. Aliud *.

Szxpe me ex morbis, et gravibus turbis, Motibusque terre horribilibus, et immane undantibus Procellis liberasti, quoniam Deum placasti. Sed et nunc salya me, pater, magnis precibus,

9 Et tu, genitrix beata, inter preces mortua.

LXXXII. Aliud **.

Nonna, tibi vox supererat, Nonna inclyta, Omuia promiscue torcularibus imponens magnis, E puro corde puram hostiam. Verum tandem et hanc xtremam in templo reliquisti, inde sublata.

LXXXIII. Aliud ***,

Non obiit extra redolens odore templum Nonna ; Vocem vero prius rapuit Christus rex

Orantis : optabat enim, inter preces fiuire Hanc vitam, omni puriorem sacrificio.

LXXXIV. Aliud "'**.

Nonna religiosa, tu cum totam Deo vitam obtulisses, Tandem animam dedisti puram hostiam.

Hic autem orans, vitam reliquisti. llla vero mensa, Mater mea, tuz dedit gloriam morti.

5 Hujus sacra inensz pater quidem meus magnus cultor fuit, Mater vero orans apud conjugem vivere desiit.

LXXXV. Alíud *'*'*.

Gregorius et Nonna celebres, precor Deum, Ut talis mihi vita et mors contingant.

* &eriptum an. 514. — Alias Murator. 97. — ** Scriptum an. 516. — Alias Murator. 98. *** Scripum 88. su — Alias Murator. 99. **'* Scriptum an. 574.— Alias Murator. 100. '**** Scriptum an. 574. — Alias Murator. 101.

LXXXIV. 5 Τῆσδε, etc. Censet Muratorius duos istos postremos versus a superioribus sejungendos. M3llem duos sequentes addere.

METRICA VERSIO. LIXXI. ALIUD. B Sed vox a Christo principe rapta prius (A. B. Caillau interprete.) Orantis: namque optabat finire precando

i t hostia pura magis. Me szpe ex morbis gravibusque tumultibus olim, Vitam, qua nulla est hostia pura mag

Moübus ei terrse, szvisque immane procellis | LXXIXIV. ALIUD. Salvasti, placidum quoniam tu Numen habebas. Sel me nunc precibus salva, pater inclyte, magnis, ol Taque, beata parens, sancte defuncta precando. Cum totam Domino vitam, pia Nonna, dedisses, LXXXII. ALIUD. Mens quoque nunc tandem victima pura data est. . Hic orans vitam posuisti, Mater, honorem (Eodem interprete.) Mensa tux clarum contulit illa neci.

(Eodem interprete.)

Ex vox sola tibi super, inclyta Nonna, manebat, Mens: hujus cultor quondam pater exstitit: orans Dom ponis przelis czetera sidereis,. Desiit at inater vivere, juncta viro. Puri animi puruin munus. Sed et ultima fugit Lxrxv. ALIUD lo templo, cum te sustulit inde Deus. . . LXXXill. ALIUD. . (Eodem interprete.) (Eodem interprete.) Gregorius celeber cum Nonna : te, Deus, oro,

Non extra redolens obiit Nonna inclyta templum, Talis vita mihi. sit mihi mors similis.

95 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1f. HISTORIGA. — — ^0 NN

IIG'. "AJ.1o. A Τῶν ἱερῶν σανίδων χερσὶν ἐφαπτομένη ; Πολλὰ, τράπεζα φίλη, Νόννης, καὶ δάχρυ᾽ ἐδέξω- Τίς λύσεν εὐχομένης Νόννης τύπον ; ὡς ἐπιδηρὸν Δέχνυσο χαὶ ψυχὴν τὴν πυμάτην θυσίην. Ἤθελεν ἔνθα μένειν, χαὶ νέχυς εὐσεδέων. Εἶπε, καὶ ἐκ μελέων χέαρ ἔπτατο, ἕν δ᾽ ἄρα μοῦνον ΠΘ΄. "Α.:12ο. Παϊδ᾽ ἐπόθει τεχέων τὸν ἔτι λειπόμενον. Ἔνθα ποτ᾽ εὐχομένῃ Νόννῃ θεὸς εἴπεν ἄνωθεν " ΠΖ’. "Allo. x bus 'H δ d copas ἀσπασίως, u ἢ ειρῶν ἀμφοτέρων, τῇ μὲν χατέχουσα τράπεξιν Ἔνθα ποτ᾽ εὐχομένης τόσσον νόος ἔπτατο ΝΝόννης, Τῇ δ᾽ ἐπιλισσομένη " Ἴλαθι, Χριστὲ ἄναξ.

Μέσφ᾽ ὅτε xaX ψυχὴ ἔσπετ᾽ ἀειρομένῳ. ^ "Ad Εὐχομένη δὲ νέχυς ἱερῇ παρέχειτο τραπέζῃ. ι΄. "4.2.0.

Γράψατ᾽ ἑἐπερχομένοις θαῦμα τόδ᾽, εὐσεδέες. 2 e ἐδ λα imm de efus ἀν τάν heus . , , *

ΠΗ΄. "Δ.11ο. Νόννα Γρηγορίοιο θεόφρονος ; Ἦ μέγα θαῦμα Τίς θάνεν, ὡς θάνε Νόννα, παρ᾽ εὐαγέεσσι τραπέζαις, Μηδὲ θανεῖν νηοῦ ἔχτοθι χαὶ θνέων.

1142-1143 LXXXVI. Αἰμια".

Plurima, pia mensa, Nonnse, et lacrymas tulisti, ,Excipe et animam extremam hostiam.

Dixit, et e membris cor avolavit; unum autem solum Filium desiderabat e reliquis liberis adliuc superstitem.

LXXXVII. Aliud **,

Hic olim orantis Nonnz spiritus tanto impetu avolavit, Ut et vita secuta sit spiritum avolantem. Orans autem mortua ante sacram jacebat mensam. Scribite posteris rem miram, viri pii. LXXXVIII. Aliud *'*.

Quis mortuus est, ut mortua est Nonna, prope sanctam mensam, Sacras tabulas manibus contingens?

Quis orantis Nonnz formam dissolvit? perinde ac diu Voluerit hic manere, et mortua pietati vacare.

LXXXIX. Aliud **"*,

Hic aliquande oranti Nonnz Deus e coelo dixit : Veni. llla autem soluta est corpore libenter.

Ambarum manuum altera quidem tenens mensam, Altera opem implorans : Propitius sis, Christe rex.

XC. Aliud "**"*,

Dilecta Sara, quomodo tuum 1saac reliquisti, cupiens In Abrahze sinum quam citissime deferri,

Nonna Gregorii sacerdotis? Certe magnum prodigium, Ne quidem mori extra templum et sacra.

* Scriptum an. 574. — Alias Murator. 1038. ** Scriptum an. 574. — Alias Murator. 106, '** Scriptum an. $1 tas Murator. "04. *** Scriptum an. 574.—4Alias Murator. 105. ***** Scriptum an. 574.—Alias Murator. 106.

LXXXVIII. 4 Ebc's66cv. Forte coas6stv. μέν. Putat Salvinius legi posse μογεύσασα, vel quid XC. 4 θυέων. Hic istud epigramma in duo non simile. male dividi posse Muratorio videtur. Mox μόγις

METRICA VERSIO. LXXXVI. ALIUD. B Contingens sanctas cum manibus tabmas? A. B. Caillau interprete.) Quis formam orantis solvit? Voluitne manere,

Inque ipsa votis morte vacare piis ?

rima, cum laervmis Nonnz, pia mensa, tulisti; Plurima, y Ρ , , LXXXIX. ALIUD.

Extremum munus, suscipias animam.

Dixit, et e membris fugit cor : nil nisi solum (Eodem interprete.) Curabat natum, qui super unus erat. Hic Deus oranti clamavit ab zthere Nonnz: T MerDrel | S s hast bat men anus ta P elebat m interprete. acratze here )at mens : HUS t Us: Hic Nonnz Mo m m Ml i miele fugit, Altera presidium : Sis mihi, Christe, favens. Ut mentem fuerit vita secuta cito. XC. ALIUD. Orans ante sacram mensam defuncta jacebat. . (Eodem interprete.)

Mirum hoc venturis scribite, sancta cohors. uud LXXIXVII. ALIUD. isaacum, dilecta, tuum liquisti quomodo, Sarra, ΙΝ Inferri cupiens Abrahami gremio, (Eodem interprete.) Gregorii mystze conjux, o Nonna : stupendum. Sacratam quis, Nonna velut, defecit ad aram, Non extra templum, vcl pia sacra inori,

8 SECTIO 11. EPITAPIIIA, ΄ d

$ Μάρτυρες ἰλήχοιτε, μόγις μὲν, οὔτι χερείων Νόννα φίλη, χρυπτῷ χἀμφαδίῳ πολέμῳ, Τοὔύνεχα xat τοίην χύρσεν βιότοιο τελευτὴν, Εὐχῆς xai ζωῆς ἕν τέλος εὑρομένη. ν μΑ΄, "Α.1.1.ο. Ῥίζης εὐσεδέος γενόμην, xat σὰρξ ἱερῆος͵ Καὶ μήτηρ. Χριστῷ σῶμα, βίον, 6áxpua, Βάντ᾽ ἐχένωσα φέρουσα. Τὸ δ᾽ ἔσχατον ἔνθεν ἀέρθην, Νηῷ γηραλέον Νόννα λιποῦσα δέμας. Β΄. "AJ.1o. licct; Ἐνὼχ μετέθηχε, xat Ἠλίαν " ἐν δὲ γυναιξὶ Μητέρ᾽ ἐμὴν πρώτην᾽ οἶδε τράπεζα τόδε,

Α Ἔνθεν ἀναιμάχτῃσιν ὁμοῦ θυέεσσιν ἀέρθη

Εἰσέτι λισσομένη σώματι, Νόννα φίλη. NI". “Α.2.1.ο. Οὐ νόσυς, οὐδέ σε γῆρας ὁμοίϊον, οὔ σέ γ᾽ ἀνίη Καίπερ γηραλέην, μῆτερ ἐμὴ, δάμασεν" ᾿Αλλ᾽ ἄτρωτος, ἄχαμπτος, ἁγνῆς ὑπὸ ποσσὶ τραπέξζη- Εὐχομένη, Χριστῷ, Νόνν᾽, ἀπέδωχας ὅπα. . KY. "Α.1..ο. Axe Θεῷ θυσίην "A6paáp. πάϊν, ὡς δὲ θύγατρα Κλεινὸς Ἱεφθάς, ἀμφότεροι μεγάλην. Μῆτερ ἐμὴ, σὺ δ᾽ ἔδωχας ἁγνὸν βίον, ὁστάτιον GE Ψυχὴν εὐχωλῆς, Nóvva, φίλον σφάγιον.

9 Martyres, parcite; zegre quidem dicam : non inferior vobis Nonna dilecta occulto et aperto bello. Quapropter et talem sortita est vitz finem,

Orationis et vitze exitum inveniens.

XUI. Aliud *. Radice pia prodii, uxor sacerdotis fui Et mater. Cliristo corpus, vitam, lacryias, 1144-1145 Omnia offerens, exhausi. Postremo hinc sublata sum, emplo annosum Nonna relinquens corpus. XCII. Aliud **. Fides Enochum transtulit et Eliam: inter mulieres autem Matrem meam primain : novit hoc mensa Unde incruentis cum victimis sublata est . Adhuc orans corpore, Nonna dilecta. XCIII, Aliud ***. Non te morbus, non te senectus similis morbo, nec te mceror . Quamvis longevam, mater mea, domuit ; Sed illesa, nec curvata, sancte sub pedibus mense Orans, Christo, Nonna, reddidisti vocem. XCIV. Aliud ***. Obtulit Deo Abrahamus filium, ita ct filiam Inclytus Jephthe, uterque magnum sacrificium. Tu vero, mater mea, obtulisti castam vitam, novissime autem

Animam precis, Nonna, gratam hostiam.

A

* Scriptum an. 374. — Alias Murator. 107. ** Scriptum an. 574. — Alias Murator. 108. ““" Scriptum

88, 574. — Alias Murator. 109.

1 Τοίην. Sic legendum videtur, ut respondeat voci πελευτήν. Murat. τοίου. Edit. τοίης. — TeJevrijv. Forte τελευτῆς. SaLviN.

XCI. Tiv. "A0, etc. Hoc epigramma depromptum e codicibus regiis Paris,, et acceptum a claro viro Boivinio, in 25 epigrammata partitus est Muratorius.

1 'Ρίξης εὐσεδέος. Christianis parentibus orta erat Nonna. lbid. σάρξ. Mss. σύζυγος. Conjux senio- ris Gregorii et mater juuioris.

ὁ Nn. Cod. Reg. νηόν, templum simul et corpus

*** Scriptum an. 374. — Alias Murator. 110.

linquens,

XCII. Tir. "A440. Hoc carmen ct quie sequuntur usque ad 159 Muratorii, V. Boivinius Reg. bibljo- thec. Paris. Muratorio communicavit ; eadem reperit postea in cod. Medic. Salvinius.

9 Ἀγαιμάκτῃσιν. Salvin. putat legendum &vat- μάχτοισιν.

XCIII. 1 Ὁμοίϊον. Schol. ἀνθρώπινον.

4 "Oxa. Reg. 992 super lin. orte .

XCIV. 4 Εὐχωλῆς. lta cod. Mcd. Reg. εὐχωλαΐ;-

METRICA VERSIO.

Saaguinei Christi, dicam zgre, parcite, testes ; Non fuit hzc vobis clamve palamve minor Repperit hinc talem vitze clarissima finem ; em illi vitz: terminus atque precum.

XCl!. ALIUD.

(A. B. Caillau interprete.)

Radicis sanctae germen, quin inater et uxor Clara sacerdotis, membra, animam, lacrymas, Cuncta ferens Christo exhausi ; sed denique Nonna Annosum liqui corpus in αὐ sacra.

XCU. ALIUD. (Eodem interprete., Transtulit alma fides Enochum Thesbieque Renhe- tam ;

B Transtulit et matrem; mensa scit ista Dei,

Unita unde sacro, fusi quod sanguinis expers, Corpore fugit adhuc Nonna beata precans.

XCHI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Non acer morbus, similisve senecta, dolorve Quamvis longevam te, genitrix, domuit.

Haud l;$sa, haud incurva quidem, sub marmore Vocem emisisti, Nonna, precsta Deum. [mensa

XCIV. ALIUD. (Eodem interprete.)

Obtulit Abrahamus natum, natam obtulit audax Jephthe, grande nimis munus uterque, Deo

Tu vitam priino castam, tandemque dedisti, Nonna, precis mentem ; victima quanta datur!

59 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1I. HISTORICA.

κε΄. "A410. Ἢ Τριὰς, fjv ποθέεσχες, ὁμὸν σέλας. ἕν τε o£6acya, "Ex νηοῦ μεγάλου σε πρὸς οὐφανὸν ἥρπασε, Nóvva, Εὐχομένην" ζωῆς 05 τέλος χαθαρώτερον εὗρες. α'. "Α.1.1ο. Οὔπυτε χείλεα μίξας ἀνάγνοις χείλεσιν ἁγνὰ, Οὐδ᾽ ἀθέῳ παλάμῃ χαθαρὴν χέρα μέχρις ἐδωδῆς, Μῆτερ ἐμὴ" μισθὸς δὲ λιπεῖν βίον ἐν θυέεσσι. μΖ'. "AA4o. ἤἌγγελος αἰγλήεις σε φαάντατος ἥρπασε, Νόννα, Ἔνθα ποτ᾽ εὐχομένην χαθαρὸν μελέεσσι νόῳ τε" Καὶ τὸ μὲν ἥρπασε σεῖο, τὸ δ᾽ ἐνθάδε χάλλιπε νηῷ.

LH'. "Α.1.1ο. Ng ὅδ᾽, οὐ γὰρ ὅλην Nóvvav θέμις ἧεν ἐρύξαι, ᾿ Ψυχῆς οἰχομένης, μοῦνον ἐπέσχε δέμας, Ὡς πάλιν ἐγρομένη καθαρώτερον ἔνθεν ἀερθῇ Σώματι τῷ μογερῷ δόξαν ἐφεσσομένη. μθ΄. "Α.1.1ο. Νόννη Φιλτατίου. Καὶ ποῦ θάνε ; τῷδ᾽ ἑνὶ νηῷ. Καὶ πῶς; εὐχομένη. Πηνίχα ; γηραλέη. Ὃ χαλοῦ βιότοιο, χαὶ εὐαγέος θανάτοιο! P'. "A40. ἍΔρματι μὲν πυρόεντι πρὸς οὐρανὸν Ἠλίας ἦλθεν" Νόνναν δ' εὐχομένην Πνεῦμ᾽ ὑπέδεχτο μέγα.

ΧΟΥ͂. Aliud *. Trinitas illa, quam desiderabas, unum jubar, et una majestas E templo magno in coelum te rapuit, Nonna, Oraptem : vitze autein exitum puriorem sortita es.

XCVI. Aliud ** Nunquam labra miscuisti impuris labiis casta, Neque gentili mauui puram manum usque ad cibum, Mater inea: merces autem liquisse vitam inter sacra. XCVII. Aliud ***. Angelus radians lucidissimus te rapuit, Nonna,

llic quondam orantem pure corpore et mente : Et lioc quidem tui rapuit : illud autem reliquit templo.

1146 1147 XCVII. Aliud ***. Templum hoc, non enim totam Nonnam fas erat retinere, Anima egressa, solum retinuit corpus, Ut rursus excitata purius inde oattollatur, Corpore laborum consorte gloriam indutura.

XCIX. Aliud *****,

Nonna Philtatii filia. Et ubi obiit? hoc in templo. Et quomodo? orans. Quando ? anus.

O pulchran vitam, et piam mortem !

C. Aliud *'****,

Curru quidem igneo in cadum Elias abiit : Nonnam autem orantein Spiritus suscepit magnus.

* Scriptum an. 574. —Alias Murator. 141. ** Scriptum an. 574. — Alias Murator. 113. ““ Scriptum an.

914.—4Alias Murator. 115. Murator. 115.

XCVI. 2 Οὐδ᾽ ἀθέῳ. Schol. ἀπίστῳ, f| ἀπλύτῳ. Nunquam Nonna gentilis feminz etiam honestissi- ms et propinqua manibus manum junxerat. Vide orat. xviii, alias xix, in Obitu patris, tom. 1, pag. 356, num. 10.

XCVII. 5 Kal có μέν, etc. ld est, animum quidem rapuit, corpus vero reliqit.

ΟΥ̓́Τ. 5 Ἐγρομένη. |1ta Reg. 991 et sup. lin. ἀνιστᾶσα. Est syncope pro ἐγειρομένη, inquit Mura-

***** Seriptum an.

**'* Scriptum an. 374.— Alias Murator. 4114. 14. — Alias Murator. 116.

"'** Scriptum an. $74.— Alias -

torius. Ex his verbis erui posse videlur Nonnam humatam fuisse in, templo, ubi animam efflavit, hinc- ἡ que discimus Christianorum cadavera intra zdes sacras condendi consuetudinem olim viguisse. Edit.

ἐρχομένη,

UIX. 4 Φιλτατίου. Philtatius pater Nonnz futt ; quare non mirum cur sape Philtatios alibi laudavit Gregorius. Non tamen facile dignoscere possis, quis ille Philtatius Nonuz pater.

METRICA VERSIO.

XCV. ALIUD. «A. B. Caillau interprete.)

Hzc optata Trias, unum jubar, una potestas, In celum c templo rapuit te, Nonna, precantem, Sanctior hinc vitz finem es sortita beatum.

XCVI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Pura labris nunquam junsisti labra profanis, Gentilive manum manui, convivia miscens, Mater : at in sacris vitam exhalasse corona.

XCVIl. ALIUD. (Eodem interprete.)

Hinc te, Nonna, tulit clarissimus angelus olim, Corpore dum puro, pura dum mente precaris, Idque tui rapiens, illud sacra 6 reliquit.

XCVIH. ALIUD. (Eodem interprete.)

Hic Nonnz, nec enim totam retinere licebat, Egrediente anima, nil nisi corpus adest, Purius inde redux ut sustollatur ad auras, Induat et decorem fracta labore caro. XCIX. ALIUD. (Eodem interprete.) Philtatii Nonna hxc. Ubi decidit? ZEde sacrata. Qua ratione? Precans. Tempore quo? Senior. O vita: insignem ! Przclarz o munera inortis C. ALIUD. (Eodem interprete.) Jgnito coelum cursu conscendit Elias, Orantem at Nonnam Flamen ad astra tulit.

08 e TA45« Νόννα φίλη χοιμήσατο τὸν βαθὺν ὕπνον, Ἴλαος ἐστοομένη (p πόσι Γρηγορίῳ. δθάμθος ὁμοῦ, χαὶ χάρμα" πρὸς οὐρανὸν ἔνθεν ἀέρθη Εὐχτς Ex μεσάτης Νόννα λιποῦσα βίον. Εὐχτς xai βιότου Νόννῃ τέλος ἧδε τράπεζα Μάρτυς, ἀφ᾽ ἧς ἤρθη ἄπνοος ἐξαπίνης. δόννης ἡ ρίον εἰμὶ σαόφρονος, f, ῥα πύλῃσιν 10 ἜἜχριμψ᾽ οὐρανίαις, πρὶν βιότοιο λυθῇ. Δαχρύετε θνητοὺς θνητῶν γένος" εἰ δέ τις οὕτως, Ὡς Νόνν᾽ εὐχομένη, χάτθανεν, οὐ δαχρύω. Νόννης ἀζόμενος ἀγνὸν βίον, ἅξεο μᾶλλον Καὶ τέλος" ἐν νηῷ χάτθανεν εὐχομένη. 15 Ἔνθα ποτ᾽ εὐχομένη πρηνὴς θάνε Νόννα φαεινὴ " Νὺν δ᾽ ἄρ᾽ ἐν εὐσεδέων λίσσεται ἱσταμένη Στήλῃ σοι θανάτου μελιηδέος ἧδε τράπεζα, N5vva, παρ᾽ fi ἐλύθης εὐχομένη πύματα..

SECTIO II. EPITAPITIA, ea A Μιχρὸν ἔτι ψυχῆς ἣν τὸ πνέον" ἀλλ᾽ ἄρα xat τὸ

20 Nóvv' ἀπέδωχε Θεῷ ἔνθα ποτ᾽ εὐχομένη. Πέμψατε ἐχ νηοῦ θεοειδέα Nóvvav, ἅπαντες" ἸΙρέσδειραν μεγάλην πέμψατ' ἀειρομένην. "Ex με Θεὸς χαθάροζο πρὸς οὐρανὸν ἥρπασε νγοῦ, Ννόνναν ἐπειγομένην οὐρανίοις πελάσαι. 25 Νόνν᾽ ἀπανισταμένη νηοῦ μεγάλου, τόδ᾽ ἔξιπεν " Τῶν πολλῶν χαμάτων μείζονα μισθὸν ἔχω. Νόννα, φίλης εὐχῆς ἱερῆϊον, ἐνθάδε χεῖται " Νόννα ποτ᾽ εὐχομένη τοῦδ᾽ ἐλύθη βιότου. 'Ex νηοῦ μεγάλοιο θύος μέγα Νόνν᾽ ἀπανέστη" 90 Νηῷ Νόνν᾽ ἐλύθη * χαίρετε, εὐσεθέες. Ἥδε τράπεζα Θεῷ θεοειδέα Νόνναν ἔπεμψεν. PA'. Τῶν toxéur θαγόντων προσωποκοιία. Εἴη σοι βίος ἐσθλὸς ἐπ᾽ εὐλογίαισιν ἁπάσαις Ὁσσάτιαι τοχέων υἱέσι γηροχόμοις,

Hic Nonna ebara obdormivit profundum somnum,

Libens secuta virum suum Gregorium. . 9 Terror simul, et gaudium ; in ccelum hinc sublata est

Prece e media, Nonna, linquens vitam.

Precis et vitàs una Nonp: finis fuit : sacra hzc mensa Testis, unde sublata est exanimis repente

Nonnz tumulus sum pudicz, qu:ze ad fores 10 Appulit celestes, antequam vita soluta esset.

Deflete czeteros mortales, mortalium genus : si quis autem sic Ut Nonna orans, obiit, non defleo.

Nonnz venerans castam vitam, vencrare magis Et obitum ; in templo mortua est orans.

15 Hic quondam orans prona occubuit Nonna illustris: Nunc autem in piorum coetu stans orat,

Cippus tibi mellite mortis hzec mensa,

onna, juxta quam soluta es postremum orans.

Exiguus adhuc animz restabat spiritus : sed et huuc 90 Nonna reddidit Deo hic olim orans,

Prosequimini e templo divinam Nonnam, omnes; Patronam magnam prosequimini sursum sublatam.

Me Deus e puro in celum rapuit templo, Nonnam féstinantem ad celestes accedere.

23 Nonna sursum sublata e templo magno, hoc dixit :

Muitis laboribus majorem mercedem habeo.

Nonna, dilectze precis victima, hic jacet : Nonna quondam orans hac soluta est vita.

E templo magno victiia magna, Nonna sursum sublata est ; $50 In templo Nonna soluta est : gaudete, pii.

Hac sacra mensa ad Deum divinam Nonnam trausinisit.

CI. Parentum mortuorum prosopopaia *.

Sit tibi vità prospera per omnes benedictiones, . Quaicunque contingunt filiis parentum senectutem colentibus,

* Scriptum an. 374.— Alias Murator. 117.

METRICA VERSIO.

Ihe obdormivit somnum dilecta profundum, Ultro Gregorium Nonna secuta virum.

Latitia et terror : petiit ccelum inde, relinquens in media vitz? lumina Nonna prece.

Qui precis, hic finis vitze : sit mystica testis Mensa, cui rapta est funere Nonna cito.

Sum (2512 tumulus Nonnz, quz limina pressit Ante poli, vita quam resoluta foret.

Mortales alios, mortales, flete, sed inter Non deflenda mihi Nonna preces moriens.

Ianocuam Nonnz vitam venerare, magisque Funera ; nam sacra deficit xe precans.

Boc orans obiit quondam Nonna inclyta templo, Nunc stans in superis coetibus orat adhuc. Bac tibi mellitze mortis sacra mensa columna : Hic cadis, extrema, Nonna, precata vice. Exiguus restabat adhuc super halitus , illum

p Reddidit hic orans Nonna beata Deo.

E templo cuncti divinam educite Nonnam, Qus volat ad meritum fida patrona polum.

Me Deus in celum pura raptavit ab zde, Nonnan, qua cali limina sacra peto.

Nonna sacro sublata loco super zihera, dixit : Nunc majora gravi dona labore fero.

Nonna precis jacet hic dilect:e victima ; vita lloc orans quondam Nonna soluta loco.

Magna hoc e magno sublata est victima templo,

onna sacris moriens: plaudite, sancta cohors, Transtulitad Christum Nonnam sacra mensa beataun..

Cl. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Sit bona vita tibi, sint gaudia debita natis, Sanguinis auctores qui coluere sencs;

e S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA.

Καὶ χούφης βιότοιο τυχεῖν, ὁσίης τε τελευτῆς, Οἴην ἡμετέρῳ γήραϊ δῶχεν ΓΑναξ,

9 Ἡϊθέων, λογίων τε μέγα χράτος, ἠδ᾽ ἱερήων͵ Καὶ πολιῆς σχήπων, Γρηγόρι᾽, ἡμετέρης.

PP'. "AAA0.

᾿Ασπάσιοι χθόνα τήνδε φίλαις ὑπὸ χείρεσι παιδὸς Ἑσσάμεθ᾽ εὐσεδέες Γρηγορίονυ τοχέες,

"0; xai γῆρας ἔθηχεν ἑοῖς μόχθοισιν ἐλαφρὸν Ἡμέτερον, xai νῦν ἀμφιέπει θυσίαις.

D “Αμπνεεγηροχόμων χαμάτων, μέγαφέρτατε παίδων, Γρηγόρι', εὐαγέας μάρτυσι παρθέμενος

Xo); τοχέας. Μισθὸς δὲ μέγαν πατέρ' Ὦλαον εἶναι,

64 A Πνευματιχῶν τε τυχεῖν εὐσεθέων τεσέων, ΡΓ'. Εἰς ᾿Αμφριϊζόχιον. Ἤλυθε w' ᾿Αμφιλόχοιο φίλον δέμας ἐς μέγα ofjua,. Ψυχὴ δ᾽ ἐς μαχάρων ᾧχετ᾽ ἀποπταμένη IIroi; πάντα πέπασσο, μαχάρτατε. Βίδλον ἕῳξας Πᾶσαν ὅση θνητῶν, χ᾽ εἴ τις £rovpavtn. 5 Γηραλέος φιλέην ὑπέδυς χθόνα. Τέχνα λέλοιχας Κρείσσονα καὶ τοχέων, τὸ πλέον οὐ μερόπων.

ῬΔ', “Α.1.1ο.

"Agpevog fice. δάμαρτι xaX υἱέσι πάρθετο σῶμα. ᾿Αμφίλοχος͵ λιπαροῦ γήραος ἀντιάσας.

Et comnio la vita frui, sanctumque finem consequi , Qualem nostr: senectuti dedit Rex , 5 Juvenum eruditorumque magnum prazsidium, et sacerdotunx. Et canitiei columen, o Gregori, nostra. CII. Alia *. Alacres terram hanc charis sub manibus filii Induimus pii parentes Gregorii , Qui et senectutem reddidit suis laboribus levem Nostram, et nunc prosequitur sacrificiis. ὃ Respira a laboribus senectutem sustentantibus, przestantissi»ue filiorum Gregori, pios martyribus apponens Tuos parentes. Merces autem magnum patrem libi propitium esse, Spiritalesque nancisci pios filios.

CHI. 1n Amphilochium **. Venit et Amphilochii charum corpus in magnum sepulcrum, Anima autem in beatorum sedes avolans abiit. Necessariis omnia comparasti, beatissime. Librum explicuisti Omnen, et qui de rebus humanis et qui de coelestibus agit. 9 Senex amicam subiisti humum. Filios reliquisti Prastantiores quoque parentibus, quod plerumque non est 1noirtalium.

1150-1151 CIY. A/iud *.

Lubens saue ad uxorem et liberos apposuit corpus suum Amphilechius, beatam senectutem adeptus.

* Seriptum an. 574. — Alias Murator. 118. an. 315. — Alias Murator. 30.

Cl. 5 Κούφης. Muratorio placet χούφου.

4 "Aru£. Nempe Deus, vel Christus, inquit Mura- forius.

δ Ἐϊθέων. Schol. ἰσοθέων.

6 Σχήπων. Reg. 991 sup. lin. βαχτήριον. Dubitat nec forte immerito clarus vir Boivinius an carmen istud cum sequenti tribuendum sit Gregorio, quod tanli viri modestiam non redolet. Hoc tamen in inore est Gregorio, modo alios loquentes inducat.

CIL. "AA40. Cod. Med. παρὰ γονέων. Gregorius οἱ Nonna filium suum Gregorium alloqui pergunt, comimemorando labores, quos in parentum sene- ctute sustentanda toleravit.

9 Εὐσεδέες. Reg. 1927 εὐσεδέος. Spiritalesque nancisci pios filios.

"' Scriptum an. 373. — Alias Murator. 29.

*** Scriptuae

4 Ἀμριέπει θυσίαις. Gregorius in boc carmine confirinat piam. Christianorum consuetudinem offe- rendi preces οἱ sacrificia pro iis qui dormiunt in- $0amo pacis, Eamdem consuetudinem in Occidente viguisse constat ex his verbis Ambrosii in epistola 99 ad Faustiuum: ltaque non tam deplorandam quam prosequendam orationibus, nec mortificandam lacry- mis (uis, sed magis oblationibus animam ejus Domino commendandam arbitror.

5 Ἄμπγεεξ. Sic Reg. 1977. Male edit. ἄμνεε.

CI. Tir. Εἰς ᾿Αμφριϊόχιον. Amphilochius mari- tus Livie et Amphiüloclii pater, ab Amphii:echio lconiensi, quem nunquam uxorem et liberos bLa- buisse legimus, diversus fuit, Nonnz frater.

CIV. 1 Πάρθετο. Murat. commendarit.

METRICA, VERSIO.

Sint tibi felicesque dies finisque beatus, Rex qualem nobis contulit zthereus,

Doctorum, juvenum, pastoralisque catervae, Et nostri senii, nate, columna diu.

611. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

llanc, chara nati destra curante, parentes Gregcrii terram letius induimus : Sedulus extremos dulces qui reddidit annos, Nostraque nunc sacris funera prosequitur. Sit tibi, nate, quies a sustentante senectam Longzvam studio, martyribusque pios Auctores vitae apponas. Sint. prawnia patris

1: Vota, et codlestis sanctaque progenies.

Cil. IN AMPHILOCHIUM, (Eodem interprete.)

Corpus et Amphilochi tumulum descendit in altum, Mens autem petiit regua beata volans. Cognatis bona cuncta parans, solvensque libellum Oui terrena. tenet, si quis et ctherea, Duice solum senior subiisti, pignora linquens Qua (miranda loquor!) sunt ineliora. patre. CIV. ALIUD. (Eodem interprete.) Uxori membra apposuit natisque libenter Amphilochus, compleus tempora longa-sene,.

6 SECTIO IH. ETITAPITA. 68

Ὄλδιος, εὐγενέτης, μύθων χράτος, ἄλχαρ ἁπάντων, A Καὶ Χάριτες Μούσαισι μεμιγμέναι, ἔξοχα δ᾽ αὖ σε Πτῶν, εὐσεδέων, εὐγενέων, λογίων, "'H Διοχαισαρέων μύρατο πάτρα φίλη. 5 Καὶ μύθοιο δοτὴρ περιώσιος ἦν. “δ᾽ ἑταίρων PG. "AAo.

v; p * ^ * 4 Φ μάχαρ, ὦ ν ἧς ἄχος ! ὦ πτερόεντες Βήμασιν ἰθυδίχης dj Διοχαισαρέων

ν - ! . ran καὶ Y ndm n nd "ἕσπετο μοῦνον ᾿Αμφίλοχον. Φθιμένῳ δὲ συνέφθιτο xaX πυρόεσσα ps MN v ' Ῥήτρη, xoi πάτρης εὖχος ἀριστοτόχου.

10 Ἔνθεν ἀειρομένῳ χῦδος ἀεὶ θαλερόν. Γρηγόριος τάδ᾽ ἔγραψα, λόγῳ λόγον, ὅν παρᾶ σεῖο, PZ'. "A440.

"ApsDoy', ἐξεδάην, ἀντιχαριζόμενος. — 7, Τὸν ῥήτραν mupósocav ἐπ᾽ ἀντιπάλοισι φέροντα, Τὸν μέλιτος γλυχίω ἤθεα χαὶ πραπίδας,

PE. Εἰς ᾿Αμφικλόχιον dor. ᾿Ἀμφῇλοχος τέθνηχεν * ἀπώλετο, εἴ τι λέλειπτο ᾿Αμφίλοχον χατέχω τυτθὴ χόνις ἔχτοθι πάτρης Υἱέα Φιλτατίου Γοργονίας τε μέγαν.

Καλὸν ἐν ἀνθρώποις ῥητοριχῆς τέμενος "

Beatus, nobilis, sermone potens, tutela omnium, Necessariorum, piorum, nobilium, litteratorum,

5 Et divini verbi praeco sanctissimus fuit. Vide ab uno Ex amicis tuis, o amicissime, elogium tumulo impositum.

O fe$x, o commune paupertatis remedium! Ὁ alata Yerba et fous omnibus haustus !

Spiritu omnia reliquisti extremo. Te vero hoc unum secutum est, 10 llinc sublato tibi gloria semper virens.

Gregorius hzc scripsi, orationi orationem, quam a te, Amphiloche, edidici, mutuam recpendens gloriam.

CV. In Amphilochium alium *, Amphilochius obiit; periit, si quod supererat Pulchrum inter homines rhetoricze delubrum : Et Gratie Musis permis:z, przecipue vero te Dioczsariensium luxit patria chara.

ΟΥ̓. Aliud **.

Parvum quidem sum oppidum ; tameu magnum virum dedi Tribunalibus juris Diocazsarea

Amphilochium. Simul vero mortuo commortua et ignea Eloquentia, et decus patriz, 425 optimum pepererat.

CVM. Aliud ***.

Eum qui eloquentia ignea contra adversarios pollebat, Et qui melle dulcior erat moribus et pectore, Amphilochium teneo exiguus cinis extra patriam ilium Philtatii et Gorgonis magnum.

* Scriptum an. 275. — Alias Murator. 31.

'* seriptum an. 375. — Alias Murator. 22. 12. 979. — Alias Murator. 255.

*** Scriptum

a Tir. "AAAov. Forte ἄλλο. Vide tom. 1l, pag.

i Ajigí Ace:oc. Hic Amphilochius alter fortasse tam

3b lconiensi episcopo, quam a superiori, rhetoricam '

cu laude Constantinopoli docuit. Dioczsarez na- us dicitur, Philtatii et Gorgoniz filius: nec tamen

ideirco Gorgoni Gregorii sororis filius est existi- mandus ; Gorgonix enim maritus fuit Alypius, non Philtatius.

CVI.1 Axa. Cod, Med. àoxe.

CVII. 2 lAvxío. Attice pro γλυχίονα.

METRICA VERSIO.

Facunlus, felix, preclarus origine, doctis, Cognatis, justis, nobilibusque favens,

lxelytus et verbi przcco. Charissime, busto Elogia ἃ chara conspice scripta manu. —

0 feliz, cunctisque datum medicamen egenis ! Pennatz o voces, omnibus unda patens!

Cuncta reliquisti supremo flamine ; sola Gloria sublato permanet usque virens.

Gregorius scripsi hzec, pro verbo verba rependens : Hoc a te didici ; mutua dona feto.

CV. IN AMPHILCCHiUM ALIUM. (A. D. Caillau interprete.)

Occijit Amphilochus; periit, si forte mancliat Puruzn aliquod terra rhetorices adytum ;

B Te Musis mist Charites , charissima luxit

Patria presertim te Dioc:sarea. CVI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Magnum donavi, quanquam sim parva, ministrum Justitia soliis, urbs Dioc:esarea

Amphilochum. Simul at periit vis ignea fandi, Et patrie talem parturientis honor.

CVH. ALIUD. (Eodem interprete.)

Qui fandi ignita contra hostes arte valebat, Melle cui dulcis mos animusque super,

Amphilochum cinis extorrem complector egenus, Philtatii natum Gorgonicque bonum.

S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. CR

PH'. "A440. A PIA'. "Α.1.1ο.

Ῥητῆρες, φθέγγοισθε " μεμυχότα χείλεα σιγῇ Ὡς 'A6paip, κόλποισι τεοῖς ὑποδέχνυσο, Βάσσε,

᾿Αμφιλόχου μεγάλου τύμδος ὅδ᾽ ἀμφὶς ἔχω. Σὸν τέχος ἀτρεχέως πνεύματι Καρτέριον.

P6'. “Α.110. Αὐτὰρ ἐγὼ, εἰ χαί με τάφος σὺν πατρὶ καλύπτοι,

Ἡρίον ᾿Αμφιλόχοιο μελίφρονος, ὅς ποτε ῥήτρῃ Οὔποτ᾽ ἀφ' ὑμετέρης στήσομ᾽ ὁμοζυγίης.

Πάντας Καππαδόχας χαίνυτο, χαὶ πραπίσιν.

Pl. Εἰς Βάσσον. PIB'. Elc Νικομήδην.

Βάσσε, φίλος Χριστῷ μεμελημένος ἔξοχον ἄλλων, ὐἴχεσαι, ὦ Νιχόμηδες, ἐμὺν χλέος " ἣ δὲ συνωρὶς Τῆλε τεῆς πάτρης ληΐστορι χειρὶ δαμάσθης,, Σῶν χαθαρὴ τεχέων πῶς βίον ἐξανύσει ; Οὐδέ σε τύμρος ἔχει πατρώϊος " ἀλλὰ xaX ἔμπης Τίς δὲ τέλος νηῷ περιχαλλέϊ χεῖρ᾽ ἐπιθήσει ; Πᾶσιν Καππαδόχεσσι μέγ᾽ οὔνομα σεῖο λέλειπται, Τίς δὲ Θεῷ πέμψει φρὴν τελέην θυσίην ; Καὶ στῆλαι παγίων μέγ᾽ ἀμείνονες, αἷς ἕνι γράφθης. Σεῖο, μάχαρ, μιχθέντος ἐπουρανίοισι τάχιστα, Ἐρηγορίου τόδε σοι μνημήϊον, ὃν φιλέεσχες. "D. γενεὴ τλῆμον, οἷα πάθες, μερόπων !

61

CVII. Aliud *.

Oratores, loquimini ; clausa silentio labra Amphilochii magni ego tumulus contineo.

1159-1159-.CIX. Aliud *".

Sepulcrum Amphilochii nielliti, qui olim eloquentia mnes Cappadocas superavit et consiliis.

CX. In Bassum ***.

Dasse, amice Christo gratissime supra alios, Longe a tua patria latronum manu oppressus es, Neque te tumulus habet patrius. Verumtamen Cunctis Cappadocibus magnum tui nomen relictum est , 5 Et columnz in(ixis longe przstautiores, quibus inscriptus es. Hoc tibi monumentum a Gregorio quem amabas.

CXI. Aliud *'***,

* Velut Abrabam, sinu tuo suscepisti, Basse , Tuum vere filium spiritu Carterium. Atque ego, etsi me sepulcrum cum patre claudat, Nunquam a vestra absistam societate. CXII. In. Nicomedem *''**,

Discessisti, o Nicomedes, decus meum ; purum autem par Tuorum filiorum quomodo vitam conficiet ?

Que vero finem templo splendidissimo manus imponet? Quzve mens Deo offeret perfectam hostiam?

5 Te, beate, immisto celestibus citissime, O stirps misera mortalium, qualia passa es!

* Scriptum an. 575. — Alias Murator. 354. an. 510. — Alias Murator. 45. — Alias Murator. 36.

φθέγγοισθε. Quasi Amphi-

CVIII. 1 Ρητηρες, ipsis ora przclu-

lochii eloquentia, dum viveret, sisset.

* Scriptum an. 375. — Alias Murator. 55. *** Scriptum an. 376. — Alias Murator. 44.

*'! Seriptum ^^' Scriptum aa. 376.

. CXII. 1"Q Νικόμηδες. Vide carm. ad Mellenium, lib. 11, sect. 2, carin. 1.

METRICA VERSIO.

ΟΥ̓́Τ. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Rhetores, date verba; tego sub marmore muta Amphilochi tumulus labra silentis ego.

CIX. ALIUD. (Eodem interprete.) Melliti Amphilochi bustum qui splenduit omnes Cappadocas verbis consiliisque super. CX. IX BASSUM. (Eodem interprete.)

Basse super cunctos Christo dilecte, latronum Te manus, beu ! longe patriis oppressit ab oris ; Nec te cippus habet patrius. Tamen ominibus almum Csppadocis tiomen manet alta mente repostum, Blisque magis clar: qucis gloria scripta, columnz.

Β lloc a Gregorio monumentum surgit amato.

CXI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Tu, velut Abrahamus, cepisti felicibus ulnis Natum, Basse, tuum flamine Carterium.

Ast ego, me quanquam claudat cum patre sepulcrum, Nolo vestrum unquam linquere concilium.

CXII. IN NICOMEDEM, (Eodem interprete.)

O mea, cessisji, Nicomedes, gloria : purum Par sobolis vitam quomodo conficiet ἢ

θυ claro imponet finem manus inclyta templo Qu: mens sacra feret mystica dona Deo?

Te, felix, citius coelestia regna petente, 0 genus humanum, quie mala dura tibi !

e PIT*. “Α.1.10. Δέρχεο xa: τύμθον Νιχομήδεος, εἴ τιν᾽ ἀχούεις, Ὃς νηὸν Χριστῷ δειμάμενος μεγάλῳ, Αὐτὸν μὲν πρώτιστον, ἔπειτα δὲ τὴν περίξωτον Δῶχεν ἁγνὴν θυσίην, παρθενίην τεχέων,

δ Φέρτερον οὐδὲν ἔχων ἱερεὺς γενέτης τε φέριστος "

Ἰοὔύνεχα xal μεγάλῃ ὥχα μίγη Τριάδι. PIA'. "Α.1.1ο. "Ys1azov ἐς βίον Ἦλθες ἀοίδιμον" ἀλλὰ τάχιστα Ἕνθεν ἀντέρθης. Τίς τάδ᾽ ἕνευσε δίχη ; Χριστὸς ἄναξ, Νιχόμηδες, ὅπως σέο λαὸν ἄνωθεν Ἰθύνῃς τεχέων σὺν ἱερῇ δυάδι.

SECTIO 1l. EPITAPHIA. Α

76 PIE'. Εἰς Καρτέριον.

Πῇ με λιπὼν πολύμοχθον ἐπὶ χθονὶ, φίλταθ᾽ ἑταίρων Ἤλυθες ἁρπαλέως, χύδιμε Καρτέριε ;

Πή ποτ᾽ É6nc, νεότητος ἐμῆς olfila νωμῶν, Ἦμος ἐπ᾽ ἀλλοδαπῆς μύθον ἐμετρεόμην,

5 Ὃς βιότῳ μ᾽ ἐνέδησας ἀσάρχεϊ; $0 ἑτεόν σοι Χριστὸς ἄναξ πάντων φίλτερος, ὃν νῦν ἔχεις͵

᾿λοτερουπὴ Χριστοῖο μεγαχλέος, ἕρχος ἄριστον 'Hi6éuv, ξωῆς ἡνίοχ᾽ ἡμετέρης,

Μνώεο Γρηγορίοιο, τὸν ἔπλασας ἤθεσι χεδνοῖς 10 "Hy ὅτε $v, ἀρετῆς χοίρανε, Καρτέριε,

CXII. Aliud *.

Vide et tumulum Nicomedis, si quem audis, Qui templum cum Christo exstruxisset magno,

Seipsum quidem primum, deinde et illam celebrem Dedit puram hostiam virginitatem filiorum,

5 Nihil przstantius habens sacerdos genitorque optimus : ldeirco et magnz cito mistus est Triadi,

1154-1155 CXIV. Aliud '*.

Sero vitam amplexus es inclytam, sed citissime Hinc sublatus es. Quz? vero hec permisit justitia ? Christus rex, o Nicomedes, ut populum tuum de coelo

Kegas cum sacris duobus filiis tuis. CXV. In Carterium *".

Quo me relinquens multis laboribus oppressum in terra, charissime amicorum,

Raptim abiisti, inclyte Carteri?

Quonam abiisti, qui juventutis mex gubernacula regebas, Quando in aliena regione verba admeiiebar ; 5 Qui vitae me alligasti incorpore? Vere tibi Christus rex omnium charissimus, quem nunc possides. O fulgur Christi gloriosissimi, tutela optima

Juvenum, vità inoderator me,

Memento Gregorii, quem probis formasti moribus 10 Jampriden,, virtutis princeps, Carteri.

* Scriptum an. 376. — Alias Murator. 57. an. 570. — Alias Murator. 39.

CXII. 5 Αὐτὸν μέν. Interpres. Grecus, ipsam edem.

5 Ἱερεύς. Quia filios obtulit, non quod sacerdos essel, vel. etiam episcopus, ut Muratorio visum est

CXIV. 4 Ὕστατον. Int. tandem ad vitam avolasti

eternam. . CXV. T.r. Εἰς Καρτέριον. Nihil de Carterio no-

** Scriptum an. $76. — Alias Murator. 58.

*** Scriptum

vimus, quam quod suis epigrammatibus refert Gregorius, qui ejus etiam meminit in carm. ad Hellenium.

b 'Acdpxet. Vox. est qua solet Gregorius vitam monasticam significare

10 "Hy. ὅτε ἦν. Jampridem. Vide lib. n, sect. 1, carm. xi, εἰς ἐπισχόπους.

MKTR4CA VERSIO.

CX. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Conspice przclari tumulum Nicomedis : lesu Qui cum fundasset splendida templa Deo,

δὲ primum oblato, natorum deinde suorum Corpora sacrate munere casta dedit,

Mysta nihil genitorque tenens przstantius: unde Mistus adorandz protinus est Triadi. -

CXIV. ALIUD. (Eodem interprete.)

Sero piz? datus es vite, sed promptius inde Sublatus. Quo res jure peracta fuit? Hoc voluit Christus, superis, Nicomedes, ab oris

B Ut nato plebem junctus utrique regas.

CXV. ALIUD. (Eodem interprete.)

Quonam cessisti, linquens, charissime, terram, Carteri amice, nimis quam mala dura premunt? Quonam cessisti, primz:e dux fide juventze, Hospite metirer cum nova verba solo ; Qui mihi virginex strinxisti vincula vitae? Unus amor Christus, quem modo ketus babes. 0 clari fulgur Christi, tutela juventze Firma mez, ct cursus anxia vela regens, —— Gregorii inemor esto, probis quem moribus olitá Formasti, morum prima nitore tenens.

^ ; $. GREGORII TIIEOL. CARMINUM LIBER 1I. IH STORICA. 79

PIG'. "A.Llo.

Ὧ πηγαὶ δαχρύων, ὦ γούνατα, ὦ θνέεσσι ᾿Αγνοτάτοις παλάμαι Χριστὸν ἀρεσσάμεναι Καρτερίον, πῶς λήξαθ᾽, ὁμῶς πάντεσσι βροτοῖσι;

Ἤθελεν ὑμνοπόλον χεῖθι χοροστασίη.

PIZ'. "Δ.1.1ο.

ἽΠρπασας, ὦ Νιχόμηδες, ἐμὸν χέαρ, ἕρπασας ὥχα. Καρτέριον τῆς σῆς σύζυγον εὐσεδίης.

PIH'. "A.110.

"Q Ξωλῶν ζαθέων ἱερὸν πέδον, οἷον ἔρεισμα, Στἀυροφόρον χάλεσας Καρτέριον, χατέχεις !

A PIG. Εἰς τὸν Μέγαν Βασίλειον ἐκιχήδεια, εἴτε

ἐπιτάφια.

Σῶμα δίχα ψυχῆς ζώειν πάρος, ἣ ἐμὰ σεῖο, Βασοσίλιςε, Χριστοῦ λάτρι, φίλ᾽, ὠϊόμην.

᾿Αλλ’ ἔτλην, χαὶ ἔμεινα. Τί μέλλομεν ; Οὐ μ᾽ ἀναείρας θήσεις ἐς μαχάρων, σὴν τε χοροστασίην

5 Mf μελίπῃς, μὴ, τύμδον ἐπόμνυμι, οὔ ποτε σεῖο Λήσομαι, οὐδὲ θέλων. Γρηγορίοιο λέγος.

Ἡνίχα Βασσιλίοιο θεόφρονος ἥρπασε πνεῦμα Ἡ Τριὰς, ἀσπασίως ἔνθεν ἐπειγομένον,

Πᾶσα μὲν οὐρανίη στρατιὴ γήθησεν ἰόντι, 10 Πᾶσα δὲ Καππαδοχῶν ἐστονάχησε πόλις "

Οὐχ οἷον, κόσμος δὲ μέγ᾽ ἴαχεν" "Ὥλετο χήρνυξ, "Ὥλετο εἰρήνης δεσμὸς ἀριπρεπέος.

CXVI. Aliud *. O fontes lacrymarum, o genua, o victimis Sanctissimis manus Christum placantes . Carterii, quomodo cessastis, uti ceteri homines? Voluit sacrum cantorem illic ecelestis chorus.

CXVII. Aliud **. Rapuisti, o Nicomedes, cor meum, rapuisti cito

arterium tuz socium pietatis.

CXVIII. Aliu

O Xolorum divinorum sacra tellus, quale presidium, Cruciferum vocans Carterium, tenes 1

CXIX. Basilii Magni epitaphia *"**. Corpus sine anima prius victurum, quam me sine te, Basili, amice, Christi serve, existimabam. X - 7 Et tamen hoc tuli et mansi. Quid moror interris? non me hinc sublatum ollocabis in tuo, aliorumque conlitum choro? . 9 Ne me, ne melinquas ; sepulcrum adjuro; nunquam tui Obliviscar, ne quidem si velim. Gregorii hoc dictum est. Cum Basilii divina sapientis rapuit spiritum Trinitas, libentissime hinc excedentis, Totus quidem celestis exercitus gavisus est eunte ; 10 Omnis autem Cappadocum ingemuit civitas : Non solum autem illa, sed mundus voce clamavit : Periit praeco,

Obiit pulcherrima pacis vinculum.

* Scriptum an. 576. — Alias Murator. 40. “" Scriptum an. 576. — Alias Murator. 41. ** Scriptum

an. 510. — Alias Murator. 42.

CXVI. 2 ᾿Αγγοτάτοις. Forte. ἁγνοτάταις.

CXVIII. 4 ZuA4o»v. Nomen videtur esse aut po- puli, aut loci cujuspiam, in quo sepultus fuit Car- terius. Munar.

CXIX. Tir. Εἰς τὸν Μέγαν, etc. Reg. 993 ἐπί- γραμμα εἰς τὸν τάφον τοῦ Μεγάλου Βασιλείον. In

***' Scriptum an. 579. — Alias Bill. 65. pag. 152.

cod. Reg. 1977 epitaphium illud in plura d:vi- ditur.

5 Αίπῃς. Reg. 995 λίποις. -

6 Οὐὑδὲ 0£Aoy. Ita A. Colb. Edit. οὐδ᾽ ἐθέλων.

10 'Eccordxyncs. Reg. 995 ἐστονάχισσε,

METRICA VERSIO.

CXVI. ALIUD. . (A. D. Caillau interprete.)

O lacryniz, flexumque genu, donisque sacrat.s Carterii placans dextera munda Deum,

Quomodo cessastis, cunctorum more virorum? Cantorem superus jussit adesse chorus.

CXVII. ALIUD. (Eodem interprete.) Cor nostrum citius, Nicomedes clare, tulisti, Carterium, similem relligione tibi. CXVIH. ALIUD. (Eodem interprete.) Quod tntamen habes, Xolorum terra sacrata, : Carterium vocitans, qui crucis aruia gerit.

CNIX. BASILII MAGNI. EPITAPHIA.

(Fed. Morello interprete.) í

O Christi cultor, Basili, prius ipse putaram Absque animo corpus vivere, quam sine te.

Usque tuli tamen, ac mansi. An cunctamur abire? Quin me hinc raptum ad te colicolasque vocas?

Ah! neme hic linquas : testor tua, magne, sepulcra, Non te ultro excutiet pectore Gregorius.

Cum divini animam Basilii Numen olympo Evexit cupidam has deseruisse plagas,

Colestes acies delectabantur eunte; Asl urbs et tellus Cappadocum ingemuit.

Atque simul mundus vocem edidit : Occidit almus P eco ille, et vinclum feederis eximii.

.- ——— — — — — .-

3 SECTIO Il. EPITAPIITA. 7A

Κύσμος ὅλος μύθοισιν ὑπ᾽ ἀντι πάλοισιν ἀειχῶς Α Ἡμετέρης. Τί δ᾽ ὄνειαρ ἐπὶ χθονὶ δηθύνοντα ΣΞίεται, ὁ Τριόδος χλῆρος ὁμοσθενέος. 30 Τήκχεσθ᾽ οὐρανίης μνωόμενον φιλίης ;

I$ Αἱ, af! Βασσιλίου 6 μεμυχότα χείλεα σιγῇ" Τυτθὸν ἔτι πνείεσχες ἐπὶ χθονί" πάντα δὲ Χριστῷ "Ergco, καὶ στήτω σοῖσι λόγοισι σᾶλος, Δῶχας ἄγων, ψυχὴν, σῶμα, λόγον, παλάμας,

Σαῖ; τε θνηπολίῃσι. Σὺ γὰρ μόνος ἶσον ἔφτνας, Βασσίλιε, Χριστοῖο μέγα χλέος, Epp! ἱερήων. Καὶ βίστον μύθῳ, χαὶ βιότητι λόγον. Ἕρμα πολυσχίστου νῦν πλέον ἀτρεχίης.

Εἴ: Θεὸς ὑψιμέδων " ἕνα δ᾽ ἄξιον ἀρχιερῖα $5 "D λόγοι, ὦ ξυνὸς φιλίης δόμος, ὦ φίλ᾽ ᾿Αθῆναι, 40 Ἡμετέρη γενεὴ εἶδέ σε, Βασσίλιε, ὯὮ θείου βιότου τηλόθε συνθεσίαιϊ

ἥλγγελον ἀτρεχίης ἐριγχέα, ὄμμα φαεινὸν Ἴστε τόδ᾽, ὡς Βασίλειος ἐς οὐρανὸν, ὡς ποθέεσχε, Χριστιανοῖς, ψυχῆς χάλλεσι λαμπόμενον. Γρηγόριος δ᾽ ἐπὶ γῆς, χείλεσι δεσμὰ φέρων.

Πόντου Καππαδοχῶν τε μέγα x)éog εἰσέτι xal νῦν, Καισαρέων μέγ᾽ ἄεισμα, φαάντατε ὦ Βασδλιε, Αἰσσομ᾽, ὑπὲρ κόσμου ἴστασο δῶρ᾽ ἀνάγων. 40 Βροντὴ σεῖο λόγος, ἀστεροπὴ δὲ βίος.

$5 Ἐνθάδε Βασσιλίοιο Βασίλιον ἀρχιερῇα ᾿Αλλὰ xal ὡς ἕδρην ἱερὴν λίπες " ἤθελεν οὕτω θέντο με Καισαρέες, Γρηγορίοιο φίλον, Χριστὸς, ὅπως μίξῃ σ᾽ ὡς τάχος οὐρανίοις.

Ὃν περὶ χῆρι φίλησα Θεὸς δέ οἱ δλόια δοίη Βένθεα πάντ᾽ ἐδάης τοῦ Πνεύματος, ὅσσα τ᾽ ἔασι “λλλα τε χαὶ ζωῆς ὡς τάχος ἀντιάται Τῖς χθονίης σοφίης. Ἔμπνοον ἱρὸν ἕης.

Mundus totus doctrinis contrariis turpiter Concutitur, domiríium Trinitatis cujus una est potentia. 15 Eheu, eheu! Basilii clausa sunt labia silentio. Excitare, ac cesset tuis verbis tempestas, Tuisque sacrificiis. Tu namque solus illuminasti Et vitam doctrina, et vita doctrinam. Unus Deus alte regnans ; unum autem dignum antistitem 90 Nostra ctas vidit te, Basili, Nuntium veritatis magnisonum, clarissimum oculum Christianorum, animz multiplici pulchritudine fulgentem, Ponti et Cappadocum magnum decus etiam nunc, Supplico, pro mundo stes dona offerens. 95 Hic Basilii filium Basilium pontificem Posuerunt me Czsarienses, Gregorii amicum Quem ex corde amavi : Deus illi prospera omnia tribuat, Aliaque, et vitam quam primum consequi Nostram. Quz utilitas in terra diutius comumorantcm $0 Contabescere, coelestis memorem amicitiz ? Modicum adhuc spirabas in terra : omnia autem in Christo Dono obtuleras, animam, corpus, eloquentiam, manus : Dasili, Christi magna gloria, columen sacerdotuin, Columen in multas partes nunc sect: veritatis. δῦ O sermones, o communis amicitix: domus, o clarze Atlicnze, Ὁ divinz vite antiqua consortia ! Scitote hoc, quod Basilius iu ccelum, ut cupiebat, evolavit : Gregorius autem in terris versatur, labiis vincula ferens. Casariensium magna gloria, o illustrissime Basili, 40 Tonitruum erat oratio tua, fulgur autem vita. Nihilominus tamen sacram sedem reliquisti ; sic voluit Christus ut jungeret te quam celerrime coelitibus. 13158-1159 Profunda omnia noras Spiritus, et quzecunque sunt errenz sapientim, Viva victima eras.

I$ Βασσιλίου. fta legendum propter metrum, et 45 Τοῦ. lta Reg. 1277. Edit. τά.

Biriter alibi. Edit. male Βασιλείου. 44 Τῆς xy9or(nc. Reg. 9935 et A. Colb. τοῖς y0o- δ! Ἐπὶ χθονί. Edit. male ἐπὶ χθονοί. νίοις. 1e TUA s ih $$ Ὦ Aóroi. Reg. 995, ὦ μῦθοι. METRICA VERSIO. Mwrsis. fcede quatitur sermonibus orbis. B Quid tabescentem juvat in tellure morari, (ve Triadis pars est, viribus zquilibris. OFstro celestis percitum amicitiz? ! sunt Basilii clausa labella silentis : l'aululum adhuc terris spirabas, omnia Christo ge, age, consistal voce procella tua, Largitus, mentem, pectora, verba, manus,

Betiia et augusta. In te consona namque fuerunt, — O Basili, magnum Christi decus, arx sacra inystis, i vita, ct moribus eloquium. Et vero secto in plura columna patens.

Akitonans, Deus unus ; at unum nostra decentem O studia, amplaque amicitize domus, o bonz Athena, Te Basili, norunt, szcula pontiticem, O vite sancte. pacta. beata diu! m veri praconem, lumenque coruscum Scitote ut voti compos Basilius in axe est, Christicolis, animi nempe decore nitens. Gregoriusque suis vincula fert labiis. ti et Cappadocuim laus ingens, oro, beate, Czsarez, Basili, cultorum amplissima fama, Ut pro mundo stes, dona ferasque Deo. Sermo tuus tonitru, vitaque fulgur erat. llec me pontificem Basilium Czsarienses Sic tamen augustam liquisti, maxime, sedem, Ornarunt tumulo, Gregorii socium, Cum Christo placuit te pelere astra cito. Es animo mibi dilectum, huic felicia cuncta Omnia Flaminis augusti penetralia noras, Bet Deus, ut vitam banc obtineatque cito. - Terrenz et sophix, victima viva Deo.

Parnor. Gs. XXXVIIL Hu ΝΕ 8

5 S. GREGORII TIIEOL. CARMINUM LIBER 1I. HISTORICA. τ

43 Ὀχταέτης λαοῖο θεόφρονος ἡνία τείνας" Τοῦτο μόνον τῶν σῶν, ὦ Βασίλει᾽, ὀλίγον. Χαίροις, ὦ Βασΐλειε * xal εἰ λίπες ἡμέας ἔμπης, Γρηγορίου τόδε σοι γράμμ᾽ ἐπιτυμθίδιον, Mog :δ᾽, ὃν φιλέεσχες" ἔχεις χρέος, ὦ Βασίλειε, 50 Τῆς φιλίης, xal σοι δῶρον ἀπευχτότατον. Γρηγόριος, Βασίλειε, τεῇ χονίῃ ἀνέθηκα Τῶν ἐπιγραμματίων τήνδε δυωδεχάδα. PK'. Elc Μαχρίγαν τὴν ἀδειφρὴν τοῦ ἁγίου BactAslov. Παρθένον αἰγλήεσσαν ἔχω xóviz, εἴ τιν᾽ ἀχούεις Μαχρίναν Ἐμμελίου πρωτότοχον μεγάλης,

A Ἥ πάντων ἀνδρῶν λάθεν ὄμματα, vov δ᾽ ἐνὶ πάντων

Γλώσσῃ, καὶ πάντων φέρτερον εὖχος ἔχει. PKA'. Εἰς Εὐσέξιον καὶ BacíAwcavr. E?o£610;, Βασίλισσα, μεγαχλέες ἔνθαδε χεῖνται Ξωλῶν ἢγαθέων θρέμματα Χριστοφόρα, Καὶ Νόννης ζαθέης ἱερὸν δέμας. Ὅστις ἀμείόδεις Τούσδε τάφους, ψυχῶν μνώεο τῶν μεγάλων. PKB'. Εἰς Γεώργιον. :Καὶ σὺ, Γεωργίοιο φίλον δέμας, ἐνθάδε χεῖσαι, Ὃς πολλὰς Χριστῷ πέμψας ἁγνὰς θυσίας. Σὺν 0t χασιγνήτη σῶμα, φρένας, ἡ Βασίλισσα «uvby ἔχει μεγάλη καὶ τάρον, ὡς βίοτον.

45 Octo annos pii populi habenas tenuisli ; Hoc solum in tuis rebus, o Basili, parvuiun est.

Vale, 0 Basili ; et licet nos reliqueris,

A Gregorio hoc tibi est epitaphium, Hic sermo, quem amabas ; habes persolutum tibi debitum, o Dasili, 50 Amicitia, et oblatum tibi donu:n tristissimuim.

Gregorius, Basili, tuze favillze obtuli

Epigramma!a hzc duodecim.

CXX. In Macrinam sancti Basilii sororem *.

Virginem nobilem tumulus habeo, si quam audis acrinam Emmelii primogenitam magnze, Qus omnium virorum oculis latuit, nunc vero in omnium Lingua fertur, et omnium optiniam gloriam habct,

CXXIl. Jn Eusebium et Dasilissam **.

Eusebius et Basilissa, illustres liic jaeent, Xolorum divinorum alumni Christiferi, Et Nonnz eximi: sacrum corpus. Quicunque prateris Hos tumulos, animarum memento magnarum. CXXII. In Georgium **. Tu quoque, Georgii amicum corpus, hic jaces, Qui multas Christo obtulisti puras hostias. Simul autem germana corpore et mente Basilissa Magna cominune habet sepulcrum, ut vitam.

* Scriptum an. 580. — Alias Murator. 151. * Scriptum an. 582. — Alias Murator. 46. *'" Scriptutn

an. $84. — Alias Murator. 50.

49 Xpéoc. Reg. 995, χειρός. 54 Τεῇ κογίῃ. Keg. 995, τεῇ χόνει τήνδ᾽ ἀνέθηχα. A. Colb. τεῇ χόνι τῇ δ᾽ ἀνέθηχα.

92 Δυωδεχάδα. Duodecim revera in partes divi- dilur carmen, quarum prima extenditur a primo versu ad septimum, secunda a septimo ad decimum tertium ; tertia a decimo tertio ad decimum no- num; quarta a decimo nono ad vicesimum quin- tum; quinta a vicesimo quinto ad tricesimum pri- mun ; sexta a tricesimo primo ad tricesimum quin-

tum; septima a tricesimo quinto ad tricesimum nonum; octava a tricesimo nono ad quadragesi- mum tertium ; nona a quadragesiuo tertio ad qua- dragesimum | quintum; decima ἃ quadragesimo quinto ad quadragesimum septimum; undecima a quadragesimo septimo ad quadragesimum nonum; duodecima a quadragesimo nono ad quinquagesi- mum primum ; post quam sequitur conclusio.

CX. 1 Βασίλισσα. lnfra carm. sequenti Geor- gius Dasilisse frater appellatur.

METRICA VERSIO.

Octonis annis populi es moderatus habenas

-. Christicolz, inque tuis hoc fuit exiguum.

O Basili, valeas; ut sint. tibi nostra relicta,

" Moc tibi Gregorii funebre carmen habes,

Sernionemque olim tibi charum. Debita amoris Nempe soluta tibi tristia dona mihi. “

Gregorius, Basili, ecce tuo cineri ista sacravi, Qu:e bis sex constant inetra epigrammatiis,

CXX. ΙΝ MACRINAM SANCTI BASILIU SOROREM. (A. B. Caillau interprete.)

Wacrinam teneo claram ferale puellam, Marmor, quam primo protulit Emmelium : Quas cunctos fugiens oculos, nunc fertur in ora

Cunctorum, et magnum nomen ubique tenet.

CXXI. 1N EUSEBIUM ET BASILISSAM.

( Eodem interprete.)

Eusebius DBasilissa, jacent hic, nomine clari, Divin: Χο pignora christifera,

Et sacrz corpus Nonnz. Quicunque sepulcris Obvius, ah! iuentes mente repone pias.

CXXII. ΙΝ GEORGIUM.

( Eodem interprete.)

Hic caro tu recubas chari dilecta Georgi, Cujus dextra dedit munera pura Deo;

Et tecum Basilissa siuul ; commune sepulcrum Possidet, ut vitam, corpore, mente soror.

n '"SECTIO il. EPITAPTIIA. 18 PET". Εἰς Θεοσέδιον ἀδειῖφὴν τοῦ Μεγάϊου Ba- A 'Htüsov, θαλέθοντα, νεόχνοον. Al δὲ πάροιθεν σιλείου. Τῆς γηροτροφίης ἐλπίδες εἰσὶ χόνις.

Καὶ 0» T5. Θευσέόδιον, χλεινῆς τέχος Ἐμμελίοιο, ] PKQ'. Εἰς Μαξέντιον. | Γρηγορίου μεγάλου σύξυγε ἀτρεχέως, Αἴματος εὐγενέος γενόμην " βασιλῆος ἐν αὐλαῖς

Ἐνθάδε τὴν ἱερὴν ὑπέδυς χθόνα, ἕρμα γυναιχῶν Ἕστην. Ὀφρὺν ἄειρα κενόφρονα. Πάντα σχέδασσε Εὐτεβέων * βιότου δ' ὥριος ἐξελύθης. Χριστὸς, ἐπεί μ᾽ ἐχάλεσσε. Βίου πολλαῖσιν ἀταρποῖ;

Ἴχνος Épetaa, πόθοιο τινάγμασιν, ἄχρις ἀνεῦρον ΡΚΔ΄. Εἰς Φιζεάτιον. ὃ Τὴν σταθερήν. Χριστῷ τῆξα δέμας ἄλγεσι πολλοῖς, Ἡϊθεον μεγάλοιο μέγαν χοσμήτορα λαοῦ, Καὶ νῦν χοῦφος ἄνω Μαξέντιος ἔνθεν ἀνέπτην. Χθὼν ἱερὴ χεύθω Φιλτατίοιο δέμας. PKZ'. "Α.11ο.

| Πάλλετ᾽ ἐμοὶ χραδίη, Μαξέντιε, σεῖο γράφουσα PKE. Εἰς Γρηγόριον. Οὔνομα, ὃς στυφελὴν ἦλθες ὁδὸν βιότου,

Γρηγόριον μήτρως, ἱερεὺς μέγας, ἐνθάδ᾽ ἔθηχεν, "Ap6pozov, αἰπήεσσαν, ἀτερπέα. Σεῖο, φέριστε, Γρηγόριος, καθαροῖς μάρτυσι παρθέμενος ΛΆτρομος οὐδὲ τάφῳ Χριστιανὸς πελάσει.

CXXIII. In Theosebium Magni Basilii sororem ".

Tu quoque Theosebium, inclytz filia Emmelii Gregorii magni vere compar, 1160 1161 Hic.sacram subiisti humum, columen feminacum iarum : vita vero mature excessisti.

CXXIV. 1n Philtatium *.

Adolescentem, magni magnum moderatorem populi, Tellus sacra tego Philtatii corpus.

CXXV. In Gregorium """. Gregorium avunculus, sacerdos magnus, hic composnit Gregorius, juxta puros martyres collocans Juvenem, florentem, impubem. Antea vero Conceptz senectutis alend: spes sunt cinis.

CXXVI. In Mazentium *'*.

Sanguine illustri satus, regis in aula Fui. Supercilium extuli superbum. Omnia evertit Christus, cum me vocavit. Per varias vitz semitag l'ixi vestigia, desideriorum arbitrio, donec inveni 5 Viam certam. Christo subegi corpus laboribus plurimis, Ft nunc levis in altum Maxentius illinc avolavi.

CNXVII. Aliud "****,

Palpitat mihi cor, Maxentie, tuum scribens omen, qui duram confecisti viam vitz, Mortalibus inviam, excelsam, injucundam. Ad tuum, optime, Sine tremore sepulcrum Christianus non accedel.

" Scriptum 2n. 385.—Alias Murator. 152. “" Scriptum incerto tempore.—Alias Murator. 43. **' Scri- pam incerto tempore. — Alias Murator. 155. — **'* Scriptum incerto tempore. — Alias Murator. 154. ""* Scriptum incerto tempore.—Alias Murator. 155.

CXXIH. 2 Σύζυγε. Forte diaconissa fratris sui — gorius, ct utrius, Gregorii Nysseni aut Nazianzeni, Gregorii Nysseni episcopi, quem Theologus magnum δῖ nepos, affirmare non ausiin. De auctore carnu- appellat. Mirum quam multas et quam falsas ex hoc — nis dubitat Muratorius.

tMAphbio conjecturas faciat Muratorius, quem re- CXXVI. Τιτῦι,. Εἰς Μαξέντιον. Deisto Maxentio fellimus in Dissertatione de perpetua Gregorii no- — nihil aliud novimus, quam quod ex isto cariine

stri virginitate. Vide tom. 1, Praefat. —— — ciscimus. CXXV. Tir. Εἰς Γρηγόριον. Quis ille sit. Gre- METRICA VERSIO. CXXIM. )N THEOSEBIUM. DB Sed prius heu'* senii spes abit in cineres. (A. B. Caillau inter; cte. CXXVI. IN MAXENT.UM. Thbeusebium Emmelii clarissima filia magna, ( Boivinio interprete.) Eximii compar inclyta Gregorii, Clara stirpe satus, regalem admittor in aulam. Cr pos humo sacrs mandasti, gloria gentis Grande supercilium attollo. Mox omnia Christus emineg ; cecidit tempore vita suo. Dissipat, errantem revocans. Vestigia flecto CXXN. ]N PHILTATUM Per varias incerta vias, jagtautibus auris . Votorum, donec vite via certa reperta est. ( Eodem. interprete. ) JErunnis corpus variis tibi, Cliriste, subeg1 . Hic magnum magn: rectorem plebis ephebum, Nunc levis alta super redeo Maxentius astra.

PhiMatii corpus terra sacrata tego. €XXV. ΙΝ GREGORIUM. ( Eodem interprete.)

CXXVII. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Cor tremit ecce tuo, Maxenti, nomine scripto,

i ic princeps, et avunculus olim Qui duram egisli per cava saxa viam gie Posuit martyribus socium, Molibus ingratain abruptis. Quis, clare, sepulcrum, Florentem, iupubem, juvenem. Concepta fovendo ; Quis pius absque metu possel adire tuum?

79 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1I. IlHISTORICA. 80

PKH'. Εἰς Εὐπράξιον. Χώρης τῆσδ᾽ ἱερῆς Εὐπράξιον ἀρχιερήα Ἥδ᾽ ᾿Αριανζείη χθὼν μεγάλη χατέχω, Γρηγορίοιο φίλον, καὶ ἔλιχα, καὶ συνοδίτην᾽ Τοὔνεχα xaX τύμθου γείτονος ἣντίασεν.

PK. Εἰς Παῦ.1ον.

"Ἄπορον βίου τὸ τέρμα" ὃ Βλέπε πῶς τὰ πάντα

Διὸ μὴ τρέχε ἀδήλως. ἰχόνις, ᾿Δρετὴν δίωξον, ἵνα Πάντα δ᾽ αὖ πάλιν τέφρα. Ἐχεῖθεν 616oy εὑρήσῃς. ^ "Oca γὰρ χόσμος ἔχει,

Α Τύμθόος ὄντως ἀφέξει.

᾿Απλέτων γέμουσιν of- Βίος οὐ πέφυχε μένειν" [xttov: 10 Πόα εὐὑμάραντός ἐστιν, ᾿Ανύπαρχτός ἐστιν ὄχθος, ᾿Ατύπωτόν ἐστιν ἴχνος. Γοερὸν χενῶσα δάχρυ, Ἐμὸν εἰς τάφον τεχοῦσα, 15 . . . . . .. Ὅπερ εἰ μόνον δοχεύσεις, Πραδίης πόνον συνέξεις. Δαχρύων γέμουσι τύμθοι,

90 Ὁ γὰρ εἰς τάφον προ- [χύψας, Ἑυνέλεξεν ἔνδον ἄλγος. Ἐμὸν εἰς δέμας 50v ὄμμα Διάρας, σχόπευε γυῖα" Ἐμὲ γὰρ ῥάδαμνον ὥσπερ 95 Νέον ἐξέχοψεν ἄδης. Ζοφερὸν δόμον πετάτα:,

ΟΧΧΥ͂ΙΠ. In. Eupraxium *. Provincix hujus sacrze Enpraxium pontificem

Arianzza tellus magna coniplector,

Gregorii amicum, zetate parem, et synoditam : Propterea et tuniulum vicinum consecutus est.

1162-1163 CXXIX. In Paulum **.

Incertus vitze finis ; Quare ne in incertum curras. Virtutem sectare, ut Hinc discedens beatam vitam reperias. 5 Cerne quomodo omnia pulvis, Omnia autem iterum cinis. Quidquid euim mundus continet, Sepulcrum saue sibi vindicabit. Vita non potest permanere : 10 Herba est marcescens, Ficta est felicitas, Male impressum vestigium. Acerbas profundens lacrymas,

* Seriptum incerto tempore. — Alias Murator. 51.

pag. 179.

CXXVIIJ. TiruL. Εἰς Εὐπράξιον. Eupraxius ille est forsam de quo Gregorius scribit ad Eusebium Samosatensem episcopum in exilio argentam, epist. 65, olim 20 : Quanquam mihi semper charus fuit, at-

ue inler sinceros amicos venerabilis frater noster uprazius, e(c., sed diversus ab iis de quibus infra in Epigrammate i, olim 184.

ὃ Συγοδίτην. ld est cenobitam. Socrat.. [llist. eccles., lib. ww, cap. 25, memorat τοὺς ἐν χοινοθίοις, ἢ συνοδίοις μοναχούς, monachos cenobitas, aut sy- noditas.

4 Γείτογος. Vicinus enim Arianzus pagus, ubi degebat Gregorius. .

XXIX. Tir. Εἰς Παῦλον. Quis sit hic Paulus, non satis constat.

4 Εὑρήσῃς. Forte legendum εὕρῃς propter me- irum. CAILLAU.

15...... llic Billius eredit unum deesse

Meum in tumulum parens

15 Cadaver intulit. . Quod si solum attenderis,

Anxias in aninto curas habebis. Lacrymis referti sunt tumuli, Ingentibus referti sunt doloribus.

90 Qui enim in sepulcrum prospicit, Acervat animo dolorem.

In corpus meum oculos tuos Conjiciens, cerne membra ;

Me ctenim velut surculun

25 Tenellum excidit orcus. Tenebrosam domum recludens,

* Scriptum incerto tempore. — Alias Bill. 105."

versum), quam opinionem secuti Benedictini addi- derunt hzc verba : Cadaver intulit ; utrum id fece- rint alicujus codicis auctoritate, an ex conjectura, prorsus nescio, cum in iis, qux? supersunt, notis, nil tale appareat, lapsuque temporis perierit pa- gina 418 locum hunc elucidare potuisset. Forte nec ipsi rigam deficientem repererant, imo et forte non deficit, cum hinc ea omissa versus quinquaginta habeat poenia, el admissa numerus impar exsur- gat; inde vero nihil quoad sensum desideretur, modo una tantum mutetur littera. Si enim legeris χένωσε pro χενῶσα, sensum invenies planum, scili- cel : Acer?as profudit lacrymas meum in tumulum

maler. lp.

19 "AzAérov. Sic legendum et. exigit metri re- ula. Edit. ἀπλέστων in lextu; ad marginem vero ἀπλέτων. Ip.

METRICA VERSIO.

CXXVIU. IN EUPRAXIUM, ( A. B. Calllau. interprete.)

Qui fuit his pastor terris Éupraxius olim, Complector gremiis hunc Arianza meis, Gregorio cliarus, vitaque et tempore compar,

Vicino juxta conditus est tumulo.

CXXIX. JN PAULUM. (Billio interprete.)

. ."ncerta meta vitz : Recto stude, queas ut Bac certus ergo curras. ilic beatus esse.

p Ut pulvis et favilla

Fetens. meum | eadaver :

Sint cuncta, cerne. qua- 80. Quod mundo inest, id [omne Sane feret sepulcrum. Est namque fluxa vita : Marcescit instar herbs, Sors est nihil beata, Signa pedis haud notata. Tristi parens profuso Fletu, dedit sepulcro

Soluin quod ipse cerneus, Luctum gravem fovebis. Fletu scatent. sepulcra, Magno scatent dolore. Nam qui videt sepulcrum, Luctus acervat intus. Cernens meum cadaver , In membra fige vultum : Me namque scidit Orcus Hamum velut tenellum. Nigram domum recludens

8 SECTIO 1l. EPIGRAMMATA. Ἰδὲ ποῦ τρέχεις, ἐπίσχες. A 40 Λαγόσι μ᾽ ἔχρυψε γαῖα,

᾿Αχόρεστος εἶλε Πλούτων Ἔμε Παῦλον, ὥσπερ ἔρνος ᾿Απαλὸν τεμὼν πρὸ ὥρας. οὐ Θάνατος νέων τὸ χάλλος Ὅλον, ὡς χλόην, θερίζει Δυεπάνῃ. Πέλει γὰρ οὗτος ᾿Δξιεξόδευτος ὄντως.

99 Ἰδὲ πῶς φθορᾷ συν- [ἀπτῃ. Κόνις ὡς πέφυχε χόσμος, Ὁμίχλη, θύελλα, τέφρα. Δίχην τὰ πάντα ἀέρος Ῥέουσι ἀθρόως μάτην.

Insatiabilis Pluto rapuit

Me Paulum, nt plautam Tenellam prae:cidens ante tempus. 40 Mors juvenum decorem Omnem, velut herbam, metit Falce. Est enim illa | Vere inevitabilis.

Cerne quo pergas, siste.

95 Intuere quomodo mortí conjunctus sis. Ut pulvis est hic mundus,. Nubes, procella, cinis.

Ownia velut aer,

Coufertim fluunt incassum.

32 Οὗτος. Ita vertere Benedictini, et ratio postu- bi. Edit. ὄντως in teztu ; ad marginem οὗτος. CAiL.

82 Παλάμας ἕτευξας͵ ἅσπερ Λόγον οὐ φέροντα πάμπαν. Καθάρας δίχης με ῥῦσαι Φθορὰ γὰρ πέδησε γλῶτ-ὀ ῬὙῬοθίου φλέγοντος Οἴμοι! Μέλεα σχέδασε πάντα [ταν, Τότε πῶς ἄχαυστος ἕξω, Πάτερ, ὦ Πάτερ, Θεέ μου, 0 "Ov ἐγὼ ῥύπον συνῆξα; 49 Ὃς ἔχεις πνοὴν ἐἑχά- Καλάμης γὰρ ἔσχον ἔργα.

[στου *

40 Sinu suo abscondit me terra, Verbum non proferentem ulluin.

Mors cnim meam ligavit linguam, Membra sparsit omnia.

Pater, Pater, Deus meus,

45 Qui contines flatum uniuscujusque ; Dexteras formasti, quarum sordes Mundans, erue me a poena

Fluvii ardentis. Heu me!

Quomodo tum, ita ut non ardeam, habebo 50 Quas ego sordes contraxi?

Stipula enim sunt opera mea.

46 Ὅς. endum ita videtur cum DBenedictinis in versione. Edit. ὅν περ. Ip.

METRICA VERSIO.

Quo pergis ipse cerne, Sistens gradum tuere Mors ut sibi liget te.

Ut pulvis orbis hic cst, Nubes, cinis, procella. llic quidquid est, ut aer Levis, fluit repente. Tcllus sinu tegit me,

Me lareo cepit Orcus : Piantam velut tenellam Przcidit ante tempus. juvenum metit. decorem Falx mortis, instar her-

Nam nemo prorsus illam Vitare possit unquam.

D Sic ut loqui negetur.

Volvetur amnis ardens, Nam labra mors ligavit, Meas ab igne sordes Et membra cuncta spar- Quis, quaeso, vindicabit ?

[sit. — Meaactastuppanamsunt. Pater , pater, Deusque Cujusque qui creasti Mentem ,, manusque ,

[quando

EIIHITPAMMATA.

A'. Εἰς Γιγάγτιον οἰκοδόμον.

Ἄλλος μὲν Βαδυλῶνος ἐπίδρομον ἅρμασι τεῖχος,. Ἄλλος δ᾽ Αἰγύπτου δείματο πυραμίδας "

2E EPIGRAMMATA.

C Καὶ πόντον πεζός τις ἐπήλασε, χαὶ διὰ γαίης

Νῆας ἐϊσσέλμους ἤγαγε Θρηϊχίης. 5 Αὐτὰρ ἐγὼ σχοπιήν τε xaX οὔρεα μιχρὰ τινάξας Χειρὶ γιγαντείῃ, χῆπον ἔνυδρον ἔχω.

1164-1165 1.ὄ In Gigantium domorum «dificatorem *.

Alius quidem Babylonis pervia currihus mcenia, . Alius autem /Egypti fabricavit pyramidas : Alius per pontum processit, et per terram . Thraciam naves hene transtratas perduait. | 9 Verum ego speculam et exiguos inontes concutiens .

Manu gigantea hortum irriguum habeo.

' Alias Murator. 995.

l. Tir. Εἰς Γιγάντιον. Muratorius suspicatur, |ec immerito, scriptum pro Sigantio qui eremicola erat amicitia cum Gregorio conjunctus, ad queiu esslal carmen cuim isto non parum conveniens, in- [ra u, alias Bill, 106. — Servavimus titulum cuin

METRICA VERSIO.

p lile pedes sulcavit aquas, Thraciasque per oras Perduxit solidze ligna stupenda ratis. Ast ego conculiens specula, montesque pusillos Arte gigantea, fonte vireta rigo

nomine Gigantii, propter ultimum versum, in quo alludit evidenter poeta ad nomen Giganti, χειρὶ γι- γαντείῃ. Forte Gregorius scripsit Γιγάντιον pro X γάντιον, ut gratior ludus evaderet. CaiLLAU.

)J. IN GIGANTIUM DOMORCM £DIFICATOREM. (A. B. Caillau interprete.) Condidit hic muros Dabylonis curribus aptos, Egypti molcs fecit at ille graves :

B5 S. CRZCOlUlI TUEOL. CARMINUM LIBER: II. HISTORICA. Β΄. Εἰς Zirdrcior ἐρημίτην. Χαίρων μὲν ἧλθον, ὡς πόθου σδέτων φλόνα, Τῆς σῆς ὃν εἶχον ἐνθέου συνουσίας. Ἐπεὶ δὲ κρήνας; εὗρον ἀχρένους σαφῶς, [΄᾿ηγῆς ἀπούσης ἐμοὶ ποτιμωτάτης, 5 Ἀπῆλθον αὖθις xai μάλ᾽ ἐστυγνχσμένος, Ἕν mpo3).a6wv * τί τοῦτο; διψῆσαι πλέον. Εὔχου 6' ὅμως μοι δευτέραν συντυχίαν, Ὅπως χατασδέσαιμι τὴν πολλὴν φλόγα, Λαδών τι, καὶ δεῖ, τῶν Θεοῦ νοημάτων. I'. Εἰς Εὐπραξίους. Οὐδὲ μὲν ἐν πυμάτοις Εὐπράξιος, οὐδὲ μὲν ἄλλος " Ούνομ᾽ ἕν ἀμφότεροι, θυμὸν ἔχοντες ἕνα,

A. Γρηγορίου ἱερῆος ὑποδρτστῇρ:ς ἄφιστοι, Τοῦ καὶ νυῦνλάτριες, χεῖθι παρεσταότες.

Εἰς dud; ptor, καὶ πρὸς ὑπομονήν. Ἔστιν Ἐπιχτήτοιο μέγα χλέος ἐν προτέροισιν, Ἔστιν ᾿λναξάρχου * ὧν ὁ μὲν ἀγνύμενος T5 χλέος οὐκ ἀλέγιξεν" ὁ δ᾽ ὅλμου χεῖρας ἔχοντος Κοπτόμενός γ᾽ £662. * Πτίσσετε τὸν θύλακον. ὃ ᾿Αλλὰ σὺ xal δηναιὰ, Φιλάγριε, σώματι χάμνων Δαπτομένῳ, Ψυχὴν αἱὲν ἄπληχτον ἔχεις.

E. "Δ.1.1ο.

- Εἰ μή σοι δέμας ἧς, ξδιλάγρις, τόσσον ἀχιδνὸν, Οὔποτε σῆς ἀρετῆς χάρτος ἂν ἐφρασάμην.

Il. In Sigantium eremitam *.

Gaudens. qnidem veni, ut fiammam desiderii exstinguerem, Quo flagrabam, ccelestis tui congressus. Verum postquam fontes reperi, qui reipsa fontes non erant, Siquidem aberat fons mihi dulcissimus ; 5 Statim recessi magno moerore affectus, Rem unam consecutus : quanam illa ? ut sitirem magis. Precor tamen mihi alterum congressum, Ut exstinguam ingentem flammam, Accipiendo et impertiendo aliquid divinarum cogitationum,

lH. In Euprazios ".

Neque inter ultimos. Eupraxius, neque alter ; Nomen unum ambo, animum habentes unum. Gregorii sacerdotis ministri optimi , bjusque etiam nunc famuli, illic adstantes. IV. In Philagrium et ad patientiam ''*- Est. Epicteti magna gloria inter primos, Est Anaxarchi; quorum ille confractus Gloriam non curabat : hic vero mortario manus tenente, Cum tunderetur clamabat : Tundite utrem. 5 Sed tu quoque diuturna mala, Philagri, corpore fereus. Lacerato, animuin semper impercussum habes.

1166-1167 V. Aliud ""“"

Nisi tibl corpus fuisset, Philagri, tam imbecille, Nunquam tu: virtutis vires deprehendisseui.

* Alias Bill. 100, pag. 180.

IH. Tirvi.. Εἰς Ziydrtior. Probabile est. hunc eumdem esse ac przcedentem. CaiLkav.

Ill. Τιτοι,. Εἰς Εὐπραξίους. Duo illi Eupraxii iuservierant in sacro ministerio Gregorio, quem Muratorius putat esse. Gregorium seniorem, sed nullo nixus fundamento. [105 ctiam versus ab in- tegro aliquo carmine Nazianzeni avulsos censet, quale illud est ad. Hellenium de Monachis, ubi de

** Alias Murator. 184.

** Alias Murator. 190. **** Alias Murator. 197.

multis viris piis agitur. llic pene simile distichi unius exordium occurrit. Vide lib. n, sect. 2, carm. t, vers. 171. ΝΞ

IV. Τιτῦι. Εἰς Φιιάγριον. Philagrius, ex intimis Gregorii familiaribus, multis gravissmmisque mor- bis afflictus miram exhibebat patientiam. Exstant plures ad eum Gregorii epistole.

METRICA VERSIO.

M. IN SIGANTIUM EREMITAM. (Billio interprete.)

L:tus quidem ipse veneram, ut restinguerem Sitim, videndi quie tenebat me tui. Ast ut carentem fonte fontem repperi (Xberat enim tum fons mihi dulcissimus), 'Iristi recessi mente rursus admodum, Moc nactus unum, inajor ut premat sitis. AL tu precare, rursus ut mi copia Fiat tui, quo maximum ignem comprimam, Deique sensa dem tibi, sumam et simul.

I. IN EUPRAXIOS. (A. B. Caillau interprete.)

Non apud extremos Eupraxius, unus ct alter :

Unum ambo nomen, mers hahet una duos, Gregorii mysta: sacri fidique ministri, Hic famuli stantes illius estis adhuc. IV. IN PHILAGRIUM ET AD PATIENTIAX. (Eodem interprete.)

Fulget Epicteti super inclyta gloria cunctos, Fulget Anaxarchi. Fracius enim ille decus

Despexit, dura vero hic calcante cruentas Mole manus, tunsus : Tundite, dixit, utrem.

Tu quoque, tu lacero por:ans mala longa, Philagri, Corpore, vim firmi pectoris usque tenes.

V. ALIUD. (Eodem interprete.)

Si tihi non fuerint tam languida membra, PLilagri, Non tua virtutis vis mihi nota foret.

D

8$ SECTIO 1I. EPIGRAMMATA. 85

Nvv δὲ τὸ μὲν διόλωλε, σὺ δ᾽ ἔμπεδος. "H ῥ᾽ ἐτεόν Ys A

Tol; ἀγαθοῖσι Θεὸς φάρμαχον ἄλγος ἄγει. ζ΄. "Α.11ο. φέφαγεν νοῦσός σε, Φιλάγριε " ὅσσ᾽ ἐχάλυψεν " Yoyh δ᾽ ἐκ παθέων ἐστὶ φαεινοτέρη. [της μὲν σοφίης σε δαήμονα οἶδα, φέριστε, Τούτου δ᾽ οὐδὲν ἔχω φέρτερον ἄλλο λέγειν. Z'. Εἰς «“᾿οἰδορον.

H', “Α.1.1ο.

Πολλὰ λέγεις με χαχῶς, ὦ φίλτατε. Δρᾷς δὲ σεα" τόν.

Τόνδε λογισμὸν ἔχω φάρμαχον εἰς τὸ πάθος "

El μέν σοι παρίῃσι Θεὸς μέγας, ἔστιν ἃ χἀμοί"

Εἰ δ' ἀγαναχτήσει, τί πλέον ἐστὶ δίχη ; θ΄. "AAJo.

Πολλὰ λέγεις με χαχῶς, ὦ φίλτατε. Eb μὲν ἀληθῆ,

Αἴτιος, ὃς τὴν σὴν γλῶσσαν ἐφειλχυσάμην.

Πολλὰ λέγεις με χαχῶς, ὦ φίλτατε" εἰ μὲν ἄριστος Εἰ δ᾽ ἀδίχως ψευδῇ τε, τί πρὸς ἐμέ ; πλὴν λέγε ctv

Αὐτὸς ἐὼν, τάχα τι xal πείσομαι εἰ δὲ χάχιστος, Αἰσσομ᾽ ἀεί με λέγοις xal πλείονα. Ὧδ᾽ ἂν ἔγωγε liz ἀριστεύοιμι. Καχοῖς ἔχθεσθαι ἄμεινον.

ὯΩδε ἄρ᾽ ἂν μείζω τίσιν ἔχοις Θεόθεν. l'. Εἰς ἀγαπητούς. Ἤδη μοι πολιή * δάπτω δέμας, ὄμμα δαμάζξζω *

Nunc autem illud deperiit, tu vero integer. Quam vere Bonis Deus in medelam x:rumnam adducit.

VI. Aliud *.

Exedit te morbus, Philagri ; oculos texit : Ànima autem ex malis est splendidior. Omnis quidem sapienti te peritum novi, optime ; Hoc autem nihil aiiud melius habco dicere. Vll. In. maledicum "". Plurimum mihi maledicis, charissime. Si quidem optimus Ipse es, fortasse et in aliquo tibi credam ; sin autem pessiuus, recor semper mihi maledicas et gravius. Sic equidem In omnibus vicero. À malis odio haberi melius.

Vill. Aliud ***. PJurimumque mihi maledicis, charissime. Facis autem tibi ipsi. 06 argumentum habeo remedium calamitatis : Si quidem tibi indulgeat Deus magnus, sunt et in quibus mihi indulgeat : Si autem indignetur, qux major est vindicta ? ΙΧ. Aliud '***. Plurimum mihi maledicis, charissime. Si quidem vera, Causa ego ipse, qui linguam contra me traxi. δὶ autem injuste et falsa, quid ad me* quin imo dic omnibus : lta enim majorem ultionem consequeris a Deo. X. In agapetos *'***.

Jam mihi canities est ; lacero corpus; oculum domito ;

* Alias Murator. 198. "*'* Alias Murator. 201.

** Alias Murator. 187.

X. TiruL. Εἰς ἀγαπητούς. Agapeli, seu dilecti, quos boc carmine el sequentibus exagitat Grego- riu$, isti erant qui postquam castitatem Christo dicaverant, ac sese monastice vite. addixerant, cum virginibus plerumque Deo sacris cohabitabant, anuoruin tantummodo, non corporum amorem communiouemque pr: se ferentes. De agapetis

*** Alias Murator. 188.

***! Alius Murator. 189,

synisactisque longam et doctam disquisitionem in- stituit vir doctissimus Muratorius. Ex his autem carminibus quie hic edidit, animadvertit ipse non- nulla vulgata, sed Latine tantum a Billio ad calcem tom. Il, et Greca quoque antea ab Aldo in vetusta editione, quz? prodiit an. 1504. ᾿

METRICA VERSIO.

Nunc periit corpus, manet at mens integra. Numen B

vere sanat percutiendo bonos! VI. ALIUD. (4. B. Caillau interprete.) " Ezeso, Philagri, clausit tibi lumina morbus, mens clara magis facta dolore fuit. Ombis te sophiz novi, dilecte, peritum * Hoc autem melius dicere non habeo.

VII. IN MALEDICUM. (Eodem interprete.)

Tu mala plura mihi dicis, charissime, Justus Si fueris, tibi forte fides ; sin pessimus, oro, Usque mihi et gravius maledic. Mihi clara manebit Sic palma in cunctis. Lucrum fert ira maloruin.

ViH. ALIUD. (Eodem interprete.)

Tu mala, chare, mihi dicis. Tibi sed facis ipsi Est argumentum hoc certa medela mali, Si ret tibi Numen, adest unde et mihi parcat i maneL ira, gravis qux tibi pena magis? IX. ALIUD. (Eadem interprete.) Tu mala, chare, mihi dicis. Si vera, reatus Est mihi, cum lingua dira flagella traham. Si vero ficta injuste, quid pertinet ad me? Dic cunctis. Feriet durior ira caput. X. IN AGAPETOS. (Eodem interprete.)

Jam mihi canitics; corpus domo, lumina scbdo;

δ᾽ S. GREGORII TITEOL. CARMINUM LIBER Il. ΠΙΒΤΟΒΙΟΘΑ,

Φροοντίσιν ἡματίῃσι, xal ἐνννχίῃσι τέτηχα

| Ῥυχὴν τὴν τριτάλαιναν, ὅπως πυρὸς ἐξερύσαιμι"

| ᾿Αλλ᾽ ἔμπης χρατέω τοῦ σώματος οὐχ ἀμογητί.

5 Πῶς δὲ σὺ xai νεῤτητα φέρων, καὶ τάρχας ἐγείρων

, Εὐρυτέρας ἐλέφαντος, ἔπειτα δέ μοι διαθρύπτῃ

Ὡς δὴ τις καθαρὸς, xal πνεύματι τὴν ἀγαπητὴν

Στέργων ; "D φευχτῆς ἀγάπης, ἣ Χριστὸν ἀτίζεε! ΙΑ΄. “Α.1.10.

Παρθένε, Χριστὸν ἔχεις αἰεὶ ζώοντ᾽ ἐπίχουρον, Νυμφίον ἱμερόεντα, τεῆς ζηλήμονα μορφῆς Οὑρανίης. Μὴ σάρχα πάλιν, σαρχὸς τε ταλαίνης Δέξῃ κηδεμόνα " γλώσσας δ᾽ ἀλέεινε καχίστων.

5 Mhà Χριστοῖο χιτῶνα τὸν ἄσπιλον αἴσχεσι μίξης. ᾿άταις παρθενιχῇσιν ἐλεγχείην ἐπ'θ-:ἶσα.

Curis diurnis el nocturnis absumo

δᾶ 18’. "AA.lc. Πῦρ ἐγγὺς καλάμης, οὐχ ἀσφαλές. Οὐδὲ γυναῖχα

Παρθένον, ὦ μοναχὲ, χτᾶσθαι ὁμωρόφιον "Àpacva, xaX θήλειαν ἐχώρισεν ἐλπὶς ἀμείνων"

Ἡ δὲ φύσις χρυπτὴν τὴν νόσον ἕνδον ἔχει.

ὃ Ἣν ἀπέχῃς μαχρᾶν, σπινθὴρ μένει" εἰ δ᾽ ἀναμίσγη,

Ἅψεις πυρχαϊὰν πνεύματος ἐξ ὀλίγου.

II". "AA4o.

Toi; ἀγαπητοῖς χηρύσσω τάδς, ταῖς τ᾽ ἀγαπηταῖς " Ἔῤῥετε, Χριστιανῶν δηλήμονες " ἔῤῥετε, λύσσης Ἀλέπται τῇ; φυσιχῇς " xai ὄμματα πόρνον ἔχει v&

IY. "AAo. "Apssva πάντ᾽ ἀλέεινε, συνείσαχτον δὲ μάλιστα,

Mrd; πιχρὸν ὕδωρ, παρθένε, πείθεό μοι.

Animam ter miserani, ut ab igne eripiain : Sed nihilominus agre corpori impero.

1168 11

G9 5 Quomodo autem tu, et juventutem ferens, ct carnes erigens.

Aunpiiores elephanto, deinde vero te mihi jactas Tanquam sane quis purus, et spiritu dilectam Amans ? O fugienda dilectio, quae Christum inhonorat*

Xl. Aliud *.

Virgo, Christunr habes semper vivum adjutorem, Sponsum amabilem, tuz amatorem forma Uoelestis. Ne carnem rursus, carnisque miserae Admitte moderatorem ; linguas vero improborum declina, 5 Ne Christi tunicam immaculatam probris misce, Omnibus virginibus opprobrium imponens.

XII. Aliud **.

Jgnis prope stipulam, non est tutum. Neque mulierem: Virginem, o ionache, habere contubernalem.

Masculum et feminam separavit spes melior : Natura autem occultum intus morbum habet.

5 Si ab(ueris longe, favilla manet ; si aulem congrediaris,. Excitabis incendium ex vento modico.

XIII. Aliud ***.

Agapetis hzc przdico et agapetabus : Abite in inalam rem, Christianorum corruptores ; perite, furoris Fures naturalis; nam oculi meretricium habent quidpiam.

AIV. Aliud ****. Masculum omnem devita, synisactum vero maxime, Uti mirrha» amarulentam aquam, virgo, crede mihi.

* Alias Muzator. 903. ** Alias Murator. 205.

Xli. 5 'Azéxnc. Male cedit. ἀπέχησι, lbid. εἰ δ᾽. EJit. à δ᾽.

** Alias Murator. 209.

*** Alias Murator. 211.

XIV. 2 Mnac. Intelligit poeta aquas amaras, quarum (1 mentio Exod. xv, 23.

METRICA VERSIO.

Ter miseram curis animam noctuque diuque Absumo ut diri solvatur ab ignibus orci :

Sed vix justa tamen earni do frena rebelli.

Tu qui flore vigens zvi, carnesque superbo Majores barro extollens, te postea jactas,

Ut quis amans puro dilectam ἃ flamine purus? Ὁ fugiendus amor, Christo qui dedecus infert !

ΧΙ. ALIUD.

(A. B. Caillau interprete.)

Virgo, tibi purum vivens in sxcula Christus, Sponsus amans servat formz caelestis honorem. Ne carnem infelix rursus, carnisque misella Rectorem admitias ; linguam fuge cauta malorum. Ne purz Christi sordescat gloria vestis, Vicgincumque chorum labes turpissima fadet.

Xi. ALIUD. (Eodem interprete.)

Culmo ignis propior, res est non tuta; puellam

Nec retinere tuis x:dibus, o6 monache :

Spes longe melior sexum divisit utrumque,

Sed naturz intus morbus opertus inest.

Si fugias, scintilla manet ; si proximus adstes,

E flatu modico flamma micabit edax.

XI. ALIUD. ( Eodem interprete.)

H:ec agapetorum clamat mea lingua caterva : O morum tine:e, furesque, perite, furoris Mentibus ingenii. Sapiunt nam lumina scortum.

XIV. ALIUD. (Eodem interprete.) Vita omnem, mihi crede, virum, super omnia ve:o,

Virgo, synissctum ; myrrha timenda minus

9 SECTIO II. EPIGRAMMATA. 90

Αἰνῶ σωφροσύνην, xal σώφρονα:" ol δ' ἀγαπητὶ Α 10 Καὶ τί φρονεῖν οἴει τοὺς ῥυπαροὺς περὶ σοῦ ; Μ'σγουσίν τι χολῆς, ὦ φθόνς, τῷ μέλιτι. Ἕστω, μή τι λέγειν τοὺς σώφρονας " ἀλλὰ τίς οἴσει

5 Δίγαμον, ἣ ἀγαπητόν. Ὁ μὲν γάμος οὐδὲν ὄνειδος " Τὸν παρὰ τῶν πολλῶν μῶμον ἐγειρόμενον ; Τῶν δὲ συνεισάχτων φείδετα: οὐδὲ λίθος. Ἕννομόν ἐσθ᾽ ὁ γάμος χαὶ τέμιον " ἀλλ᾽ ἔτι σαρχός" Κρεῖσσον δ᾽ οὐχ ὀλίγῳ σαρκὸς ἐλευθερία.

15 Εἰ δ᾽ ἔστιν παρὰ ταῦτ᾽ ἄγαμος γάμος, ὦ ἀγαπητοὶ, Ἐν ταῖς ἀμφιδόλοις ζήσατε συζυγίαις.

IG'. "AAJ4o.

Πρῶτον ἀληθείᾳ σπουδάζετε σώφρονες εἶναι" ᾿Δεύτερον αἰσχροτάτων μηδ᾽ ὑπόνοιαν ἔχειν.

Εἰ χαθαρὸς, χρυσοῦ χαθαρώτερος᾽ ἀλλ᾽ ἐμὲ πλήσσεις, Τῇ ἀγαπητῇ σου σῶμα καὶ ὄμματ' ἔχων.

5 'H ἀγαπητή σου, χαὶ τοὔνομα τοῦτο τὸ σεμνόν" Φεῦ, φεῦ! μή τι ἔχῃ χαὶ ῥυπαρᾶς ἀγάπης.

]E'. Περὶ τῶν συγεισάχτων. Δευχοῦ χαὶ μέλανος μιχτὴ φύσις ἐστὶ τὸ φαιόν " Ζωὶ, xai θάνατος οὐδὲν ἔχουσι μέσον. To); δὲ συνεισάχτους, ὡς δὲ φάσχουσιν ἅπαντες, Οὐκ οἶδ᾽ εἴτε γάμῳ δώσομεν, εἴτ᾽ ἀγάμους 5 θήσομεν, εἴτε pésov τι φυλάξομεν. Οὐ γὰρ ἔγωγε, Κἄν με λέγητε χαχῶς, πρᾶγμα τόδ᾽ αἰνέσομαι, Qi πλείους ἀκόλαστοι" χαὶ ταχὺς εἰς ὑπόνοιαν Ἔχ τῶν οἰχείων ἐστὶν ἅπας ἑτέροις.

Σάρχα φέρων cuoi; ἀγαπητῇ σάρχα φερούσῃ.

Laudo pudicitiam et pudicos. Sed agapeti Miscent aliquid fellis, o invidia, melli.

$ Bigamum potius. quam agapetum, (laudo). Conjugium quidem nihil affert probri ;, Synisactis autem nequidem parcunt lapides.

XV. De synisactis *.

Albi et nigri mista natura est color fuscus ; Vita et mors nullum inter se habent medium. 1170-1171 Synisactos vero, ut eos omnes appellant, Nescio an inter conjugatos, an inter cxlihes $5 Posuerimus, an vero medium aliquod servabimus. Non enim ego, Quanivis male de me dicatis, rem hanc laudabo. Multi sunt intemperantes; et velox ad suspicionem, Ex propriis rebus est quilibet erga alios. Carnem ferens convivis cum dilecta carnem ferente. 10 Et quid sentire putas inquinatos de te? Esto, nihil obloquantur honesti homines ; sed quis ferat A multis livorem excitatum? Legitima res et honorabilis, nuptize sunt; sed adhuc carni serviunt : es autem longe melior, carnis libertas. 15 Si autem praterea innupte nuptizx sunt, o dilecti, In ambiguis vivetis conjugiis. XVI. Aliud **,

Primo studete vere pudici esse :

Deinde turpium neque suspicionem injicere. Es purus, auro purior; sed me vulneras,

In dilectam tuam corpus et oculos intentos habens. 9 Est dilecta tibi, εἰ nomen hoc honestum ;

leu, heu! cave ne quid habeat impur:ze dilectionis.

* ias Murator. 204. ** Alias Murator. 905.

3 Δίγαμον. Murat. mallet legere δύσγαμον. Forte à γάμον. Profecto nuptias potius quum | Agapelum

0. lV. Tir. Περὶ τῶν cvrewdxtow. De synisactis, €u cointroduciis, idem dicendum ac de agapetis.

Utrique enim erant qui, licet castitatem professi, cum feminis ejusdem propositi cohabitabant.

.16 Zijcace. Forte legendum est ζήσετε.

XVI. 5 Σου. Melius poneretur σοι.

METRICA VERSIO. -

Laus sit virtuti, sit castis. Ast agapeti Inmiscent mellis fellis amara favo.

llis potior bigamus ; thalamo nil turpe, scd ipsa Dura synisactis parcere petra nequit.

XV. IN SYNISACTOS. (A. B. Caillau interprete.)

Álbum junge nigro, fuscus color exsilit inde: Nil medii vitam separat atque necem.

Terba synisactos solito quos nomine signat, Suntne Lori sociis, virgineove choro

Ceasendi, an medium quoddam datur? Ast ego

certe,

Non laudo hoc, de me sint male dicta licet.

Sunt multi infrenes ; velox οἱ pendere rebus Ouilibet ex propriis non sua facta solet.

B Carnalis charze carnem convivis habenti :

Corruptos de te credere quid reputas? Esto, nihil dicant justi; quis tauta moveri

[αν] αἶα" a multis murmura ferre queat ? Est rectus sanctusque torus, scd vcrnula carnis :

Carnis libertas, res celebranda magis. Nuptiz at innupts si dentur, chara caterva,

os patet in dubiis vivere conjugiis. XVI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Sit primum vopis studium vere esse pudicos, Nec labiis detur postea suspicio. '

Munditia superas aurum : mihi vulnus at infers, Attenta in charam lumina, corpus habens.

Est apapeta tibi ; nomen sonat istud honestum : Sed ne subjaceant sensa profana cavo

91 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. 03

Οὐδὲν τῆς ῥυπαρᾶς. Ναὶ, πείθομαι. 'AXX ὁδὸς ἄλλοις A

Γίνῃ τοῦ συζῇν οὐχ ὁπίως ἑτέραις Χὼ Bóp6opóc ἐστιν ἀνὴρ, xal σώφρονι σώφρων

10 Συζῶν τοῖς ἀγάμοις, ταῖς τ᾽ ἀγάμοις προλέγω.

Εἴτοι χαὶ τὸ συνειδὸς ἐλεύθερον, ἀλλ᾽ ἀποφεύγειν Atl γλῶσσαν" γλώσσης οὐδὲν ἑτοιμότερον.

Τίς θήσει φλογέην ῥομφαίαν ἐμῷ παραδείσῳ ; Τίς δώσει μεγάλης παρθενίης φύλαχα ;

45 Ὡς μή τις ἀγαπητὸς ἔσω, χαὶ γλῶσσα παρέλθῃ Τῶν φθονερῶν. Μῶμος φείδεται οὐδ᾽ ὁσίων.

1Ζ'. Πρὸς παρθένον.

Οὐρανίη, μεγάθυμε, φαεσφόρε, ὑψιθέουσα, ᾿Αλγγελιχῶν μονάδων σύνθρονε ἀζυγέων,

Παρθένε, μέμνε Θεοῖο, χοὸς δ᾽ ἀλέεινε βέλεμνα, Mrjb& συνεισάχτω σὸν βίον ἐξυδρίσῃς.

IH". "AA 4c. Παρθένε, παρθένος ἴσθι xai ὄμμασι, xat χρυφίοισιν, Μυδὲ συνεισαγάγῃς ἄρσενα χηδεμόνα. Χριστὸν ἔχεις ἀγαπττόν. ᾿Απόπτυσον ἄνδρας ἅπαυ- [τας᾿ Τί χρήζεις θανάτου φάρμακον ἔνδον ἔχειν ; ὅδ "Oppaaty ὄμματα. μίσγε, λόγῳ λόγον, &yvb xal . ἰἀγνή * Εἶτά o: σωφροσύνης δήσομεν ἐν στεφάνοις. ᾿Αγνοῦ μηδ᾽ εἴδωλα φέρειν χοὸς ἀφραδέοντος. 'H δὲ συνοιχεσίη τὴν νόσον ἐγγὺς ἔχει.

JW. Πρὸς μογαχούς.

Ὡς χαλεπὸν σάρχεσσι φυγεῖν χλόνον ἐγγὺς ἐούσαις Tobvsx& μοι, μοναχοὶ, τῇλ᾽ ἀπὸ θηλυτέρων.

Nihil (ais) impurz. Etiam; credo. Sed aliis excmplum Evadis, vivendi non sancte cum aliis. €um cono conum est vir, etiamsi castus cum cata 10 Vivat : innuptis viris, innuptisque mulieribus przedico.; Etiamsi conscientia sit integra, tamen effugere Oportet linguam ; lingua nihil promptius. Quis ponet flammeum gladium meo paradiso?: Quis dabit magn:e virginitatis custedem ? 15 Ne quis dilectus intra, et lingua transeat. Invidorum. Livor ne sanctis quidem parcit.

XVM. Ad virginem *.

€olestis, magnanima, Incida, sublime currens,

Cum angelicis unitatibus injugatis communem habens sedeim,. Virgo, memento Dei, terre autem devita tela,

Neque cointroducto vitam tuam contuinelia afficias.

1172-1173. XVII. Aliud "".

0 virgo, virgo esto tum palaim, tum occu.te, Neque introducas virum curatorem.

Christum babes dilectum. Respue viros omnes. Quid opus liabes letale venenum intus liabere ?

5 Oculis oculos misce, sermoni sermoncn, caste et casta; Deinde te pudiciti& cingemus coronis.

Casti est neque simulacra tolerare terre insanientis. Colabitatio autem morbui habet proxime.

XIX. Ad monachos ***.

Quam diffieile est efiugere tumultum corporibus prope exsistentibus ! Quapropter, monachi, procul mibi a feminis estote.

* Alias Murator. 206.

9 Xo. Legendum videtur truin, quod aliter claudicat.

xa Bóp6o

e. AVI. fro. "AAJo. lloc carmen in duas partes

ὦ γάρ, ut stel. me- ! uratorius putat com- modius non posse emendari, quam legendo χοῦς

**Alias Murator. 908. **'Alias Murator. 907.

dividi posset. Cujus pars prior ad agapetas perti- net, posterior ad agapetos. ll:ec eadem, sed aliis Plerumque verbis, leguntur in carmine cui titul. "recepta ad. virgines, lib. 1, sect. 2, carm. 11.

9 Αγνή. 11 cod. Med. Edit. ἀγνὲ xat &yvi.

METRICA VERSIO. Nulla profana. Libens credo. Persuadet at anceps B — Cumque synisacto gloria non pereat.

Non sanctum vitze ducere vita genus.

€um ceno cenum, caste sic castus adhzrens. lunuptos moneo, virgineumque chorum :

integra corda licet maneant, tamen ora loquentig Sunt fugienda mali. Promptius ore nihil.

Ense ineum rutilo Eden quis servare valebit? Custodem decori quis dare virgineo?

Non charum intus habe, ne te premat invida lingua; luvida nec sanctis parcere lingua solet.

XVIi. AD VIRGINEX. (A. B. Caillau interprete.)

Celica, magnanimis, lucens, currensque per altum, . Iinnuptis adstang mcutibus angelicis, Virgo, memento Dei, vita sed spicu'a terra,

XVIH. ALIUD. (Eodem interprete.)

Virgo palam, virgo occulte sis, virgo; nec intus Sit Libi vir, teneat quem pia cura tui.

Charus adest Christus. Turbam fuge cauta virorum. Quid letale intus virus habere juvat ?

Casti, oculis oculos, verbis et jungite verba ; Nectemus capiti serta pudicitia.

Nec terrz feret insanz simulacra pudicus. Proximus his morbus, quos domus ura copit.

XIX. IN MONACBOS. (Eodem interprete.) Non facile fugies vicinus carne tumultum : Hinc, monachi, a coetu cedite femineo.

35 SECTIO 1I. EPICRAMMATA. 9i

Hoà γάρ ἔστι γάμου μυστήρια, καὶ πρὸ γάμοιο, A ΚΑ’, Ὅτι οὐκ ἀπὸ πιπτόντων χρὴ tovc ἀγνοὺς Οἷς μολύνει ψυχὴν ὄψις ὑφελχομένη. διαδά.λ.1ειν.

K'. "Ato. Τί φής; Οἱ μὲν ἀγνοὶ xaX σώφρονες, οὐδὲν ἀνάγνου

- Κλέπτουσιν καχίης οὐδενὸς, οἱ πλέονες. Οἱ μοναχοὶ, μοναχῶν βίον ἕλχετε. ἘΠ δ᾽ à ἵ , . Συζῆτ᾽, οὗ s Ἡ δυὰς ἀλλοτρίη. γαπῆταίς Εἴς δὲ χαχὸς σεμνοῖς, καὶ πλείοσιν, ἔστιν ὄνειδὸς

, Ὥστε τί μὲν συζῇν ἄρσεσι τὰς &vágooc; ᾿Αγγελιχῆς δόξης εἰχὼν μονάς, Εἰ δ᾽ ἀγαπηταῖς ; - Τέρπεσθε, θνητῆς ἔστε φίλοι δυάδος. B Φείδεσθε γλώσσης, φθονερῶν γένος. Οὔτε χάχιστοι

; eL - gU Πάντες, οὔτ᾽ ἀγαθοί" xal τι φύσει δοτέον. 5 Πείθομαε, ὡς ἁγνῇ συζῇς ἁγνὸς, ἀλλὰ γυναιχί" Εἴ τις ἀγνευόντων ποτ᾽ ἀπώλετο, τοῦτ᾽ ἐπὶ πάντων Σήμερον εἰ σώφρων, αὔριόν ἔστι φόδος,

Tov Χριστῷ ζώντων, xal τερπομένων ἀγαπηταῖς Οἴσετε ; τὰς δὲ χρόας χωρὶς ἕχαστος ἔχει, Μὴ που τοὺς μεγάλους αὔρα φέρει καμάτους. KD'. “"Α.1.1ο. |

Ἢ sop, tk πυρὸς σημήϊα τοῖς ἀγαπητοῖς " Ἄγγελος ἦν ὁ πονηρὸς Ἑωσφόρος. ᾿Αλλὰ πεσόντος, 10 Τὴν εἰχαζομένην φεύγετε σωφροσύνην. ᾿λγγελικῆς οὐδὲν χάριτος πέσεν. Οὐδὲ μαθηταῖς

Multa enim sunt conjugii mysteria, et ante nuptias, Quibus inquinat mentem captus oculus.

XX. Aliud *.

Monachi monachorum vitam ducite. Si autem cum agapetabus. Vivitis, non estis monachi. Binarius alienus (a vobis est). Angelicz glori: imago est unitas. Si autem agapetabus electamini, mortalis estis amici dyadis. 5 Credo, cum casta castus vivis, sed tamen cum femina ; Hodie si pudicus, cras est timor, Ilominum Christo viventium et gaudentium agapetabus Ne magnos aura ferat labores. Aut ignem, aut ignis indicia habent agapeti ; 10 Fictam fugite temperantiam.

XXI. Quod propter lapsos non decet criminari castos **.

Quid ais? Pudici quidem et temperantes, qui nihil foedum Clam committunt unquam, plures sunt,

Unus autem malus castis et pluribus est dedecori ; Quare quid attinet convivere maribus innttptas?

9 Parcite linguz, invidorum genus. Neque pessimi omnes, Omnes nec boni ; et aliquid naturz dandum.

1175 175. Si quis castorum aliquando periit, an in omnes

ranstfertis crimen? colores suos unusquisque seorsum habet.

XXII. Aliud ***.

Angelus fuit malus Lucifer. Sed illo cadente, Angelicze nihil gratie decidit. Neque discipulis ** Alias Murator. 214.

*Aias Murator. 219, ** Alias Murator. 213.

XX. 8 Φέρει. Legendum videtur φέρῃ. guscipi

ΧΙ. Tiv. Propter agapetos a malevolis male asdiebat. universum monachorum genus. Quapro- iier Gregorius istorum contra obtrectatores causam

it.

ll. 4 "AvreAoc, etc. Vide lib. r1, sect. 9, carm. "Ὁ vers. 680, uhi Gregorius Judx et angeli mali commemorat lapsum.

METRICA VERSIO.

Melia vel ante torum, socie mysteria t:xedze, Queis menti sordes lumina capta ferunt.

XX. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

0 monachi, sitis monachi. Si vivitis autem Cum socia, haud monachi. Namque aliena dyas. Angelici decoris tvpus est monas. Ást agapetz i placeant, vobis fit male grata dyas. Castze haeres, credo, castus; tamen illa puelía est ; Sis hodie castus, cras timor ille tibi, Ne si convivas Christo devotus amicis, Sudores magnos dissipet aura levis. latus habent flammam, flamma vel signa futurz Dilecd. Virtus sit tibi ficta procul.

D XX!. QUOD PROPTER LAPSOS WON DECET CRIM;NARI

CASTOS (Eodem interprete.)

Quid dicis? Plures sunt qui casti atque pudici, Sordida committunt nulla, vel in tenebris. Pluribus at castis malus unus dedecus infert. Quid juvat innuptas vivere cum maribus? Invida lingua, sile. Non omnis pessimus, omnis

Nec bonus cst; aliquid detur et ingenio. Si quis castorum periit, num crimen in omnes Transfertis? Proprio quisque colore nitet.

XXI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Lucifer o coelis cecidit malus angelus olim : Nec turbz angelica lapsus maculavit honorem.

865 S. GREGORII TUEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTOILUCA.

“Ἔστιν Ἰούδας ὄνειδος, ἐπεὶ πέσεν. ᾿Αλλὰ σὺ πάντας a ᾿Αγνοὺς ἐξ ὀλίγων ὑδρίξεις " τοῦτο δίκαιον ; KI". "Α.2.1ο.

Μήτ᾽ εὐπλοοῦσι ναναγοῦντας προττίθει,

τ᾿ εὖ βιοῦσι τοὺς σφαλέντας ἐν Bio. Χωρὶς τὰ χαλῶν καὶ χαχῶν ὁρίσματα. Ὀλέσθαι τοὺς πίπτοντας ἐχλέγω μόνον. 5 Τῶν δ᾽ εὐδρομούντων οὐδαμοῦ μεμνημένος, Λέγεις πεσόντας" τοὺς χατορθοῦντας δ᾽ ἐγώ. Σὺ τοὺς κακίστους, ὡς χαχός " χαλοὺς δ᾽ ἐγώ. Χωρὶς τὸν αἰσχρὸν, τόν τε σώφρονα τίθει. M xpiv' ἀνάγνους πάντας ἐξ ἑνὸς xaxov. 40 Αἰδοῦ τὸν. ἁγνὸν μᾶλλον, ἣ αἰσει χαχόν.

KA. Περὶ γάμου.

Εἴ ool τι χρεΐῖσσον χαταφοαίνεται (οὐ γὰρ ἔμο!:γε)

Οἰχέτις, fj γαμετή; εἰπέ μοι, ὦ φιλότης. Σαρχὸς γάρ ἐσμεν δεσμῶται πάντες ἀληθῶς, Μοίρης θειοτέρης χείρονι χιρναμένης.

ὃ Τί χρεῖσσον; ψυχὴν τὴν τλήμονα σαρχὸς ἀνέλχειν,

Ἢ προσεπισφίγγειν ἅμμασι δεινοτέροις 5 ΚΕ’, Ὅτι καὶ παίζειν ἔστι σεμνῶς.

Παίζει χαὶ πολιή τὰ δὲ παίγνια, παίγνια σεμνὰ,

Μιγνυμένης Χριστῷ τῆς ἀταλαφροσύνης.

Καὶ βλοσυρὸν γελόων, τέρπω φρένας. Οἱ δ' Ελιχῶνες

“Εῤῥετε, xai δάφναι, καὶ τριπόδων μανίαι.

Probro fuit Judas, licet ceciderit. Sed tu omnes

Castos e paucorum (lapsu) vituperas.

Estne hoc justum ?

XXIII. Aliud *. Neque feliciter navigantibus naufragantes annumera, Neque recte viventibus errantes in vita. Seorsum sunt bonorum et malorum termini.

Perire lapsos duntaxat dico.

ὃ Tu vero feliciter currentium nullatenus mentionem faciens, Commemoras lapsos ; ego vero bene operantes ; Tu pessimos, malus cum sis ; bonos ego.

Impudicum ἃ casto secerne.

Ne judices impuros omnes ex uno malu. 10 Reverere castum magis, quam odio habeas malum.

XXIV. De nuptiis **.

Àn tibi quid melius videtur, non enim

mihi,

Ancilla, quam uxor? dic mihi, o amice. Carnis enim captivi sumus revera omnes

Divina parte deteriori immista.

» 5 Quid melius est, animam;ve miseram a carne abducere,

Αἰ astringere nodis gravioribus?

XXV. Quod et honeste jocari licet ***. Jocatur et canities, sed lusus, lusus sunt graves,

Mista Christo simplicitate.

Et grave ridens oblecto animum. Helicones, vero Abite, et lauri, et tripodum furores.

Alias Murator. 915. **Alias Murator. 216. *** Alias Murator. 217.

XXIV. 1 Κρεῖσσον. Cod. Amb. εἰ Med. χρηστόν.

2 Olxéric, ἣ γαμετή. Ancilla, et uxor, M est, corpus et anina.

XXV. Tir. Ὅτι καὶ παίζειν, etc. Fortasse Gre- gorius hic canit quomodo se condendis carminibus

oblectaret, et ethnicorum poetarum fabulas irridet. 9 Ἑμλιχῶγες. Ἑλιχών, musicum fuit instrumen- tum. novem chordis constans. Gregorius potuit

etiam lfeliconem montem intelligere,

METRICA VERSIO.

Discipulos lapsus Judas non lzesit ; at omnes D Tu culpas castos, uno peccante. Quid zequum?

XXHi. ALIUD. (A. B. Caillau interprete.)

Non prosperis conjunge nautis naufragos, Nec devios rectam tenentibus viam. Procul bonorum et improborum termini ; Solos perire dico qui lapsi cadunt. Tu nulla dicens de probe currentibus, Lapsos receusces ; ast ego memoro bonos; Tu pessimos, cum sis malus; justos cgo. Pravos ab innocente justus separa. Omnes ab uno sordidos ne judices. Σ u]2 ms castum, moles euam respruas.

XXIV. DE NUPTIIS. (Eodem interprete.)

An tibi, namque mihi non sic, przstare videlur Ancilla uxori? dic mihi, chare, precor.

Deteriori etenim commista parte superna, Captivi carnis, gens miseranda, sumus,

Quid melius, carnisve jugo subducere mentem, An gyris gravibus stringere vincla magis?

XXY. QUOD ET HONESTE JOCARI LICET. (Eodem interprete.)

Est jocus ct senio; verum gravitate decorus, Cui juncta est Christi candida simplicitas. Risu obiecto gravi mentem. Vos, cedite, musa, L^urique, et tripodes, vatidicusque furor.

s SECTIO 11, EPIGRAMMATA. AG. Πρὸς τοὺς ἐν μαρτυρίοις τρυφςῶγτας, Α

El φίλον ὀρχη σταῖς ἀθλήματα, χαὶ φίλον ἕστω θρύγις ἀεθλοφόροις " ταῦτα γὰρ ἀντίθετα.

Εἰ δ᾽ οὐχ ὀρχησταῖς ἀθλήματα, οὐδὲ ἀθληταῖς Ἧ θρύψις * πῶς σὺ μάρτυσι δῶρα φέρεις

5 "Apropov, οἶνον, βρῶσιν, ἐρεύγματα; Ἧ ῥα δίκαιος, Ὃς πληροῖ θυλάχους, κἂν ἀδιχώτατος ἧ ;

KZ'. "AA4o.

Μάρτυρες, εἴπατε ἄμμιν ἀληθῶς, εἰ φίλον ὑμῖν Αἱ σύνοδοι. Τί μὲν οὖν ἤδιον; ᾿Αντὶ τίνος ;

Τῆς ἀρετῆς “ πολλοὶ γὰρ ἀμείνους ὧδε γένοιντ᾽ àv, Εἰ τιμῷτ᾽ ἀρετή. Τοῦτο μὲν εὖ λέγετε.

5 Ἡ δὲ μέθη, τό τε γαστρὸς ὑπάρχειν τοὺς θερα-

[πευτὰς,

98 ἍΛλλοις " ἀθλοφόρων ἔχλυσις ἀλλοτρίῃ. KH'. "A4Jo. Δαίμοσιν εἰλαπίναζον, ὅσοις τοπάρσιθε μεμήλει Δαίμοσιν ἦρα φέρειν, σὗὺ καθαρὰς θυσίας. Τούτου Χριστιανοὶ λύσιν εὕρομεν. ᾿Αθλοφόροισι Στησάμεθ᾽ ἡμετέροις πνευματιχὰς συνόξους. 5 Νῦν δὲ τί τάρδος ἔχει με, ἀχούσατε, ὦ φιλόχωμηι" Πρὸς τοὺς δαιμονικοὺς αὐτομολεῖτε τύπους. ΚΘ', "Α.1.1ο. Μὴ ψεύδεσθ᾽, ὅτι γαστρὸς ἐπαινέται εἰσὶν ἀθληταί. Λαιμῶν οἵδε νόμοι, ὦ ᾿᾽γαθοὶ, ὑμετέρων. Μάρτυσι δ᾽ ἐς τιμὴν ἕν ἐπίσταμαι, ὕδριν ἐλαύνειν Ψυχῆς, χαὶ δαπανᾷν δάχρυσι τὴν πιμελήν.

1176-1177 XXVI. Ad eos qui in martyrum basilicis genio indulgent *.

Si grata saltatoribus certamina, gratz siut ctiam Delicize athletis : hec enim sunt opposita.

Sin vero neque saltatoribus certamina, neque athletis Delicix:: ; quomodo tu martyribus dona fers

5 Argentum, vinum, escam, ructationes? Num justus fict, Qui impleat folles, etiamsi injustissimus sit? ᾿

XXVII. Aliud **.

Martyres, dicite nobis, vere an grati sint vobis Conventus. Quid enim jucundius ? Cujus rei causa? Virtutis ; multi enim meliores evadent, Si virtus honoretur. Hoc quidem recte dicitis. ὃ Ebrielas autem, et ventris esse cultores Aliorum sit : a martyribus intemperantia aliena.

XXVIII. Aliud ***. Dasmonibus opiparas mensas parabant, quibus antea cura erat

D:emonibus grata offerre, non

uras hostias.

Hujus nos Christiani inem invenimus. Martyribus Statuimus nostris spiritales conventus. . 5 Nunc autem quis me timor habeat, audite, comessatores :

Ad dximoniacas transfugitis formas. XXIX. Aliud *'**.

Ne mentiamini, quod ventris laudatores sint martyres. Gularum hz leges sunt, o boni, vestrarum.

Martyribus autem honori unum esse scio, dedecus expellere Aninme et consumere lacrymis pinguedinem.

* Alias Murator. 218. “" Alas Murator. 919.

XXVI. Tir. Πρὸς τοὺς ἐν μαρτυρίοις, etc. Poe- m3 istud et tria qui sequuntur de eodein argumen-

te, im Reg. Cod. 992, unico poetnate con!inentur. In his culpat Gregorius convivia, qu: intra basili-

*** Alias Murator. 990.

**** Alias Murator. 931.

cas fiebant in festis sanctorum martyrum.

. 9 Il ῥα δίχαιος. ld est : Num per ista convivia, implendo ventrem justus. fiet, qui antea. injustus erai?

METRICA VERSIO.

XIVL AD EOS QUI IN MARTYRUM BaSiLICIS GENIO. B. Namque ingrata gul:e gaudia martyribus.

INDULGENT. — .A. B. Caillau interprete.)

Saltanti si bella placent, oblectet athletas Mollities : ambo scilicet opposita.

Saltanti εἴπ bella placent, nec ridet athletis Mollities, qui das munera martyribus, E Vinum, escam, argentum, ructus? Justusne nitebit, Qui repleat folles, patret iniqua licet.

XXVII. ALIUD, (Eodem interprete.)

Conventusne placent? fortissima, dicite, turba. Quz jucunda magis? Cur placet ista cohors?

Virtutis causa : virius nam crescet, honoreui Si capiat virtus. [Izc bene dicta quidem.

Simi autem ebrietas aliis ventrisque voluptas;

XXVII. ALIUD. (Ecdem interprete.)

D:emonibus posuere dapes, qui grata solebant Sed non pura, malis tradere d:emonibus.

]lis nos christicolae damnatis, fecimus almo Conventus dignos flamine martyribus.

Nunc quis me teneat timor, auscultate, gulosi : Dazemonis ad formas non bene transfugitis.

XXIX, ALIUD. (Eodem interprete.)

Falsa procul. Non turba favet fortissima ventri : Ista, boni, vestra: lex malesana gulz.

Sanctis unus honor, sordes expellere mentis, Conf(icere et fletu pinguia meinbra nimis.

99 S, CRECORIL TIIEOL. CARMINUM LIBER Il. IliSTOHRICA.

100

5j Μαρτύρομ᾽, ἀθλοφόροι xat μάρτυρες " ὕδριν ἔθηχαν A Τύμόον τοσοῦτον, καὶ τόσης ἔργον χερὸς,

τιμὰς ὑμετέρας οἱ φιλογαστορίδαι. Οὐ ζητεῖτε τράπεζαν E9nvouv, οὐδὲ μαγείρους " Οἱ δ᾽ ἐρυγὰς παρέχουσ᾽, ἀντ᾽ ἀρετῆς τὸ γέρας. Δ΄. Εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ὅπου κατέμεγε, μετα- σχηματισθεῖσιν πωρ' αὐτοῦ" ἦν γὰρ γαὺς εἰ- δώιϊων. 'Apyala. πόλις εἰμὶ δαίμοσι χαμοῦσα, Αὖθις ἀνηγέρθην παλάμαις Γρηγορίου. Nab; ἐτύχθη Χριστοῦ * δαίμονες, εἴξατέ μοι. AA'. Κατὰ τυμδωρύχων. Ἐπεί σε χευθμὼν ἐντὸς εἰσεδέξατο, Ῥήξαντα τύμδον, ὦ κάχιστον θηρίον,

Tiv εἶδες ; Εἰπξ, λέξον " [τὰ] σεσηπότα

5 Νεχρῶν χάρηνα, χαὶ τύπους ὄντων ποτέ;

Δάμαρτ᾽ ἀχούω xal πόσιν συγχειμένου;.

Ei' οὐχ ἔρευσαν σάρχες ; Εὕρηχας δὲ τίς

Οὐδὲν, δικαίως οὐδέν. ᾿Αλλ᾽ ἔχεις ἅγος.

"Απελθ᾽, ἄπελθε, νερτέροις δώσων δίχτν.

40 Ζώντων δ᾽ ἀπόσχου " ποὶν θανεῖν δεδοίχαμεν. AB. "Α.12ο.

Τὸν τυμδοςόντην, τὸν τάφων ἀλάστορα,

Τὸν πάντα χρυσοῦ δοῦλον, ὃς τὸν σημάτων

πάντων ὑπερτέλλοντα τέτμηχεν τάφον, .

Τοῦτον κτανὼν τις, τῆς δίκης ἔσται βραθεὺς,

5 Testor vos, victores et martyres ; contumeliam reddiderunt Honores vestros ventris amatores isti lurconum lilii.

Non quzritis mensam odoram, neue coquos : Hi vero ructus exhibent, pro virtute premium.

1178-1179 XXX. In ecclesiam, ubi manebat, que trans[ormata [uit'ab. eo ; erat enim idolorum teu.- plum *. Urbs antiqua sum, qux sub daemonibus collapsa, Rursus excitata sum manibus Gregorii. u Templum Christi exstructum est : dacmones, cedite mihi.

XXXI. In sepulcrorum effossores "*.

Postea quam latibulum istud intus excepit te, Qui fregisti sepulcrum, o pessima bellua, Sepulcrum tale, et tot manuum opus, Quid vidisti? Dicito, edissere : putrida 5 Mortuorum cap.ta, et sunulacra eorum qui olim fuere. Uxorem audio et maritum hic simul compositos. Noune horrore carnes effluxere? Quid autein reperisti ? Nihil, et quidem merito nihil. Sed patrasti scelus. Abscede, abscede, inferis daturus pcenas. 10 Sed a vivis àbstine : ante mortem enim timemus. XXXII. Aliud *'*, nunc tumulucidam, sepulcrorum perniciem, Auri prorsus mancipium, qui lioc monuimcntig Omnibus priestantius effodit sepulcrum, Hune qui occiderit, justitide erit arbiter erga eos

* Alias Murator. 226. ** Alias Bill. 158, pag. 202. ““ Alias Dill. 159, pag. 202.

XNIX. 6 Φιιογωστορίδωι. Gulusorum filii, id est, gulosi.

ὃ Οἱ δ᾽ ἐρυγάς. ld est, hi autem, viriutis loco, vos ruciibus munerantur.

XNX. Tir. Εἰς τὴν ἐκκλησίαν, etc. Quod sit lioc versuum genus, uon satis constat, Muratorius putat aliqua hic desiderari et mancum esse ali- quem versum. Planudes Περὲ ἐγκαιγίων, sic carmeu

istud Gregorii expressit : Δαίμοσιν ἱρὰ χ᾽ ἀρχαία πόλις εἰμὶ καμοῦσα" Αὖθις ἀνηγέρθην l'pnyop:ou παλάμαις, Οὔτινος Tj πραπίσιν περικαλλὴς ναὸς ἐτύχθην, Ἵδρυμαι δὲ Χριστῷ * δαίμονες, εἴξατέ μοι, —]n versione metrica hoc exemplum secuti duobus distichis tres poetze versus. expressimus. CAILLAU. XXXI. 4 Zsonzóca. Codices aliqui σεσηρότα.

METRICA VERSIO.

vos nece, vos palma: celebres contestor honore : 'Turparunt vestrum ventris amore decus. Non lautas petitis mensas, artemque coquorum , Przestant hi ructus, premia pro merito. XXX. ΙΝ ECCLESIAM , UBI MANEBAT, QU/£ TRANSFOR- MATA FUIT AB EO ; ERAT ENIM IDOLORUM TEMPLUM. (A. B. Caillau interprete.) Urbs antiqua, jugo cecidi submissa maligui ; oed me restituit dextera Gregorii. Surrexere sacri ditissima moenia templi, Christus ubi colitur ; sis procul inde, 5satan., XXXI. ΙΝ SEPULCRORUM EFFOSSORES. Dillio interprete.) Ad ima, sz va bellua, adinissus loca,

D Rupto sepulcro maximo, quod tot manus

Tanto labore struxerant, tot sumptibus,

Quid crania prater putrida est visum tibi, Hominumque tristes reliquias, quosdam et typos, Virum jacentem et conjugem, velut audio? Fluxere carnes quin ἰυ ἢ Quidnam invenis? Nil, jure prursus tu nihil : scelus ast habes. Aliscede, nequam, mortuis poeeuas dabis,

Al parce vivis; nau metus vivos tenet.

XXXII. 3 ALIUD.

( Eodem interprete.)

Hunc tumulicidam, busta qui ferus rapit, Aurisque prorsus servus est, quique omnibus Bustum sepulcris majus effodit, neci Si quis del ex his, triste qui bustum hoc habet

"0 SECTIO Il. EPIGRAMMATA. 30A

5 Οἵ τόνδ᾽ ἔχουσι τὐμῦον, εἰ τόδ᾽ ἔστ᾽ ἔχειν. ἕτανών; τέ τοῦτο; xaX βαλὼν χρημνῶν ἄπο. Bay; τί τοῦτο; xal τεμὼν ἄμφω χέρε. Τεμών ; τί τοῦτο; μηδὲ τυμόεύσας νέχυν. ὯΣ᾽ ἂν πάθοι δίχαια, ὀφλήσει δ᾽ ἔτι, 10 Τὸ ταῦτα χρυσοῦ τοῦ καχοῦ δράσαι χάριν. AT". "Δ.1.1ο. Τίς οὗτο;, ὃς σχαπτῆρα, χαὶ τυμδωρύχους Ἔμοῖσι χεῖρας ὀστέοις ἤχεις ἄγων ; Οὐδ᾽ αὐτὸ (φεῦ, φεῦ 1) τοῦδε τοῦ τάφον, τάλας, Κάλλος τοσοῦτον χαὶ τόσον τιμᾷν θέλων. 5 Ὡς ἄξιόν σε τοῖσδε χωσθῆναι τάφοις ! AX. "Α.112ο. Φρὺξ ἣν ὁ Μίδας, ὃς δ᾽ ἅπαντα χρυσίον

Α Ἔϊει γενέσθαι. Τυγχάνει" λιμῷ δέ γε

Θνήσχει μὲν, εὐχῇ πλούσιος, θνήσχει δ᾽ ὅμως. Τοῦτ᾽ fjv παθεῖν σε τὸν τάφων ὀρύχτορα,

ὃ Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθα!: τάφους.

ΛΕ", "Α.1.1ο. Κἀνταῦθα χεῖρας, ὦ καχοὶ, βεδλήχατε ; Κἀνταῦθα χρυσὸς fva" ὑμᾶς ὁ πλάνος ; ᾿Αλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ χρυσὸς, ἐλπίδες δὲ χρυσίου. Τοιαῦτα πάσχειν τοὺς καχοὺς ἦν ἔνδιχον. AQ". "Α.11ο. Ὁ τύμδος οὐχ ἔγχρυσος * εἰ δέ σοι φίλον

᾿Πλουτεῖν, ἔχεις λήύσταρχον εὔπορον βίον"

Νεχρῶν δ᾽ ἀπόαχου᾽ χαὶ σέ τις μένει τάφας.

5 Qui hunc habent tumulum, si hoc est habere.

Qui occiderit? quid istud? ctiam dans przeciptem.

Dans pr:ecipitem? quid istud? etiam secans ambabus wanibus. Secans ? quid istud? nequidem humo condens cadaver.

Sic justas dabit poenas, et tamen debebit adhuc, .

10 Quod hoc facinus perpetraverit vilissimi auri gratia.

XXXIII. Aliud *.

Quis es tu qui fossorem, et tumuli violatrices Meis ossibus manus venis adhibiturus ? Neque heu! heu! hujus sepulcri, miser, Tantam pulcbritudinem, et tantum decus reveritus. 5 Quam zquum erat his te defossum obrui lapidibus 1

1180-1191 XXXIV. Aiiud*. Erat olim Midas Phrygius, qui omnia aurum Rogabat fieri. Consequitur quod optabat, fame autem Moritur ; pro desiderio dives, moritur tamen. Hoc :xquurm erat te pati sepulcrorum effóssorem, 5 Ut discerent omnes revereri sepulcra.

XXXV. Aliud *'*,

Huc etiam manus, o improbi, misistis Tuc etiam fallax perduxit vos aurum ? Imo nec aurum, sed spes duntaxat auri.

Talia pati improbos aequum erat.

XXXVI. Aliud ****, Sepulcrum hoc aureum non est. Si autem cupis

Ditescere, habes latronum principis vitam parandis opibus idoneam. Mortuis autem parce : te quoque manet. sepulcrum.

* Mias Bill. 140, pag. 203. * Alias Bill. 141, pag. 205. “"" Alias Bill. 142, pag. 202. —*''* Alias Bill.

3, pag. 205

XXXI. 10 Kaxov. lta legendum. Edit. χαλοῦ,

METRICA VERSIO.

(loe si est habere), justus hic judex erit, Neocnt? quid istud ? Arce mi.tat si edita. Mittat? quid istud ? Si manu gemina secet. Secet ἢ quid istud? Si cadaver non humet. Sepplicia digna sic dabit : poena hzc quoque Levis erit, auri cum siti hzc patraverit. XXXIII. ALIUD. (Billio interprete.)

Quis tu ligonem, quique sacrilegas manus Ut ossa mittas in mea. Illuc gressus agis, Heu, heu ! nec ipsum talis et tanti decus Veritus sepulcri? Dignus es, post hoc scelus, Lapidibus hisce, dignus es certe obrui.

XXXIV. ALIUD. (Eodem interprete.)

Midas petebat quidlibet in aurum sibi

B Verti ; petitis potitur ; at dira fame,

Dum dives esse gestit, infelix perit. — Patiaris utinam paria, qui busta effedis, Discant sepulcris parcere ut cuncti dehinc.

XXXV. ALIUD (Eodem interprete.) Misistis, homines improbi, huc etiam manus? Fallax et huc vos duxit aurum, perditi?

Imo nec aurum. spes sed auri scilicet, Pati ista sane par fuit parvos viros.

XXXVI. ALIUD. (Eodem interprete.)

Haud dives est hic tumulus. At ditescere Si vis, latronem, ( dives hzc vita est, ) age. At parce nobis; te quoque sepulcrum manet.

165

AZ'. "Alto. Ἐξηπάτημαι τὸν τάφον δέ γ᾽ ᾧόμην

Χώσας τοσοῦτον, αἰδέσαι βροτῶν γένος. Οἱ δ' ὡς νεχρῷ μοι προσδραμόντες πλουσίῳ, Ἔχουσι τύμθον " o9 γὰρ εἶχον ἄλλο τι.

AW. "A40. "Opuac', ὄρυσσε «0p 6ov. Ὡς αὑτῷ βόθρον, Εὖ ἴσθ᾽, ὀρύσσεις, χρυσὸν Ex νεχροῦ φέρων, Εἰς ὃν βαλεῖ σε xal ποθ᾽ ὕστερυν δίκη" ᾿Ὀπισθόπους μὲν, σὺν τόχῳ 5' ἐπέρχεται.

A8'. “4.1.1ο. Πέπονθε δεινὸν τύμδος " ὁ σχάψας. πλέον. Ὃ μὲν , à οὐδὲν ὧν πέπονθ᾽ αἰσθάνεται" Σὺ δ᾽ εἴ λάλημα vot, ὦ χρυσοῦ λάτρα,

S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER Il. HISTORICA. 44 Α Ὃν οὐδὲ τύμθος δέξεται τεθνηχότα,

Μ΄. "A440.

"Ὀλοιτ᾽, ὕλοιτο χρυσὸς ἐκ μέσου βροτῶν, Ὅς ἐξέμηνε καὶ τάφους τοῖς πλουσίοις. Ὁ δ' ἔστι μάρτυς, οὐχέτ᾽ ὧν τάφος τόσος. "Avbpec, βοηθεῖς᾽, ἣ χαχόν τις λήψεται.

MA'. "AA40. Ὡς ἀσδόλη σοι χρυσὸς, àv xal τις φανῇ Τάφῳ, γένοιτο. Τοῦτ᾽ ἂν ἕνδιχον πάθοις, Τάφους διοχλῶν τῶν πάλαι τεθνηχότων.

ΜΠ’. "Α.1.1ο.

Σχόπει τίν᾽ ἠδίχησας, f| γυμνοῖς τίνα, ἸΤάφους ὀρύσσων, χαὶ κόνιν διφώμενυς,

XXXVII. Aliud ".

Deceptus $um; existimabam, cum tantum Struerem sepulcrum, illud reverituros homines. lpsi vero in me mortuum irruentes, tanquani divitem , abent meum sepulcrum : non enim habent aliud quidquam. XXXVII Aliud **. Fode, fode sepulcrum. Sic tibi ipsi foveam, Id certo teneas, fodis, aurum mortuo eripiens, In quam te tandem aliquando conjiciet justitia divina, Quz tardo quidem pede, sed cum fenore redditura supervenit. . XXXIX. Aliud "5. Perpessus est gravia tumulus ; sed qui illum effodit, graviora. Iile enim nihil ex iis quze tulit, sentit : 'Tu vero fabula es omnium, o auri cultor, Quem tumulus ne quidem excipiet defunctum. XL: Aliud ****. Pereat, pereat aurum e medio mortalium, Quod in furorem vertit tumulos divitibus. ' 118 -1183 llujus rei testis est, qui jam non est tumulus tantus, iri, ferte auxilium : sin minus, inali aliquid aliquis accipict.

Iustar fuliginis fiat tibi aurum, si quid aurí appareat

[Iu tuo tumulo. Hoc juste patiaris,

Tu qui tuinulos deturbas hominum pridem mortuorum. XLII. Aliud ******, Considera quem l:eseris, aut quem nudaveris, Tumulos effodicns, et cinerem perscrutans,

* Alias Dill. 144, pag. 205. ** Alias Bill. 145, pag. 203. — *** Alias Bill. 146, pag. 903. — *'*' Alias Bill.

441, pag. 305, *'*** Alias Bill. 118, pag. 203.

Billius pro ἐπὶ σχότους quod habent codices. XL. 2 ᾿Εξέμηνδ. Sic Bill. pro ἐξέμεινε, quod in

"*** Alias Dill. 149, pag, 202. XXXVIII. 4 'Ozic0ózcvc. Sic legendum censet

codicibus legitur. Deinde τοῖς πλουσίοις. Edit. τοὺς πλουσίους.

METRICA VERSIO.

XXXVII. ALIUD. (Billio interprete.)

Deceptus ego sum. Dustum enim tantum struens, Existimabam nemini id prazdae fore. Αἱ irruentes improbi in me, ut divitem, liabent sepulerum. Nil enim, id prater, mihi. XXXVIM. ALIUD. (Eodem interprete.) Fode boc sepulerum. Sed tamen, dum mortuo Priedaris aurum, tu tibi serobem fodis, ln» mittet in quam te Dei vindex furor, Qui sero punit, sed tamen cum fenore. XXXIX. ALIUD. (Eodem interprete.)

Laesum est sepulerim : fossor at lesus magis Nil namque bustum sentit ex his qua tulit :

D Tu vero, avare, fabula es cunctis simul,

Qui nec sepulcro mortuus donaberis.

XL. ALIUD, (Eodem interprete., Aurum utinam ab orbe pereat omni funditus, Busta ad superba divites quod impulit. T'estatur istud tumulus hic, dispar sui. Juvate : ne quid quispiam accipiat inali. XLI. ALIUD. (Eodem interprete.) Tibisi quid auri forsan in bustis sief, Fuligo fiat. Hoc tibi juste accidet, Qui mortuorum savus in tumulos ruis. XLI. ALIUD. (Eodem interprete.j Quem l:edis, aut quem barbarus nudas, vide, Fodiens sepulcrum, et pulverem scrutazs levem

us Ὃς οὐδ᾽ ἃ πάσχει ζῶσιν ἐξειπεῖν ἔχει, ᾿ Ἧς ἂν χατέσχε τῷ τάφῳ χρυσοῦ πέρι.

ΜΓ΄. "AA.1c.

Σχείρων τίς οὗτος, f| Τυφωεὺς, ἣ γίγας Ἥχει τυραννῶν νερτέρους, τύμδον τ᾽ ἐμόν ; Τί ταῦτα ; xal ποῦ μῆνις Exbuxog τάφων ;

Nuy δεῖ χεραυνοῖς τοὺς καχοὺς τεθγηχέναι. MA'. "Α.1.1ο.

Νεχροὶ, βοηθεῖτ᾽. ᾿Αλλὰ τέ σθένος νεχρῶν; θὲ γειτονοῦντες. Τίς δέ μ᾽ ἄλλος ὥλεσεν: Δίχη, σὺ μέλλεις ; Καὶ τάφῳ χρυσὸς φθορεύς.

SECTIO 1I. EPIGRAMMATA.

A Ἑστήσομ' οὕτως ἄχρις ἐσχάτου πυρός. ΜΕ". "Α.2.1ο.

Abr, διχασταὶ, χαὶ νόμοι, xaX βήματα, Καχοῖς ἀρήγετ᾽. Οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ὅδε Τάφος διώλετ᾽ ἐξ ἀναρσίας χερὸς,

Ἢ χαὶ πάλαι θανόντας αἰτεῖ χρυσίον. MGQ*. "Α.1.1ο.

Καρποὺς ἄρουρα, χρυσὸν 1j ψάμμος φέρει, Σῆρες δὲ λεπτὰ νήματ᾽, οἱ τάφοι χόνιν. ΕἸ δ' ὀστέων σοι χρυσὸς ἐχπορίζεται,

Τὰ πάντ᾽ ἄναντα " χρυσὸς Ex πάντων ῥέοι.

Qui neque quod patitur, vivis narrare potest, ec quid in tumulo conditum sit auri.

ALII.

Aliud *.

Quis iste Seiron, aut Typhoeus, aut gigas, Venit sevire in mortuos, et in tumulum meum? Quidnam hzc? et ubi ira ultrix tumulorum ?

unc fulminibus par est improbos perimi.

XLIV. Aliud **.

Mortui, juvate. Verum quznam mortuorum vires sunt? Vicini. Et quis alius, nisi ipsi, me perdidit! Vindicta, tu moraris? Tumulo etiam aurum est noxium. Sic stabo usque ad extremum ignem.

XLV.

Aliud '**.

Justitia, judices, leges, tribunalia, mpios juvatis. Non enim aliter illud Sepulcrum perisset per sceleratam manum, 0

Quse et ab olim

defunctis poscit aurum.

XLVI. Aliud *'**.

Terra fructus, aurum fert arena,

Vermes eximia fila serica, tumuli pulverem. Si tibi etiam ex ossibus aurum subministratur, Ardua omnia ; aurum vero ex omnibus fluit.

* Alias 53, pag.

ILU. 5 Ἃ πάσχει. Edit. male ἃ πάσχειν. Mox ἧς ἀν, Hic aliquid vitii inesse videtur, quod difficile turi t, nec Greco respondet versio Bene- értaerum qui forte legerunt οὐδ᾽ ἄν, quamvis in leita retinuerint ἧς. nec ita planus fit sensus, m alibi se non deprehendere fatentur ingenue.

LLAU

ILI 4 Σκείρων. Sciron, nomen est insignis

latronia a Theseo interfecti : Typhoeus autem antis cujusdam, qui cum Jovem de

106

P 450, psg. 305. ** Alias Bill, 151, pag. 205. — *** Alias Bill. 152, pag. 205. **** Alias Bill.

regio solio

eturbare conaretur, fulmine ab eo interemptus

est. 4 Νῦν δεῖ. Ita Vatic. Edit. νῦν xal. XLVI. 4 "Apovea. lta Vatic, Edit. &pouca-

4 "Avavca. Per contractionem pro ἀνάνντα. Hinc,

Billio invicta, solvitur difficultas.

METRICA VERSIO.

Narrare qui nec, qua ferat, vivis potest, Qudaam nec duri conditum tumulus gerat. XLI. ALIUD. (Billio interprete.)

Seiron quis iste, vel Typhoeus, aut gigas, Sgoliare venit mortuos, bustum et meum? (vidnam baec? et ira, tumulorum vindex, ubi? Dignus trisulco fulmine est hic obrui.

XLIV. ALIUD. (Eodem interprete.)

Manes, juvat. Mortui sed quid valent? Vicina turba. Quis, nisi hec, me perdidit? Lltio moraris ?* Busta quoque ob aurum ruunt.

PATROL. Gn. XXXVII.

D Sic stabo donec ardeat flamma ultima. XLV. ALIUD, (Eodem interprete.) Leges, tribunal, judices, ultrix Dice, Pravos juvatis. Non enim bustum secus Periisset istud ex manu nefaria, Aurum qua ab olim mortuis etiam petit. XLVI. ALIUD. (Eodem interprete.) -

Fert terra fructus, aurum arena, et serica Eximia tellus fila, tumuli pulverem. Quod si tibi aurum ex ossibüs quoque carpitur, Scrutare cuncta : Plutus ex cunctis fluit.

97 MZ'. 'AA.lo.

Τρισθανέες, πρῶτον μὲν ἐμίξατε σώματ᾽ ἀνάγνων ᾿Αθλοφόροις, τύμθοι δὲ θυηπόλον ἀμφὶς ἔχουσιν. Δεύτερον αὖτε τάφους τοὺς μὲν διεπέρσατ᾽ ἀθέσμως, Αὐτοὶ σήματ᾽ ἔχοντες ὁμοίια" τοὺς δ᾽ ἀπέδοσθε 5 Πολλάχι, καὶ δὶς ἕκαστον. Ὃ δὲ τρίτον, ἱεροσυλεῖς Μάρτυρας, οὖς φιλέεις. Σοδομίτιδες, εἴξατε, πηγαί.

MH. “Α.1.10. A. ἸΙαῖδες Χριστιανῶν, τόδ᾽ ἀχούσατε. B. Οὐδὲν ὁ

[τύμθϑος. A. Πῶς οὖν ὑμετέρους χώννυτ᾽ ἀριπρεπέας ;

S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 11. HISTORICA. A B. ᾿Αλλ᾽ ἔστιν καὶ πᾶσι γέρας τόδε. A. Μὴτε τάφοισι

108

Βάλλειν ἀλλοτρίοις δυσμενέας παλάμας ;

5 Εἰ δ᾽, ὅτε μὴ νέχυς οἷδε τὰ ἐνθάδε, τοῦτ᾽ ἀδίχαστον, Πείθομαι, ἣν σὺ φέρῃς πατρὸς ὕόδριν φθιμένον.

Συμθολέται, γάστρωνες, ἐρυγόδιοι, πλατύνωτοι, Μέχρι τίνος τύμδοις μάρτυρας ἀλλοτρίοις

Τιμᾶτ᾽, εὐσεδέοντες & μὴ θέμις; ἴσχετε λαιμοὺς, 10 Καὶ τότε πιστεύσω μάρτυσιν Ὦρα φέρειν.

T. Τιμὴ μάρτυσίν ἐστιν ἀεὶ θνήσχειν βιότητι Αἵματος οὐρανίου μνωομένους μεγάλου.

Τύμῶοι δὲ φθιμένοις." Ὃς βήματα δ᾽ ἄμμιν ἐγείρει ᾿Αλλοτρίοισι λίθοις, μηδὲ τάφοιο τύχοι.

11841185 XLVII. Aliud ". Ter morte digni, primum miscuistis corpora profanorum Martyribus, et sepulcra sacerdotem utrinque habént. Deinde autem tumulos, alios quidem evertistis nefarie , lpsi sepulera habentes similia : alios autem vendidistis Ü Sape et bis unumquemque. Tertio denique, sacrilegio [6615 Martyras, quos ajnas. Sodomitici, cedite, fontes. XLVIIH. Aliud **. A. Filii Christianorum, hoc audite. D. Nihil est tumulus. A. Quare igitur vestros tumulatis insignes? . B. At est etiam omnibus (commune) hoc premium. A. ltem ne tumulis Injicere (liceat) alienis hostiles manus? Quod si ideo, quia non novit mortuus, qua hic flunt, id inultum (credis), Credo (tibi) si tu feras patris ignominiam mortui. Compotores, ventri dediti, quorum vita vomitus est, homines lato dorso,

Usquequo tumulis martyras alienis

Honoratis, pii quatenus non licet ? Compescite gulas, 10 Et tunc credam vos martyribus glorificari.

C. Honos est martyribus (gratus) semper niori vitz, Sanguinis celestis memores, magni (inquam sanguinis).

Sepulera autem mortuis (honori sunt) : qui autem guggesta nobis exstruit Alienis lapidibus, is nee sepulturam consequatur.

* Alias Murator. 137. ** Alias Murator. 158.

XLVII. Tir. "A440. In Ambros. Scholiastis ms. legitur hic titulus : Κατὰ τυμδορύχων, contra sepul- crorum ef[fossores. In cod. Reg. 2891, Εἰς τοὺς ἀν- ορύττοντας τάφους προφάσει μαρτύρων. In effodien- tes sepulcra preextu martyrum. Carmen istud lau- datur a D. Mabillonio in Euseb. Rom. ad Theophi- lum Gallum Epist. de cultu SS. ignovorum, tan-

uam emonymi poete. lios tamen antiquus Scho- liastes Nazianzeno tribuere videtur, quamvis fru- stra in iis ejus elegantiam quasieris.

4 Τρισθαγέες. S hol. Reg. 991 τρισχάταροι,

2 'A04ogpóooic. ldem Schol. τοῖς σώμασι τῶν ἀγνῶν. Mox τύμδοι. ldem Schol. βεδήλων δηλονότι μέσον πολλάκις χειμένων. |

4 Σήματα. Forte σώματα.

6 ElEace. Salvinius felici conjectura legit ἥξατε, quod valde placet Muratorio. Venite, prosilite, sul- phurei fontes, qui Sodomam evertistis. Reg. 991

Scbol. ὕπο σατε, μείζονος χρῇΐζει χολάσεως τὰ γενόμενα. d majora supplicia. talibus debeutur sceleribus.

XLVIHL. Tir. "A440. Dialogus est inter poetam A, sepulcrorum violatores B, et martyres C, vel T, ex interpretatione clarissimi viri Boivinii, regiz Bibliethec curatoris. Doctissimus Muratorius hoc poema Gregorio ascribere non est ausus.

5 Ol6s. Schol. αἰσθάνεται. Mox ἀδίχαστον. Schot. Att puce pov. "

Zvu6oAérai. Cod. Medic. τυμδολέται. Mos ἐρυγόδιοι. Id. cod. ἐρευγόθιοι. Deinde πιλαςύνωτοι. ic Reg. 992. Edit. πλατήνωτοι.

10 "Hpa. Sup. lin. 991 χάριν.

12 Αἵματος. Schol. τοῦ ὑπὲρ τῆς ἡμῶν σωτηρίας χυθέντος. Sanguinis coelestis, nempe Christi, qui pro salute nostra effusus esi.

METRICA VERSIO.

XLVH. IN EFFODIENTES SEPULCRA, PREETEXTU MAL- B B. Hic cunctis communis honer. A. Sint przemio

TYRUM. (A. B. Caillau interprete.)

Ter nece vos digni : primo copufastis iniquos ^ Martyribus cineres; suus astat cuique sacerdos.

Dein per vos quiedam sunt terrz :zequata sepulcra, CuBi similes vobis tumuli. Sunt vendita quada, Swepius et bis idem. Cliaros tum crimiue testes Sacrilego lx»dis ; Sodemie, prorumpite, fontes.